სიმსუქნე ბევრად მეტია, ვიდრე უბრალოდ ზედმეტი კილოგრამები; ეს არის კომპლექსური ქრონიკული დაავადება, რომელიც იწვევს ჯანმრთელობის სერიოზულ პრობლემებს მთელი მსოფლიოს მასშტაბით. თუმცა, მეცნიერულმა მიღწევებმა ამ ბრძოლაში რევოლუცია მოახდინა. ახალმა მედიკამენტებმა, როგორიცაა სემაგლუტიდი და ტირზეპატიდი, რადიკალურად შეცვალეს წონის კლების მიდგომა. ეს პრეპარატები არა მხოლოდ წონას ამცირებენ, არამედ მიზანმიმართულად მოქმედებენ ორგანიზმის მეტაბოლიზმზე. შედეგად, პაციენტები აღწევენ არა მხოლოდ ვიზუალურ, არამედ ჯანმრთელობის მნიშვნელოვან გაუმჯობესებას.
სემაგლუტიდი მოქმედებს როგორც GLP-1-ის მსგავსი აგენტი, ხოლო ტირზეპატიდი ასტიმულირებს როგორც GLP-1, ასევე GIP (გლუკოზა-დამოკიდებული ინსულინოტროპული პოლიპეპტიდი) რეცეპტორებს. ამ ჰორმონების იმიტაციით, ეს პრეპარატები მნიშვნელოვნად ამცირებენ მადას, ანელებენ კუჭის დაცლასა და აუმჯობესებენ ინსულინის მგრძნობელობას. სწორედ ამ მექანიზმის წყალობით, კლინიკურ კვლევებში პაციენტებმა სემაგლუტიდით წონის საშუალოდ 15%-იანი, ხოლო ტირზეპატიდით 21%-მდე კლება აჩვენეს.
სამომავლო თერაპიები:
კვლევები უფრო და უფრო კომპლექსური ხდება. ახლა მეცნიერები მუშაობენ მედიკამენტებზე, რომლებიც ერთდროულად მოქმედებენ მრავალ რეცეპტორზე და ცვლიან წონის რეგულირების კომპლექსურ ბიოლოგიურ პროცესს. ამჟამად მიმდინარეობს ორი ენდოგენური ჰორმონის – გლუკაგონისა და ამილინის – კვლევა. ორივე მათგანი ბუნებრივად გამოიყოფა საკვების მიღებისას და გადამწყვეტი როლი აქვს მეტაბოლიზმში.
გლუკაგონი, რომელიც კუჭქვეშა ჯირკვლის α-უჯრედებიდან გამოიყოფა, ღვიძლის რეცეპტორებზე მოქმედებს. მისი მთავარი ფუნქციაა დაგროვილი გლიკოგენისა და ცხიმის დაშლა. ამ პროცესს ენერგიის ხარჯვის საგრძნობლად გაზრდა შეუძლია. თავის მხრივ, ამილინი ინსულინთან ერთად გამოიყოფა კუჭქვეშა ჯირკვლის β-უჯრედებიდან. ის ხელს უწყობს სისხლში შაქრის დონის კონტროლს გლუკაგონის სეკრეციის დათრგუნვით, კუჭის დაცლის შენელებითა და დანაყრების შეგრძნების გაძლიერებით, რაც ტვინის რეცეპტორებზე ზემოქმედებით მიიღწევა.
აღსანიშნავია, რომ პრამლინტიდი, ამილინის ანალოგი, უკვე დამტკიცებულია FDA-ს მიერ და აქტიურად გამოიყენება დიაბეტის სამკურნალოდ. ამ მედიკამენტს შეუძლია, ცხოვრების წესის ცვლილებებთან კომბინაციაში, წონის 6-8%-იანი კლება გამოიწვიოს ერთი წლის მანძილზე.
