Endo-Wheat პროცედურა ინოვაციურ, მინიმალურად ინვაზიურ ენდოვასკულარულ მიდგომას წარმოადგენს აორტის მწვავე სინდრომებისა და ტიპი A აორტის დისექციის სამკურნალოდ. ისტორიულად, გულ-სისხლძარღვთა ქირურგიაში Type A დისექცია ერთ-ერთ ყველაზე კრიტიკულ, ტექნიკურად რთულად შესასრულებელ და მაღალსიკვდილიან გადაუდებელ მდგომარეობად ითვლება, რომლის ოქროს სტანდარტსაც ღია ქირურგიული რეკონსტრუქცია წარმოადგენს. თუმცა, პაციენტების გარკვეულ ჯგუფში, განსაკუთრებით ხანდაზმულებში, მძიმე თანმხლები პათოლოგიების მქონე ან კრიტიკულ მდგომარეობაში მყოფ პირებში, ტრადიციული ოპერაცია ხელოვნური სისხლის მიმოქცევისა და ჰიპოთერმიული ცირკულატორული არესტის გამოყენებით უკიდურესად მაღალ რისკებთან არის დაკავშირებული. სწორედ ამ კლინიკური გამოწვევის საპასუხოდ შეიქმნა Endo-Wheat პროცედურის კონცეფცია, რომელიც კლასიკური ვიტის (Wheat) ოპერაციის ჰიბრიდულ და ენდოვასკულარულ ალტერნატივას წარმოადგენს.
კლასიკური, ღია ქირურგიული Wheat პროცედურა, რომელიც 1964 წელს იქნა აღწერილი, აორტის სარქვლისა და აღმავალი აორტის ცალ-ცალკე პროთეზირებას გულისხმობს, იმ პირობით, რომ ვალსალვას სინუსები და კორონარული არტერიების შესართავები ხელუხლებელი რჩება. შესაბამისად, Endo-Wheat ტექნიკა ამავე პრინციპს ეფუძნება, თუმცა რეალიზებულია მინიმალურად ინვაზიური გზით. პროცედურის არსი სპეციალიზებული დაფარული სტენტ-გრაფტის (TEVAR) აღმავალ აორტაში იმპლანტაციაში მდგომარეობს, ისე, რომ სრულად დაიხუროს ინტიმის პირველადი ნახეთქი(entry tear), აღდგეს ჭეშმარიტი სანათურის (true lumen) პერფუზია და ამავდროულად შენარჩუნდეს აორტის ძირის, სინუსებისა და ნატივური კორონარული არტერიების ანატომიური მთლიანობა.
ენდოვასკულარული მიდგომის წარმატება ტიპი A დისექციის დროს უპირველესად ანატომიური ფიქსაციისა და ჰერმეტიზაციის ზონების (landing zones) სწორ შერჩევაზე დამოკიდებული. პროქსიმალური დაფიქსირების ზონა იდეალურ შემთხვევაში სინო-ტუბულარული შეერთების (STJ) დონეზე, კორონარული არტერიების მაღალი შესართავების ზემოთ უნდა მდებარეობდეს. თუ დისექციის ხაზი ან ინტრამურალური ჰემატომა სინო-ტუბულარულ ზონასთან ახლოს ვრცელდება, კლასიკური სწორი სტენტ-გრაფტების გამოყენება შეუძლებელი ხდება კორონარების ოკლუზიის მაღალი რისკის გამო. ასეთ ანატომიურად რთულ პირობებში, მინიმალურად ინვაზიური მიდგომა ხშირად მინი-სტერნოტომიით აორტის დისტალური ნაწილის გარედან შემოგარსვას (wrapping) ან ჰიბრიდულ დებრანჩინგს მოითხოვს, რათა ადეკვატური სიგრძისა და სტაბილურობის მქონე ზონა მომზადდეს სტენტისთვის, რასაც მედიცინაში “ზონა 0”-ის მოდიფიკაციას უწოდებენ.
