თანამედროვე ფსიქიატრიისთვის დიდი ხანია ცნობილია, რომ ბავშვობაში განცდილი სტრესი ან ტრავმა ადამიანს ზრდასრულ ასაკში მენტალური ჯანმრთელობის პრობლემების მიმართ უფრო მოწყვლადს ხდის. თუმცა, ჟურნალ Journal of Neuroscience-ში გამოქვეყნებული ახალი კვლევის შედეგად მეცნიერებმა ის ზუსტი ბიოლოგიური და მოლეკულური მექანიზმი გამოავლინეს, რომლის საშუალებითაც ეს სტრესი დნმ-ში ფიზიკურად იბეჭდება.
მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ ადრეულ ასაკში განცდილი სტრესი თავის ტვინის კონკრეტულ უბანში, რომელიც ტვინის ჯილდოს სისტემაზე და ემოციებზეა პასუხისმგებელი, ტოვებს ქიმიურ მარკერს, სახელწოდებით H3K4me1. ეს მარკერი თავად გენეტიკურ თანმიმდევრობას არ ცვლის, მაგრამ გარკვეული გენების ირგვლივ ფიზიკურ სტრუქტურას არღვევს და მათ სამომავლოდ, სტრესზე მძაფრი რეაგირებისთვის მუდმივ მზადყოფნაში ამყოფებს.
მიზეზ-შედეგობრივი კავშირის დასამტკიცებლად მეცნიერებმა უპრეცედენტო ექსპერიმენტი ჩაატარეს და ეს ქიმიური კვალი სრულიად ჯანმრთელ, უსტრესო გარემოში გაზრდილ ახალგაზრდა თაგვებში ხელოვნურად შეიყვანეს. მათ სურდათ გაერკვიათ, იყო თუ არა მხოლოდ ეს ერთი მარკერი საკმარისი იმისათვის, რომ ცხოველებს ზრდასრულ ასაკში სტრესზე მომატებული მგრძნობელობა გამოევლინათ
ექსპერიმენტმა აჩვენა, რომ პროცესმა დნმ-ის შეფუთვა მუდმივად შეასუსტა და ტვინის კონკრეტული უჯრედები, კერძოდ D2 ტიპის ნეირონები, ჰიპერაქტიური გახადა. ფიზიკურ დონეზე ამ სრულიად უსტრესო თაგვების ტვინმა ზუსტად ისეთივე სტრუქტურა მიიღო, როგორიც რეალურად მძიმე ტრავმაგამოვლილ ცხოველებს აქვთ.
შედეგად, თაგვები, რომლებმაც ეს ქიმიური მოდიფიკაცია ადრეულ ასაკში მიიღეს, ზრდასრულობაში მსუბუქი სოციალური სტრესის მიმართაც კი განსაკუთრებით მგრძნობიარენი გახდნენ და გარემოს შესწავლის ნაცვლად, კუთხეებში იმალებოდნენ. თუმცა, აღმოჩნდა, რომ ზუსტად იდენტურმა მოდიფიკაციამ მოზრდილ თაგვებში მსგავსი ეფექტი არ გამოიღო, რაც ადასტურებს, რომ სტრესის მიმართ გენეტიკური ცვლილებებისთვის ტვინი მხოლოდ ბავშვობის პერიოდშია ღია.
კვლევა საბოლოოდ ადასტურებს, რომ ახალგაზრდობაში ეპიგენომის არასწორმა ფორმირებამ შესაძლოა სტრესზე ტვინის რეაგირება სამუდამოდ შეცვალოს. ამ პროცესში ჩართული კონკრეტული უჯრედებისა და გენების ზუსტმა იდენტიფიცირებამ სამომავლოდ შესაძლოა ისეთი ახალი თერაპიების განვითარებას შეუწყოს ხელი, რომლებიც განვითარებად ტვინს ადრეული სტრესის შედეგებისგან დაიცავს.
წყარო: jneurosci