ახალი ფარმაკოთერაპიები შექმნილია იმ მიზნით, რომ მათი მოქმედება გაცილებით ხანგრძლივი იყოს – ეს საშუალებას იძლევა, მედიკამენტი კვირაში ან თვეში ერთხელ გაკეთდეს. ეს პრეპარატები ერთდროულად ააქტიურებენ ან თრგუნავენ რამდენიმე ჰორმონის რეცეპტორს, რითაც წონის კლების და მეტაბოლიზმის გაუმჯობესების მაქსიმალური ეფექტი მიიღება. ამ მიზანმიმართული მოქმედებით, გვერდითი მოვლენებიც მინიმუმამდეა დაყვანილი.
კვლევის ეტაპზე მყოფი წამლებია:
- კაგრილინტიდი — ხანგრძლივი მოქმედების ორმაგი აგონისტი ამილინისა და კალციტონინის რეცეპტორებისთვის. სემაგლუტიდთან კომბინაციაში, მან 68 კვირის განმავლობაში წონის დაახლოებით 20%-იანი კლება აჩვენა.
- სურვოდუტიდი — ორმაგი GLP-1/გლუკაგონის რეცეპტორის აგონისტი, რომელმაც 46 კვირაში თითქმის 15%-იანი წონის კლება გამოიწვია.
- რეტატრუტიდი — სამმაგი GIP/GLP-1/გლუკაგონის რეცეპტორის აგონისტი. 48 კვირაში პაციენტების წონის კლებამ 24%-ს გადააჭარბა. ორივე პრეპარატი ასევე მოწმდება სიმსუქნესთან დაკავშირებული ღვიძლის დაავადებების სამკურნალოდ.
- მარიტაიდი (maridebart cafraglutide) — მონოკლონური ანტისხეული, რომელიც GIP რეცეპტორს თრგუნავს და GLP-1 ანალოგებს უკავშირდება. თვეში ერთხელ ინექციით, მან ერთ წელიწადში წონის 16%-იანი კლება აჩვენა. მისი მოქმედების მექანიზმი ჯერ კიდევ შესწავლის პროცესშია.
მკვლევრები აქტიურად მუშაობენ დასალევი მედიკამენტების შექმნაზეც, რაც მკურნალობას უფრო მოსახერხებელს გახდის. ამ ეტაპზე, ორალური სემაგლუტიდი (რომელიც უკვე გამოიყენება დიაბეტის დროს) უფრო მაღალი დოზებით სიმსუქნის წინააღმდეგ მოწმდება. ასევე, ორფორგლიპრონმა, ახალმა არაპეპტიდურმა აგენტმა, მე-2 ფაზის კვლევებში წონის თითქმის 15%-იანი კლება აჩვენა.
ჰორმონების გარდა, მეცნიერები სხვა მექანიზმებსაც იკვლევენ. ერთ-ერთი საინტერესო მიმართულებაა მიოსტატინ-აქტივინის რეცეპტორზე ზემოქმედება, რომელიც კუნთების ზრდას აფერხებს. ამ გზის დათრგუნვით შესაძლებელია კუნთოვანი მასის გაზრდა და ცხიმის შემცირება. ბიმაგრომაბი, რომელიც ამ გზის ინჰიბიტორია, სემაგლუტიდთან ერთად გამოიყენეს და წონის 22%-იანი კლება დაფიქსირდა, თითქმის მთლიანად ცხიმის ხარჯზე.
ეს ახალი მიდგომები წარმოადგენს სერიოზულ ცვლილებას, რადგან აქცენტი კეთდება კომბინირებულ თერაპიებზე, რომელიც მრავალ ნეიროენდოკრინულ გზაზე მოქმედებს. ასეთი მრავალმხრივი ზემოქმედება მაქსიმალურად ეფექტურს ხდის წონის კლების პროცესს და ამავე დროს, აუმჯობესებს პაციენტის მეტაბოლურ და ზოგად ჯანმრთელობას.
წყარო: JAMA
