აშშ-ის ყოფილი მთავარი ინფექციონისტი და ალერგიისა და ინფექციური დაავადებების ეროვნული ინსტიტუტის (NIAID) ყოფილი დირექტორი ენტონი ფაუჩი შესაძლოა სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის წინაშე აღმოჩნდეს მას შემდეგ, რაც აშშ-ის სენატის შიდა უსაფრთხოებისა და სამთავრობო საკითხთა კომიტეტის წინაშე COVID-19 პანდემიის მართვასთან დაკავშირებით დასმულ 100-ზე მეტ კითხვაზე პასუხის გაცემაზე უარი განაცხადა.
ფაუჩი, რომელიც COVID-19-ის პანდემიის მართვის პროცესში აშშ-ის ერთ-ერთ ყველაზე გავლენიან სამედიცინო ექსპერტად ჩამოყალიბდა და რამდენიმე პრეზიდენტის ადმინისტრაციაში სამედიცინო მრჩევლად მუშაობდა, კომიტეტის წინაშე რესპუბლიკელი სენატორის რენდ პოლის ინიციატივით წარდგა. პოლი, რომელიც წლების განმავლობაში აკრიტიკებდა ფაუჩის გადაწყვეტილებებს COVID-19-ის პანდემიის მართვის პერიოდში, აცხადებს, რომ გეგმავს მის წინააღმდეგ კონგრესის უპატივცემულობის (contempt of Congress) პროცედურის ინიცირებას და საკითხის შემდგომი სამართლებრივი განხილვისთვის გადაგზავნას.
აშშ-ის კანონმდებლობის თანახმად, კონგრესის მიერ გამოძახებული პირის მიერ მოთხოვნილი დოკუმენტების წარდგენაზე ან დასმულ კითხვებზე პასუხის გაცემაზე უარი შესაძლოა დანაშაულად ჩაითვალოს. თუმცა, კონგრესს თავად არ გააჩნია სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყების უფლებამოსილება და საქმე გადაეცემა იუსტიციის დეპარტამენტს. კონგრესის უპატივცემულობის პროცედურა რამდენიმე ეტაპს მოიცავს: საკითხი თავდაპირველად კომიტეტში განიხილება, შემდეგ კი საბოლოო გადაწყვეტილებისთვის კონგრესის პალატას გადაეცემა. ფაუჩის შემთხვევაში, სენატში მხარდაჭერისთვის შესაძლოა 60 ხმის მიღება გახდეს აუცილებელი, რაც არსებული პოლიტიკური ბალანსის პირობებში ორპარტიული მხარდაჭერის საჭიროებას ქმნის.
შემდგომ ეტაპზე ვაშინგტონის ფედერალური პროკურატურა გადაწყვეტს, დაიწყოს თუ არა სისხლისსამართლებრივი დევნა და წარუდგინოს თუ არა საქმე ნაფიც მსაჯულებს. ბრალდების დასამტკიცებლად პროკურორებმა უნდა აჩვენონ, რომ ფაუჩიმ შეგნებულად უარი თქვა სენატის გამოძიებისთვის მნიშვნელოვან კითხვებზე პასუხის გაცემაზე.
სამართლებრივი ექსპერტების შეფასებით, ფაუჩის წინააღმდეგ შესაძლო სისხლისსამართლებრივი საქმე მნიშვნელოვან სამართლებრივ გამოწვევებს შეიძლება შეხვდეს. მისი დაცვის მხარე შესაძლოა დაეყრდნოს აშშ-ის კონსტიტუციის მეხუთე შესწორებას, რომელიც პირს უფლებას აძლევს, უარი თქვას ისეთ კითხვებზე პასუხის გაცემაზე, რომლებმაც შესაძლოა მის წინააღმდეგ სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის წარმოშობა გამოიწვიოს. თუმცა, სასამართლო პრაქტიკაში ჯერ საბოლოოდ არ არის განსაზღვრული, შეუძლია თუ არა პრეზიდენტის მიერ შეწყალებულ პირს გამოიყენოს ეს უფლება კონგრესის წინაშე იმ საკითხებთან დაკავშირებით, რომლებიც უკვე მოიცავს შეწყალების ფარგლებს.
პრეზიდენტმა ჯო ბაიდენმა ენტონი ფაუჩი შეიწყალა იმ შესაძლო სამართალდარღვევებთან დაკავშირებით, რომლებიც მას შესაძლოა 2014 წლიდან 2025 წლის იანვრამდე პერიოდში ჰქონოდა ჩადენილი. აღნიშნული შეწყალება არ ვრცელდება ბაიდენის ადმინისტრაციის დასრულების შემდეგ განხორციელებულ ქმედებებზე, თუმცა შესაძლოა გაართულოს ფაუჩის მიერ კონსტიტუციის მეხუთე შესწორებით გათვალისწინებული დაცვის მექანიზმის გამოყენება.
მსგავს საქმეებში არსებული პრეცედენტები მიუთითებს, რომ კონგრესის მოთხოვნებთან თანამშრომლობაზე უარმა შესაძლოა სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობა გამოიწვიოს. მაგალითად, დონალდ ტრამპის ყოფილი მრჩევლები სტივ ბენონი და პიტერ ნავარო, რომლებმაც 2021 წლის 6 იანვარს კაპიტოლიუმზე თავდასხმის გამოძიებასთან დაკავშირებით კონგრესის მოთხოვნებს არ უპასუხეს, დამნაშავედ იქნენ ცნობილი და მათ მიმართ შესაბამისი სამართლებრივი ზომები გატარდა. თუმცა, ფაუჩის საქმეში არსებული პოლიტიკური და სამართლებრივი გარემოებები შესაძლოა საბოლოო გადაწყვეტილების მიღების პროცესს მნიშვნელოვნად გაართულებდეს.
წყარო: www.reuters.com
