სურსათზე ფასების ზრდის ფონზე სულ უფრო მეტი ადამიანი ცდილობს იპოვოს გზა, როგორ იკვებოს ჯანსაღად ისე, რომ ბიუჯეტი არ დააზარალოს. ხილი და ბოსტნეული ჯანმრთელი კვების საფუძვლად მიიჩნევა, თუმცა მათი ყოველდღიურად შეძენა ხშირად საკმაოდ ძვირი სიამოვნებაა. სწორედ ამიტომ, ბოლო წლებში გაიზარდა ინტერესი გაყინული ხილისა და კონსერვირებული ბოსტნეულის მიმართ. თუმცა ბევრს კვლავ უჩნდება კითხვა — შეიძლება თუ არა, რომ გაყინულმა ან კონსერვირებულმა პროდუქტმა ახალი პროდუქტი ჩაანაცვლოს?
ამ საკითხს ივნისში გამოქვეყნებული სტატია შეეხო, რომელიც აღნიშნავს, რომ გაყინული და კონსერვირებული პროდუქტები არა მხოლოდ უფრო ხელმისაწვდომია, არამედ ხშირ შემთხვევაში კვებითი ღირებულებითაც საკმაოდ ახლოს დგას ახალ პროდუქტებთან.
ხილი და ბოსტნეული ორგანიზმს აწვდის ვიტამინებს, მინერალებს, ანტიოქსიდანტებსა და ბოჭკოს, რომლებიც ამცირებენ გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების, ზოგიერთი სიმსივნისა და სხვა ქრონიკული დაავადებების განვითარების რისკს. თუმცა რეალობა ისაა, რომ მოსახლეობის მნიშვნელოვანი ნაწილი რეკომენდებულ რაოდენობას ვერ იღებს. სწორედ აქ ჩნდება გაყინული და კონსერვირებული პროდუქტების მნიშვნელობა, რადგან ისინი უფრო იაფია, მთელი წლის განმავლობაში ხელმისაწვდომია და ნაკლებად ფუჭდება.
საინტერესოა, რომ თანამედროვე კვების მეცნიერება სულ უფრო ხშირად ამსხვრევს მითს, თითქოს ახალი პროდუქტი ყოველთვის საუკეთესო არჩევანია. როდესაც ბოსტნეული ან ხილი სამრეწველო წესით იყინება, ეს ხშირად მოსავლის აღებიდან რამდენიმე საათში ხდება. ე.წ. „შოკური გაყინვის“ ტექნოლოგია ხელს უწყობს საკვები ნივთიერებების შენარჩუნებას. ამის გამო გაყინული პროდუქტი ზოგჯერ უფრო მეტ ვიტამინსაც კი ინარჩუნებს, ვიდრე ის ახალი ხილი ან ბოსტნეული, რომელიც რამდენიმე დღე ან კვირა ინახებოდა მაღაზიასა და შემდეგ მაცივარში.
კვლევები აჩვენებს, რომ ახალი პროდუქტი მოსავლის აღებისთანავე იწყებს გარკვეული ვიტამინების დაკარგვას. განსაკუთრებით მგრძნობიარეა C ვიტამინი. ამ ფონზე, სწრაფად გაყინული პროდუქტები ხშირად ინარჩუნებენ ანტიოქსიდანტურ აქტივობასა და მინერალურ შემადგენლობას თითქმის უცვლელად. ზოგიერთ შემთხვევაში კი გაყინვის პროცესმა შესაძლოა გარკვეული ნივთიერებების უკეთ შენარჩუნებასაც შეუწყოს ხელი. მაგალითად, არსებობს მონაცემები, რომ გაყინულ გარგარში C ვიტამინის შემცველობა შესაძლოა ახალ გარგართან შედარებით უფრო მაღალი იყოს.
