2026 წლის 28 იანვარს აშშ-ის აუტიზმის კოორდინაციის უწყებათაშორის კომიტეტში (IACC) შემადგენლობა ძირეულად შეიცვალა. ჯანდაცვისა და სოციალური მომსახურების მდივანმა, რობერტ კენედი უმცროსმა, კომიტეტში 21 ახალი წევრი წარადგინა. აღსანიშნავია, რომ მათ შორის წინა ექსპერტთა ჯგუფის არცერთი წარმომადგენელი არ გვხვდება. მოცემული ცვლილება განსაკუთრებით საყურადღებოა იმის გათვალისწინებით, რომ IACC ყოველწლიურად აუტიზმის კვლევის, სერვისებისა და მხარდაჭერისთვის განკუთვნილ 2 მილიარდ დოლარს განკარგავს.
წამყვანი მეცნიერები და კლინიცისტები შიშობენ, რომ ეს გადაწყვეტილება სამეცნიერო პროგრესს საგრძნობლად შეაფერხებს. არსებობს საფრთხე, რომ დაფინანსება დაუმტკიცებელი და პოტენციურად საზიანო თერაპიებისკენ გადამისამართდეს. ამჟამად აუტიზმი აშშ-ში ყოველ 36-ე ბავშვს უდგინდება. დიაგნოსტიკისა და ცნობიერების ამაღლების პარალელურად, შემთხვევათა გამოვლენის მაჩვენებელი მუდმივად იზრდება. შესაბამისად, კომიტეტის ასეთი რეორგანიზაცია აუტიზმის გამომწვევი მიზეზების კვლევასა და მკურნალობის თანამედროვე მეთოდების დანერგვას სერიოზულ საფრთხეს უქმნის.
IACC-ის ფუნქციები და სამეცნიერო წრეებში გაჩენილი უნდობლობის მიზეზები
IACC ფედერალურ საჯარო მოხელეებსა და საზოგადოებრივ ჯგუფებს ერთმანეთთან აკავშირებს. აღნიშნული უწყება ქვეყნის მასშტაბით აუტიზმის სტრატეგიას, კვლევის პრიორიტეტებსა და მხარდაჭერის გეგმებს ადგენს. კენედიმ კომიტეტის განახლებას აუტიზმის კვლევის 21-ე საუკუნეში გადაყვანის მცდელობა უწოდა. თუმცა, გამოცდილი ექსპერტების სრული ჩანაცვლება მეცნიერული მუშაობის უწყვეტობას საფრთხეს უქმნის.
აუტიზმის სამეცნიერო ფონდის პრეზიდენტმა, ელისონ სინგერმა, ეს ნაბიჯი მკაცრად დაგმო. მისი განცხადებით, კომიტეტის შემადგენლობა მეცნიერული კომპეტენციის გათვალისწინების გარეშე სრულად შეიცვალა. მისივე თქმით, ახალი წევრები არა ფართო კონსენსუსის მისაღწევად, არამედ წინასწარ განსაზღვრული დასკვნების გასამყარებლად შეირჩნენ.
ახალი წევრები მეცნიერულად უარყოფილ თეორიებს იზიარებენ
ექსპერტები კომიტეტის ახალი შემადგენლობის საქმიანობაში საგანგაშო ნიშნებს ხედავენ. ბევრი ახალი წევრი აუტიზმის შესახებ მეცნიერულად უარყოფილ ჰიპოთეზებს ემხრობა. კენედი დაავადების შემთხვევების მატებას დიდი ხანია „გარემოს ტოქსინებს“ უკავშირებს. თუმცა, დარგის სპეციალისტები განმარტავენ, რომ სტატისტიკურ ზრდას სკრინინგის გაუმჯობესება, საზოგადოებრივი ცნობიერების ამაღლება და გაფართოებული სერვისები განაპირობებს.
2025 წლის სექტემბერში კენედი და ტრამპი აუტიზმის გამომწვევ მიზეზად ორსულობის პერიოდში აცეტამინოფენის გამოყენებას ასახელებდნენ. სამეცნიერო მტკიცებულებები აღნიშნულ მოსაზრებას არ ადასტურებს. აუტიზმის ეტიოლოგია გენეტიკური, გარემო და სხვა ბიოლოგიური ფაქტორების რთულ კომბინაციას წარმოადგენს. რაც შეეხება ვაქცინებთან კავშირს, ეს ჰიპოთეზა ათწლეულების განმავლობაში ჩატარებული მრავალრიცხოვანი კვლევებით საფუძვლიანად უარყვეს.
კომიტეტის ახალი წევრი, ჯინჯერ ტეილორი, სოციალურ ქსელებში ვაქცინებსა და აუტიზმს შორის კავშირის შესახებ დაუსაბუთებელ მასალებს ავრცელებს. ტობი როჯერსის სტატია კი, რომელიც ასევე ტოქსინების გავლენას ეხებოდა, მეთოდოლოგიური ხარვეზებისა და ინტერესთა კონფლიქტის გამო სამეცნიერო ბაზებიდან ამოიღეს.
რისკები აუტიზმის მქონე პირთათვის
კომიტეტში ინტერესთა ბალანსის დარღვევა სერიოზულ პრობლემებს წარმოშობს. არსებობს საფრთხე, რომ სამეცნიერო რესურსები არაეფექტური ჰიპოთეზების კვლევაზე დაიხარჯოს. ბოსტონის უნივერსიტეტის პროფესორი, ელენ ტაგერ-ფლუსბერგი, შიშობს, რომ დაფინანსება არამტკიცებითი და პოტენციურად საზიანო მეთოდებისკენ გადამისამართდება.
აუტიზმის სამეცნიერო ფონდის განცხადებით, საკონსულტაციო პანელი ვიწრო იდეოლოგიური ჯგუფის გავლენის ქვეშ აღმოჩნდა. მოქმედი კანონმდებლობა მოითხოვს, რომ კომიტეტი კვლევის, პრევენციის, მკურნალობის, დიაგნოსტიკისა და ინტერვენციის სფეროებში არსებულ სამეცნიერო პროგრესს ზედამხედველობდეს. არსებული ცვლილებების ფონზე კი, ამ ფუნქციის ჯეროვნად შესრულების მიმართ საფუძვლიანი ეჭვები ჩნდება.
ექსპერტების გაფრთხილება
კლინიცისტები, რომლებსაც ათასობით პაციენტთან მუშაობის გამოცდილება აქვთ, ადასტურებენ, რომ ადრეული ინტერვენცია და ქცევითი თერაპია მაღალ ეფექტურობას ავლენს. აუტიზმის შემთხვევების მატება ოპერატიულ და მეცნიერულად დასაბუთებულ მოქმედებას მოითხოვს, თუმცა მეცნიერულად უარყოფილ ვერსიებზე რესურსების ხარჯვა პროგრესს აჩერებს. აუტიზმის მქონე პირთა ოჯახებისთვის პრიორიტეტული უნდა იყოს არა შიშზე დაფუძნებული ნარატივების გავრცელება, არამედ სამეცნიერო ფაქტებით გამყარებული ინფორმაციის მიწოდება.
წყარო: Autism Science Foundation; Medscape
