გაფანტული სკლეროზის (MS) მქონე ადამიანების რეალობა ხშირად გულისხმობს ყოველდღიური უნარების შეზღუდვას, დამოუკიდებლობის დაკარგვის საფრთხესა და სამკურნალო მეთოდების არაეფექტურობას. იმისთვის, რომ პაციენტებს სრულფასოვანი ცხოვრების იმედი დაუბრუნდეთ, სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია MS-ის განვითარების მექანიზმების სიღრმისეული შესწავლა. ამ მიმართულებით გარდამტეხი აღმოჩნდა აიოვას უნივერსიტეტის დოქტორ მანგალამის კვლევა. მან ნაწლავის მიკრობიომსა და MS-ს შორის არსებითი კავშირი დაადგინა. ეს კავშირი, შესაძლოა, დაავადების ბიომარკერად იქცეს და მისი სიმძიმის განსაზღვრაში დაგვეხმაროს.
საერთაშორისო მასშტაბის ინოვაციურმა კვლევამ გამოავლინა უმნიშვნელოვანესი ფაქტები: მეცნიერებმა დაამტკიცეს, რომ გაფანტული სკლეროზის (MS) მქონე ადამიანების, მათ შორის იდენტური ტყუპების, ნაწლავებიდან აღებულ ზოგიერთ ბაქტერიას შეუძლია ლაბორატორიულ თაგვებში MS-ის მსგავსი დაავადება გამოიწვიოს. ეს აღმოჩენა გზას უხსნის მიკრობიომზე მიმართული მკურნალობის ინოვაციურ მეთოდებს.
ტყუპების კვლევა
იმისთვის, რომ მაქსიმალურად გამოერიცხათ ისეთი ფაქტორების გავლენა, როგორიცაა გენეტიკური განწყობა და ცხოვრებისეული გარემოებები, მეცნიერებმა 81 იდენტური ტყუპი შეისწავლეს. მათ შორის მხოლოდ ერთს ჰქონდა გაფანტული სკლეროზი (MS), რაც კვლევას უნიკალურს ხდიდა. მათ ზედმიწევნით შეადარეს ორივე დედმამიშვილის ნაწლავის ბაქტერიები. გამოვლინდა 50-ზე მეტი ტიპის მიკრობი, რომელიც MS-ის მქონე პირებში სხვადასხვა რაოდენობით გვხვდება. აღსანიშნავია, რომ MS-ის დროს არსებული ბაქტერიების უმეტესობა Firmicutes ჯგუფს მიეკუთვნებოდა.
როგორ ჩატარდა კვლევა
დამატებითი სიზუსტისთვის, მეცნიერებმა ნაწლავის ბაქტერიების ნიმუშები უშუალოდ ნაწლავების სხვადასხვა უბნიდან აიღეს (არა მხოლოდ განავლიდან). მასალა შეგროვდა როგორც MS-ით დაავადებული ტყუპებისგან, ისე მათი ჯანმრთელი დედმამიშვილებისგან. ეს ადამიანის მიკრობიოტა მათ გადაუნერგეს სტერილურ (საკუთარი მიკრობიომის არმქონე) თაგვებს, რომლებიც გენეტიკურად მიდრეკილნი იყვნენ MS-ის მსგავსი აუტოიმუნური დაავადების განვითარებისკენ.
შედეგები გასაოცარი აღმოჩნდა:
თაგვებს, რომლებსაც MS-ით დაავადებული ტყუპების წვრილი ნაწლავიდან (ილეუმი) აღებული ბაქტერიები გადაეცათ, MS-ის მსგავსი დაავადება გაცილებით ხშირად უვითარდებოდათ, ვიდრე იმ თაგვებს, რომლებსაც ჯანმრთელი ტყუპების ბაქტერიები გადაეცათ.
დაავადებულ თაგვებში, ნაწლავის მიკრობიომში დომინანტური გახდა გარკვეული ბაქტერიები (Eisenbergiella tayi და Lachnoclostridium). ეს მიუთითებს, რომ სწორედ ამ ბაქტერიებს შეუძლიათ ანთებითი პროცესების გამოწვევა.
კვლევამ ასევე აჩვენა, რომ, ამ ბაქტერიებთან კონტაქტისას, მდედრი თაგვები უფრო ხშირად ავადდებოდნენ MS-ის მსგავსი დაავადებით, ვიდრე მამრები. ეს კი შეესაბამება ქალებში MS-ის უფრო მაღალ მაჩვენებლებს.
რა გველის სამომავლოდ?
კვლევები ადასტურებს, რომ ნაწლავის გარკვეულ მიკრობებს შეუძლიათ MS-ის მსგავსი აუტოიმუნური რეაქციების გააქტიურება. თუ მომავალში დადასტურდა, რომ MS-ს კონკრეტული ბაქტერიული შტამები იწვევს, შესაძლებელი იქნება ახალი სამკურნალო მეთოდების დანერგვაც. მიკრობიომის მიზანმიმართული შეცვლით შევძლებთ MS-ის პრევენციას და დაავადების მართვის ინოვაციური მიდგომების შემუშავებას.
მიუხედავად იმისა, რომ ეს კვლევა ჯერ ადრეულ ეტაპზეა და ძირითადად თაგვებზე ტარდება, ის მიუთითებს ნაწლავის ბაქტერიების მნიშვნელობაზე MS-ში. აღმოჩენა ამყარებს აზრს, რომ ჯანსაღი მიკრობიომის აღდგენა შესაძლოა მნიშვნელოვანი იყოს რისკის ქვეშ მყოფი ადამიანებისთვის.
წყარო: PNAS
