ოულუსა და ტამპერეს უნივერსიტეტების საერთაშორისო კვლევითი ჯგუფის მიერ ჩატარებული ახალი კვლევის თანახმად, ექსპერიმენტული პრეპარატი ცელიაკიით დაავადებულ პაციენტებს მომავალში დაცვის სრულიად ახალ მექანიზმს შესთავაზებს. მეცნიერების დასკვნით, მედიკამენტი გლუტენის მავნე ზემოქმედებას ეფექტურად თრგუნავს როგორც კუჭ-ნაწლავის ტრაქტში, ისე მთელი ორგანიზმის მასშტაბით.
ექსპერიმენტული პრეპარატი, სახელწოდებით ZED1227, ორგანიზმში ტრანსგლუტამინაზა 2-ის (TG2) ფერმენტის აქტივობას ბლოკავს. აღნიშნული ფერმენტი გლუტენს ისე ცვლის, რომ ცელიაკიის დროს ძლიერ ანთებით პროცესებს იწვევს. ფერმენტის ბლოკირებით, მედიკამენტი მნიშვნელოვნად ამცირებს გლუტენით პროვოცირებულ იმუნურ პასუხს.
გამოცემა BMC Medicine-ში გამოქვეყნებული ეს ნაშრომი 2024 წელს Nature Immunology-ში დაბეჭდილ კვლევას ეფუძნება, სადაც იგივე ავტორებმა დაამტკიცეს, რომ TG2 ინჰიბიტორი ეფექტურად იცავს წვრილი ნაწლავის ლორწოვან გარსს დაზიანებისგან. თუმცა, უახლესმა კვლევამ პრეპარატის სისტემური ეფექტი მთელი სხეულის დონეზე პირველად აჩვენა.
კლინიკურ კვლევაში მონაწილეობდნენ ცელიაკიით დაავადებული ზრდასრული პაციენტები, რომლებიც ხანგრძლივად იცავდნენ უგლუტენო დიეტას. ექვსი კვირის განმავლობაში მათ მცირე რაოდენობით გლუტენს აძლევდნენ, რასაც თან ახლდა ექსპერიმენტული პრეპარატის ან პლაცებოს მიღება.
სისხლისა და ნაწლავის ქსოვილის ნიმუშების ანალიზმა აჩვენა, რომ პლაცებოს ჯგუფში გლუტენმა ლიპიდურ მეტაბოლიზმში აშკარა ცვლილებები გამოიწვია, მაშინ როცა მედიკამენტის მიმღებ პაციენტებში ეს პროცესები თითქმის სრულად აღიკვეთა. პრეპარატმა ასევე აღადგინა სისხლის პროტეინული და ეპიგენეტიკური პროფილები (მათ შორის დნმ-ის მეთილირება) იმ ნორმამდე, რაც მკაცრი უგლუტენო დიეტის დროს ფიქსირდება.
კვლევის ავტორების განცხადებით, ეს არის სამეცნიერო თვალსაზრისით უმნიშვნელოვანესი აღმოჩენა, რომელიც ამტკიცებს, რომ პრეპარატის დამცველობითი ეფექტი ნაწლავებს სცდება და სრულ იმუნომეტაბოლურ რეაგირებას მოიცავს.
მეცნიერთა შეფასებით, მომავალში ამ მედიკამენტმა შესაძლოა ტრადიციული მკურნალობა წარმატებით შეავსოს, განსაკუთრებით იმ პაციენტებში, რომლებიც შემთხვევით იღებენ გლუტენს, ან რომელთაც სიმპტომები მკაცრი დიეტის მიუხედავად უნარჩუნდებათ.
ცელიაკია აუტოიმუნური დაავადებაა, რომლის დროსაც გლუტენი გენეტიკურად მიდრეკილ პირებში ანთებას იწვევს და დღეისათვის მისი მართვის ერთადერთ გზად მთელი სიცოცხლის განმავლობაში უგლუტენო დიეტის დაცვა რჩება.
წყარო: BMC
