ბრაზილიის ფედერალურმა პოლიციამ კამპინასის სახელმწიფო უნივერსიტეტის (Unicamp) მეცნიერი, ვირუსოლოგი სოლედად პალამეტა მილერი დააკავა. მას ბრალად ედება მაღალი უსაფრთხოების (BSL-3) ლაბორატორიიდან სახიფათო პათოგენების ნიმუშების უკანონო გატანა. გამოძიების ფარგლებში პოლიციამ უკვე ამოიღო მოპარული ნიმუშები, მათ შორის ჩიკუნგუნიას, დენგესა და ეპშტეინ-ბარის ვირუსები, რომლებიც უნივერსიტეტის სხვადასხვა ლოკაციაზე იყო გადამალული.
ბრაზილიის სამეცნიერო საზოგადოება მომხდარი ინციდენტის გამო შეშფოთებას გამოთქვამს, რადგან BSL-3 დონის ლაბორატორიებში უსაფრთხოების განსაკუთრებული ზომები მოქმედებს. ასეთ ობიექტებში პათოგენებთან წვდომა მკაცრად კონტროლდება, რაც ნიმუშების უნებართვო გატანას თითქმის შეუძლებელს ხდის. საქმის დეტალების თანახმად, ვირუსების გაუჩინარება ლაბორატორიის თანამშრომლებმა თებერვალში შენიშნეს. სათვალთვალო კამერების ჩანაწერებმა გამოავლინა, რომ ეჭვმიტანილი პროფესორის მეუღლე, რომელიც თავადაც ამავე ლაბორატორიის დოქტორანტია, შენობას გვიან ღამით ან გამთენიისას ტოვებდა.
უსაფრთხოების რისკებთან დაკავშირებით, ბრაზილიის ჯანმრთელობის მარეგულირებელმა სააგენტომ (Anvisa) დაადასტურა, რომ ამოღებული ნიმუშები საზოგადოებრივი ჯანმრთელობისთვის საფრთხეს ამ ეტაპზე არ წარმოადგენს. მიუხედავად ამისა, ექსპერტები გაკვირვებას გამოხატავენ ქურდობის ფაქტის გამო. მათი განმარტებით, აღნიშნული ვირუსების მიღება სამეცნიერო მიზნებისთვის ოფიციალური გზითა და შესაბამისი პროტოკოლების დაცვით ისედაც თავისუფლად არის შესაძლებელი.
რაც შეეხება გამოძიების მიმდინარეობას, სოლედად მილერი 24 მარტს გირაოთი გაათავისუფლეს, თუმცა მას ბრალი ქურდობისა და მტკიცებულებების განადგურების მცდელობის მუხლით ედება. კამპინასის სახელმწიფო უნივერსიტეტი სამართალდამცავ ორგანოებთან სრულად თანამშრომლობს და პარალელურად შიდა მოკვლევას აწარმოებს, რათა დადგინდეს, როგორ მოხდა უსაფრთხოების სისტემის გვერდის ავლით მაღალი რისკის მასალების ლაბორატორიიდან გატანა.
მთავარ გამოცანად კვლავ დანაშაულის მოტივი რჩება, რომლის შესახებაც ეჭვმიტანილი დუმილის უფლებას იყენებს. სამართალდამცავები აქტიურად იძიებენ რამდენიმე ვერსიას, მათ შორის ნიმუშების შესაძლო გაყიდვას ან მათ გამოყენებას არალეგალური, არაავტორიზებული ექსპერიმენტებისთვის. ექსპერტთა ვარაუდით, მსგავსი ქმედება კითხვის ნიშნის ქვეშ აყენებს არა მხოლოდ კონკრეტული ლაბორატორიის უსაფრთხოების პროტოკოლებს, არამედ სამეცნიერო ეთიკის ფუნდამენტურ პრინციპებს.
ამ ფონზე, სპეციალისტები საზოგადოებას მოსალოდნელი საფრთხეების შესახებ აფრთხილებენ. ექსპეტები აღნიშნავენ, რომ მსგავსი ტიპის ვირუსებით არასწორმა მანიპულაციამ, ლაბორატორიული კონტროლის მიღმა, შესაძლოა ბიოლოგიური კატასტროფა გამოიწვიოს. სახიფათო პათოგენების არასათანადო შენახვა და ტრანსპორტირება ეპიდემიოლოგიურ რისკს ქმნის, რაც კიდევ უფრო ამძაფრებს მომხდარი ქმედების სიმძიმეს.
წყარო: Nature