კონსერვირებული პროდუქტების შემთხვევაში სურათი ოდნავ განსხვავებულია. კონსერვაციის პროცესი მაღალ ტემპერატურას მოითხოვს, რაც განსაკუთრებით წყალში ხსნადი ვიტამინების, მათ შორის C ვიტამინის, ნაწილობრივ დაშლას იწვევს. მიუხედავად ამისა, თანამედროვე ტექნოლოგიებმა ეს დანაკარგი მნიშვნელოვნად შეამცირა. შედეგად, ბევრი კონსერვირებული ბოსტნეული კვლავ ინარჩუნებს მნიშვნელოვან კვებით ღირებულებას და პრაქტიკულად არაფრით ჩამოუვარდება იმ ახალ პროდუქტს, რომელიც რამდენიმე დღის განმავლობაში ინახებოდა.
გარდა კვებითი ღირებულებისა, გაყინულ და კონსერვირებულ პროდუქტებს კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი უპირატესობა აქვთ — ისინი ამცირებენ საკვების ნარჩენებს. მსოფლიოს მასშტაბით ყოველწლიურად მილიონობით ტონა ახალი პროდუქტი ფუჭდება, რადგან ადამიანები ვერ ასწრებენ მის გამოყენებას. გაყინული ბოსტნეული და ხილი თვეების განმავლობაში ინახება, ხოლო კონსერვირებული პროდუქტი ზოგჯერ წლებიც კი ვარგისია. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია სტუდენტებისთვის, მცირე ოჯახებისა და დატვირთული სამუშაო გრაფიკის მქონე ადამიანებისთვის.
რა თქმა უნდა, ყველა კონსერვირებული ან გაყინული პროდუქტი ერთნაირად სასარგებლო არ არის. სპეციალისტები გვირჩევენ ყურადღება მივაქციოთ ეტიკეტს. კონსერვირებულ ბოსტნეულში ხშირად დამატებულია დიდი რაოდენობით ნატრიუმი, ხოლო ხილში — შაქრიანი სიროფი. ამიტომ სასურველია შევარჩიოთ დაბალნატრიუმიანი ან უშაქრო ვარიანტები. ასევე რეკომენდებულია კონსერვირებული ბოსტნეულის გარეცხვა გამოყენებამდე, რაც ზედმეტი მარილის ნაწილს აშორებს.
ბოლო წლებში კვების ექსპერტები სულ უფრო ხშირად აღნიშნავენ, რომ ჯანმრთელი კვება არ უნდა განისაზღვრებოდეს მხოლოდ სიტყვით „ახალი“. ბევრად მნიშვნელოვანია, რამდენ ხილსა და ბოსტნეულს ვიღებთ ყოველდღიურად. თუ არჩევანი დგას საერთოდ არ მივირთვათ ბოსტნეული თუ გამოვიყენოთ გაყინული ან კონსერვირებული პროდუქტი, მეცნიერების პასუხი ერთმნიშვნელოვანია — გაყინული და კონსერვირებული ვარიანტები შესანიშნავი ალტერნატივაა. ისინი ეკონომიურია, ამცირებს ნარჩენებს, ზოგავს დროს და უმეტეს შემთხვევაში ინარჩუნებს იმ საკვებ ნივთიერებებს, რომელთა მიღებაც ორგანიზმს ყოველდღიურად სჭირდება.
შესაძლოა, სწორედ დროა გადავხედოთ ჩვენს წარმოდგენებს და მივიღოთ ფაქტი, რომ ზოგჯერ საყინულეში მოთავსებული მარწყვი ან საკუჭნაოში შენახული ბარდა ისეთივე ღირებული არჩევანია, როგორც ბაზარში ნაყიდი ახალი პროდუქტი. თანამედროვე მეცნიერება გვიჩვენებს, რომ ჯანმრთელი კვება ყოველთვის ძვირადღირებულ და ყოველდღიურად შეძენილ საკვებს არ ნიშნავს — ზოგჯერ საუკეთესო გამოსავალი სწორედ იმ თაროზე დევს, რომელსაც აქამდე ნაკლებ ყურადღებას ვაქცევდით.
