ამერიკული წამყვანი კვლევითი ცენტრის, “City of Hope”-ის მეცნიერებმა უმნიშვნელოვანესი ბიოლოგიური მექანიზმი გამოავლინეს, რომელიც ხსნის, თუ რატომ ხდება ასაკის მატებასთან ერთად მუცლის არეში ჭარბი ცხიმის დაგროვება. ჟურნალ Science-ში გამოქვეყნებულმა ამ ახალმა პრეცედენტულმა კვლევამ აჩვენა, რომ ორგანიზმის დაბერების პროცესი სპეციალიზებულ ღეროვან უჯრედებს ააქტიურებს, რომლებიც მკვეთრად აძლიერებენ ორგანიზმის უნარს, წარმოქმნას ახალი ვისცერალური (შინაგანი ორგანოების გარშემო) და მუცლის ცხიმოვანი ქსოვილები. აღსანიშნავია, რომ ეს პროცესი ხშირად სრულიად დამოუკიდებელია ადამიანის ყოველდღიური კვების რაციონისა თუ ფიზიკური აქტივობისგან.
დიდი ხნის განმავლობაში სამედიცინო საზოგადოებაში მიჩნეული იყო, რომ ასაკობრივი წონის მატება და მუცლის არეში ცხიმის ჩალაგება ძირითადად მეტაბოლიზმის ბუნებრივი შენელებით, ფიზიკური პასიურობითა და ჰორმონალური დარღვევებით იყო განპირობებული. თუმცა, ახალმა აღმოჩენამ სრულად შეცვალა ეს შეხედულება და დაადგინა, რომ მოწიფულ ასაკში გადასვლისას ორგანიზმში იღვიძებს მანამდე უმოქმედო უჯრედების მთელი არმია, რომლებიც მიზანმიმართულად იწყებენ ახალი ცხიმოვანი უჯრედების გენერირებას. ახალგაზრდა ორგანიზმში ეს ცხიმოვანი პროგენიტორული უჯრედები, რომლებსაც მეცნიერები APC-ებს უწოდებენ, ძირითადად მიძინებულ მდგომარეობაში იმყოფებიან და ახალ ცხიმოვან ქსოვილს მხოლოდ უკიდურესი საჭიროებისას წარმოქმნიან. შუა ხნის ასაკის მიღწევისას კი ეს უჯრედები მოულოდნელად აქტიურდებიან და ინტენსიურ გამრავლებას იწყებენ, რაც საბოლოოდ მუცლის ღრუს ორგანოების გარშემო ვისცერალური ცხიმის სახით ვლინდება.
CP-A
ლაბორატორიულ თაგვებზე ჩატარებული სიღრმისეული კვლევების პროცესში, მეცნიერებმა უჯრედების ერთუჯრედიანი რნმ-ის თანმიმდევრობის მეთოდით აღმოაჩინეს სრულიად ახალი, მანამდე უცნობი უჯრედული პოპულაცია. ამ უჯრედებს სპეციფიკური ასაკობრივი პრეადიპოციტები, შემოკლებით CP-A ეწოდებათ. ეს უჯრედები ახალგაზრდა ორგანიზმში საერთოდ არ არსებობენ და მხოლოდ დაბერების პროცესის დაწყებისთანავე ვლინდებიან. კვლევის ფარგლებში განხორციელდა უჯრედების ტრანსპლანტაციის უნიკალური ექსპერიმენტი, როდესაც მეცნიერებმა ასაკოვანი ორგანიზმიდან აღებული ცხიმოვანი პროგენიტორული უჯრედები ახალგაზრდა ორგანიზმში გადანერგეს. შედეგები გამაოგნებელი აღმოჩნდა, რადგან ახალგაზრდა გარემოში მოხვედრის მიუხედავად, ასაკოვანმა უჯრედებმა მაინც უზარმაზარი სიჩქარით დაიწყეს ახალი მუცლის ცხიმის გამომუშავება. ეს პირდაპირ ადასტურებს, რომ აგრესიული ცხიმწარმოქმნის პროგრამა ჩაწერილია თავად ასაკოვან უჯრედებში და ის არ არის დამოკიდებული მხოლოდ გარე ფაქტორებზე.
