ბავშვთა მიმართ სექსუალური ძალადობა (SVAC) და ქალების მიმართ პარტნიორის მხრიდან ძალადობა (IPV) არ არის მხოლოდ სოციალური ან კრიმინალური პრობლემა, არამედ წარმოადგენს სიკვდილიანობისა და ავადობის ერთ-ერთ უმთავრეს გლობალურ რისკს, რაც აქამდე სათანადოდ არ იყო აღიარებული.
ეს შემაძრწუნებელი შედეგები გამოქვეყნდა ჟურნალ The Lancet-ში, როგორც ვაშინგტონის უნივერსიტეტის მედიცინის სკოლის ჯანმრთელობის მეტრიკისა და შეფასების ინსტიტუტის (IHME) მიერ ჩატარებული დაავადებათა გლობალური ტვირთის (GBD) 2023 წლის კვლევის ნაწილი.
პირველად, IHME-ის მკვლევრებმა ყოვლისმომცველი რუკა შექმნეს იმ ჯანმრთელობის შედეგებისა, რომლებიც დაკავშირებულია SVAC-თან და IPV-სთან მსოფლიოს 204 ქვეყანასა და ტერიტორიაზე. კვლევამ აჩვენა, რომ ძალადობასთან დაკავშირებული დაავადებათა ტვირთი გაცილებით დიდია, ვიდრე აქამდე იყო აღქმული, რაც ფუნდამენტურად ცვლის ამ საკითხების აღქმას და ხაზს უსვამს მათ სტატუსს, როგორც საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის უმნიშვნელოვანეს პრიორიტეტებს.
SVAC დაუკავშირდა 14 ჯანმრთელობის მდგომარეობას, ხოლო IPV 8 ნეგატიურ ჯანმრთელობის შედეგს, რაც მნიშვნელოვნად აფართოებს აქამდე აღიარებული კავშირების სპექტრს.
2023 წლის მონაცემებით, მსოფლიოში 15 წლის და უფროსი ასაკის 1 მილიარდზე მეტმა ადამიანმა ბავშვობაში სექსუალური ძალადობა განიცადა, ხოლო 608 მილიონმა ქალმა და გოგონამ ამ ასაკობრივ ჯგუფში გადაიტანა ფიზიკური ან სექსუალური ძალადობა პარტნიორის მხრიდან.
ეს რისკები ერთობლივად განაპირობებს 50 მილიონზე მეტი ჯანმრთელი სიცოცხლის წლის დაკარგვას გლობალურად (მაჩვენებელი მოიცავს როგორც ნაადრევი სიკვდილით, ისე ინვალიდობით დაკარგულ წლებს). 15-დან 49 წლამდე ქალებში, IPV და SVAC გლობალურად მეოთხე და მეხუთე წამყვან რისკ-ფაქტორებად დასახელდა ჯანმრთელობის დაკარგვის თვალსაზრისით, რაც უსწრებს ბევრ ცნობილ ჯანმრთელობასთან დაკავშირებულ პრობლემას.
კვლევის თანახმად, ძალადობა არ არის უბრალოდ სოციალური პრობლემა, რომელიც დროდადრო გავლენას ახდენს ჯანმრთელობაზე; ის სიკვდილისა და ინვალიდობის წამყვანი მიზეზია. 2023 წელს, SVAC დაუკავშირდა 290,000 სიკვდილს მთელ მსოფლიოში, ძირითადად თვითმკვლელობის, აივ/შიდსის და მე-2 ტიპის დიაბეტის გამო. IPV კი დაუკავშირდა 145,000 სიკვდილს, უმეტესად მკვლელობის, თვითმკვლელობისა და აივ/შიდსის შედეგად. შემაშფოთებელია, რომ დაახლოებით 30,000 ქალი მოკლეს პარტნიორებმა მხოლოდ 2023 წელს.
ჯანმრთელობის შედეგებში ყველაზე დიდი წვლილი შეაქვს ფსიქიკურ აშლილობებს. SVAC-ის შედეგად, ჯანმრთელი წლების დაკარგვაში დომინირებს შფოთვა ქალებში და შიზოფრენია მამაკაცებში. IPV-სთან დაკავშირებული ტვირთის უდიდესი ნაწილი კი მოდის შფოთვასა და მძიმე დეპრესიულ აშლილობაზე. მკვლევრები აღნიშნავენ, რომ ძალადობის შედეგად დაზარალებულებს დასჭირდებათ როგორც დაუყოვნებლივი, ისე გრძელვადიანი ზრუნვა.
კვლევა ხაზს უსვამს, რომ ძალადობა თავიდან ასაცილებელია ეფექტური ინტერვენციებით, როგორიცაა ყოვლისმომცველი კანონმდებლობა, ტრავმაზე ორიენტირებული ჯანდაცვა, სასკოლო პრევენცია და ეკონომიკური გაძლიერება.
წყარო: The Lancet
