ზამთრის მოახლოებასთან ერთად, აფთიაქებსა და სუპერმარკეტებში გაციებისგან თავის დასაცავად C ვიტამინის აქტიური მარკეტინგი იწყება. მიუხედავად იმისა, რომ ვირუსების სეზონზე C ვიტამინის მაღალი დოზებით მიღება საზოგადოებაში ღრმად დამკვიდრებული პრაქტიკაა, თანამედროვე სამეცნიერო კვლევები აჩვენებს, რომ მისი რეალური ეფექტურობა გაცილებით მოკრძალებულია.
ეს პოპულარული შეხედულება სათავეს 1970 წლიდან იღებს, როდესაც ამერიკელმა ქიმიკოსმა და ნობელის პრემიის ორგზის ლაურეატმა, ლაინუს პოლინგმა (Linus Pauling), სპეციალური წიგნი გამოაქვეყნა. მიუხედავად იმისა, რომ პოლინგი არც დიეტოლოგი იყო და არც ინფექციონისტი, მან საზოგადოებას ჯანმრთელობის შესანარჩუნებლად და გაციების პრევენციისთვის დღეში 1000-დან 2000 მილიგრამამდე C ვიტამინის მიღება ურჩია. მისი მტკიცება შვეიცარიის ალპებში ბავშვებზე ჩატარებულ პლაცებო-კონტროლირებად კვლევას ეყრდნობოდა, რომელსაც მეცნიერები დღეს მეთოდოლოგიურად ხარვეზიანად მიიჩნევენ. მიუხედავად ამისა, წიგნმა C ვიტამინის გაყიდვები უპრეცედენტოდ გაზარდა.
მუშაობს თუ არა მეგადოზები რეალურად? 2013 და 2023 წლებში ჩატარებულმა მასშტაბურმა მეტა-ანალიზებმა, რომლებიც ათასობით ადამიანის მონაცემებს აერთიანებს, ცხადყო, რომ C ვიტამინი გაციების განვითარების რისკს არ ამცირებს. მეტიც, გაციების სიმპტომების გამოვლენის შემდეგ მისი მიღების დაწყებას არანაირი თერაპიული შედეგი არ მოაქვს. ერთადერთი მცირე სარგებელი ფიქსირდება მაშინ, როდესაც ადამიანი ვიტამინს რეგულარულად, დაავადებამდეც იღებს — ამ შემთხვევაში მძიმე სიმპტომების ხანგრძლივობა საშუალოდ 10-15%-ით მცირდება (მაგალითად, 5-დღიანი მძიმე გაციება შესაძლოა 12 საათით შემცირდეს), თუმცა მსუბუქ სიმპტომებზე ის საერთოდ არ მოქმედებს. გამონაკლისს მხოლოდ პროფესიონალი სპორტსმენები და სამხედროები წარმოადგენენ, რომელთა შემთხვევაშიც დანამატმა მცირე პოზიტიური ეფექტი აჩვენა.
რაც შეეხება დოზირებას, ზრდასრული ადამიანის დღიური ნორმა უმეტეს ქვეყნებში დაახლოებით 45 მილიგრამს შეადგენს, რისი მიღებაც ნახევარი ფორთოხლიდან ან ბროკოლის რამდენიმე ნაჭრიდანაც მარტივად არის შესაძლებელი. დღეში 1000 მილიგრამზე მეტი C ვიტამინის ხანგრძლივად მიღება ზრდის ისეთი გვერდითი მოვლენების რისკს, როგორიცაა: კუჭ-ნაწლავის პრობლემები (დიარეა, გულისრევა), თირკმელში კენჭების წარმოქმნა და რკინის ჭარბი შეწოვა (რაც განსაკუთრებით სახიფათოა დაუდგენელი ჰემოქრომატოზის მქონე პირებისთვის). გარდა ამისა, მაღალი დოზები შესაძლოა ქიმიოთერაპიასა და ქოლესტერინის დამწევ მედიკამენტებთან (სტატინებთან) კონფლიქტში შევიდეს.
შესაბამისად, ექიმები გვირჩევენ, რომ დანამატების თვითნებურად მიღებას მოვერიდოთ და დოზები სპეციალისტთან შევათანხმოთ, მით უმეტეს იმ ფონზე, როცა განვითარებულ სამყაროში C ვიტამინის მკვეთრი დეფიციტი მოსახლეობის ძალიან მცირე ნაწილს (4%-ზე ნაკლებს) აღენიშნება.
წყარო: MedicalXpress