მექანიზმი
იმისათვის, რომ გაერკვიათ, თუ რა მართავს ამ უჯრედულ ტრანსფორმაციას, მკვლევარებმა დაიწყეს იმ ბიოლოგიური სიგნალების შესწავლა, რომლებიც უჯრედებს აქტივაციისკენ მოუწოდებენ. მათ აღმოაჩინეს კონკრეტული სასიგნალო გზა, რომელშიც მთავარ როლს ლეიკემიის ინჰიბირების ფაქტორის რეცეპტორი, იგივე LIFR ცილა ასრულებს. სწორედ ეს მოლეკულური მექანიზმი აძლევს ბრძანებას CP-A უჯრედებს, რათა გარდაიქმნან მომწიფებულ ცხიმოვან უჯრედებად და გააფართოონ ვისცერალური ცხიმის მოცულობა. გენეტიკური და ფარმაკოლოგიური მანიპულაციების საშუალებით, მეცნიერებმა შეძლეს ამ სასიგნალო გზის ბლოკირება ლაბორატორიულ პირობებში, რის შედეგადაც მუცლის ცხიმის წარმოქმნის ტემპი მკვეთრად შემცირდა. ეს აღმოჩენა უმნიშვნელოვანესია, რადგან ის გვაძლევს კონკრეტულ ბიოლოგიურ სამიზნეს მომავალი მედიკამენტების შესაქმნელად, რომლებიც მიზანმიმართულად დაბლოკავენ ასაკობრივი სიმსუქნის განვითარებას.
კვლევის ყველაზე იმედისმომცემი ნაწილი უკავშირდება ადამიანის ქსოვილების ანალიზს, რადგან “City of Hope”-ის მეცნიერებმა შეისწავლეს სხვადასხვა ასაკის ადამიანებისგან აღებული ვისცერალური ცხიმოვანი ქსოვილის ნიმუშები. აღმოჩნდა, რომ ზუსტად იგივე ტიპის CP-A უჯრედები დიდი რაოდენობით შუა ხნის ადამიანების ორგანიზმშიცაა წარმოდგენილი. ადამიანის ეს უჯრედებიც ლაბორატორიულ პირობებში ახალი ცხიმოვანი უჯრედების გენერირების საოცარ უნარს ავლენენ, რაც ადასტურებს, რომ თაგვებში აღმოჩენილი ბიოლოგიური კანონზომიერება სრულად ვრცელდება ადამიანებზეც.
ვისცერალური ცხიმი, რომელიც მუცლის ღრუში გროვდება, ბევრად უფრო საშიშია ჯანმრთელობისთვის, ვიდრე კანქვეშა ცხიმი, რადგან ის მჭიდროდ უკავშირდება მეორე ტიპის დიაბეტის, გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების, მეტაბოლური სინდრომისა და გარკვეული სახის სიმსივნეების განვითარების რისკებს. აქედან გამომდინარე, ამ უჯრედების აღმოჩენა არა მხოლოდ წონის კონტროლის, არამედ სიცოცხლის ხანგრძლივობისა და ჯანსაღი დაბერების უზრუნველყოფის წინაპირობაა. მეცნიერთა გუნდი უკვე გეგმავს მუშაობის მომდევნო ეტაპს, რაც გულისხმობს ისეთი თერაპიული საშუალებების შემუშავებას, რომლებიც ორგანიზმიდან CP-A უჯრედების სელექციურ ელიმინაციას ან მათი სასიგნალო სისტემის სრულ ბლოკირებას შეძლებენ, რათა თავიდან იქნას აცილებული ასაკობრივი სიმსუქნე და მასთან დაკავშირებული თანმდევი მძიმე დაავადებები.