ინოვაციური თვალსაზრისით, Endo-Wheat პროცედურა განიხილება, როგორც გარდამავალი ეტაპი აღმავალი აორტის იზოლირებულ სტენტირებასა და სრულფასოვან Endo-Bentall-ის კონცეფციას შორის. იმ შემთხვევებში, როდესაც პაციენტს აღმავალი აორტის იზოლირებული ინტრამურალური ჰემატომა, პენეტრაციული წყლული ან ლოკალიზებული დისექცია აღენიშნება აორტის სარქვლისა და სინუსების დაზიანების გარეშე, Endo-Wheat იძლევა საიმედო კლინიკურ გამოსავალს. იგი თავიდან აცილებს ტრანსკათეტერული აორტის სარქვლის (TAVR) კომპონენტის საჭიროებას, რაც პროცედურას ტექნიკურად ნაკლებად აგრესიულს ხდის, ვიდრე Endo-Bentall-ის სრული კონდუიტი, სადაც სარქვლის, ფესვისა და აღმავალი აორტის ერთდროული ენდოვასკულარული ჩანაცვლება ხდება საჭირო.
მიუხედავად აშკარა უპირატესობებისა, რომლებიც პერიოპერაციული ტრავმის შემცირებას, სისხლისდანაკარგის მინიმიზაციას და პოსტოპერაციული რეაბილიტაციის ხანმოკლე პერიოდს გულისხმობს, Endo-Wheat მეთოდოლოგია ჯერ კიდევ მნიშვნელოვანი გამოწვევების წინაშე დგას. აღმავალი აორტა მაღალი ჰემოდინამიკური დატვირთვით, რადიალური ძალების მუდმივი ზემოქმედებით და გულის ციკლთან ასოცირებული მკვეთრი მოძრაობით ხასიათდება. ეს ფაქტორები სტენტ-გრაფტის მიგრაციის, ენდოლიქების (ენდო-გაჟონვის) და პროთეზით ინდუცირებული ახალი დეფექტების (SINE) განვითარების რისკს ზრდის. გარდა ამისა, ვინაიდან აღმავალი აორტისთვის განკუთვნილი სპეციალიზებული ენდოპროთეზები ჯერ კიდევ კლინიკური კვლევებისა და მოდიფიკაციის სტადიაშია, ხშირად ქირურგებს უწევთ გულმკერდის დაღმავალი აორტისთვის განკუთვნილი სტენტების არასტანდარტული (off-label) გამოყენება.
კლინიკურ პრაქტიკაში მწვავე ტიპი A დისექციის დროს მულტიდისციპლინური გუნდის (Heart Team) მიერ გადაწყვეტილების მიღება პაციენტის ინდივიდუალური რისკ-ფაქტორებისა და კომპიუტერული ტომოგრაფიული ანგიოგრაფიის (CTA) მონაცემების საფუძველზე ხდება. პაციენტებისთვის, რომლებიც ანატომიურად აკმაყოფილებენ კრიტერიუმებს და აქვთ ღია ოპერაციის აბსოლუტური უკუჩვენება, Endo-Wheat პროცედურა წარმოადგენს სიცოცხლის გადამრჩენ ალტერნატივას, იქნება ეს საბოლოო თერაპიის სახით, თუ როგორც ე.წ. “ხიდი” (bridging therapy) პაციენტის ჰემოდინამიკური სტაბილიზაციისთვის შემდგომ ეტაპობრივ ქირურგიულ მკურნალობამდე. ტექნოლოგიურ პროგრესთან და სპეციალიზებული გრაფტების განვითარებასთან ერთად, აღმავალი აორტის ენდოვასკულარული არქიტექტურა სულ უფრო მყარ ადგილს იკავებს თანამედროვე ინტერვენციულ კარდიოქირურგიაში.
