ავტორიტეტულ სამეცნიერო ჟურნალ Psychological Medicine-ში გამოქვეყნებული ახალი მიმოხილვითი კვლევის თანახმად, სიამოვნებისთვის წიგნების რეგულარული კითხვა ტვინის ფუნქციონირებასა და ანატომიურ სტრუქტურაზე პირდაპირ, გაზომვად გავლენას ახდენს. ნეიროვიზუალიზაციის მეთოდებით (მათ შორის თავის ტვინის ფუნქციური და სტრუქტურული MRI სკანირებით) ჩატარებული დაკვირვებები ადასტურებს, რომ კითხვის პროცესი ტვინში რუხი ნივთიერების მოცულობას ზრდის და აძლიერებს თეთრი ნივთიერების იმ ნეირონულ კავშირებს, რომლებიც ენობრივ დამუშავებაზე, ემოციურ თვითრეგულაციასა და აღმასრულებელ ფუნქციებზეა პასუხისმგებელი.
10 000-ზე მეტი ახალგაზრდის მონაცემთა მასშტაბურმა ანალიზმა გამოავლინა მკაფიო მიზეზ-შედეგობრივი კავშირი ადრეულ ასაკში კითხვის ჩვევასა და მაღალ კოგნიტურ რეზერვს შორის. კვლევის თანახმად, იმ ბავშვებსა და მოზარდებს, რომლებიც რეგულარულად კითხულობენ მხატვრულ თუ შემეცნებით ლიტერატურას, აღენიშნებათ ყურადღების კონცენტრაციისა და სამუშაო მეხსიერების გაცილებით მაღალი მაჩვენებლები, ნაკლებად აწუხებთ ემოციური და ქცევითი პრობლემები და ეკრანებთანაც საგრძნობლად ნაკლებ დროს ატარებენ. ამასთან, კითხვა ავითარებს არა მხოლოდ ვერბალურ, არამედ მათემატიკურ ლოგიკასაც, რამდენადაც ორივე პროცესი მსგავს ნეიროკოგნიტურ მექანიზმებს ეფუძნება.
კითხვის თერაპიული და დამცავი ეფექტი განსაკუთრებით მკაფიოა ასაკოვან პოპულაციაში. 55 წელს გადაცილებული თითქმის 5 500 ადამიანის ხუთწლიანმა დაკვირვებამ დაადასტურა, რომ გონებრივი აქტივობა — კერძოდ, წიგნებისა და პრესის რეგულარული კითხვა — ასაკობრივი კოგნიტური დაქვეითების ტემპს მნიშვნელოვნად ანელებს. მონაცემების მიხედვით, ამ ჩვევის მქონე პირებში ალცჰაიმერის დაავადების განვითარების რისკი 33%-ით დაბალია.
კლინიკურმა დაკვირვებებმა ისიც დაადასტურა, რომ მხატვრული ლიტერატურის კითხვა ერთ-ერთი ყველაზე სწრაფი და ეფექტური ბუნებრივი ანტისტრესია: ნეირომეცნიერული გაზომვებით, დღეში სულ რაღაც 5 წუთის განმავლობაში მხატვრულ ტექსტზე ყურადღების გადატანა ორგანიზმში სტრესის დონეს 20%-ით ამცირებს. მეცნიერთა დასკვნით, კითხვა არ არის მხოლოდ ცოდნის მიღების ინსტრუმენტი — ის წარმოადგენს აქტიურ ნეიროპლასტიკურ სტიმულატორს, რომელიც ტვინს დაბერებისა და დეგენერაციული პროცესებისგან იცავს.
წყარო: Psychological Medicine
