საფრანგეთის პარლამენტმა დაამტკიცა კანონი, რომელიც 15 წლამდე ასაკის პირებს სოციალური ქსელების გამოყენებას უზღუდავს. ახალი რეგულაცია, რომლის სრულად ამოქმედებაც 2027 წლის იანვრიდან იგეგმება, საფრანგეთს პირველ ევროპულ ქვეყნად აქცევს, რომელიც არასრულწლოვანთა სოციალური მედიის პლატფორმებზე წვდომის შეზღუდვას ეროვნული კანონმდებლობით აწესებს. გადაწყვეტილება მიღებულია იმ მზარდი შეშფოთების ფონზე, რომ სოციალური ქსელების ინტენსიურმა გამოყენებამ შესაძლოა უარყოფითად იმოქმედოს ბავშვებისა და მოზარდების ფსიქიკურ ჯანმრთელობაზე, ემოციურ განვითარებასა და სოციალური ქცევის ჩამოყალიბებაზე.
კანონის თანახმად, საფრანგეთში სოციალური ქსელების ყველა მომხმარებელს ასაკის დადასტურება მოეთხოვება. რეგულაციის ამოქმედება ორ ეტაპად იგეგმება. 2026 წლის სექტემბრიდან 15 წლამდე ასაკის პირებს ახალი ანგარიშების შექმნა აეკრძალებათ, ხოლო ყველა ახალი მომხმარებლისთვის ასაკის გადამოწმება სავალდებულო გახდება. 2027 წლის იანვრიდან კი იგივე მოთხოვნა უკვე არსებულ ანგარიშებზეც გავრცელდება, რაც ნიშნავს, რომ საფრანგეთში სოციალური ქსელების გამოსაყენებლად ყველა მომხმარებელს მოუწევს დაადასტუროს, რომ 15 წელს გადაცილებულია.
კანონის მიხედვით, სოციალური მედიის პლატფორმებს დაევალებათ ასაკის გადამოწმების ისეთი ტექნოლოგიური სისტემების გამოყენება, რომლებიც საფრანგეთის მონაცემთა დაცვის მარეგულირებლის მიერ იქნება დამტკიცებული. საფრანგეთის ციფრული საკითხების მინისტრმა ანა ლე ჰენანფმა რეგულაციის სწრაფი ამოქმედების აუცილებლობა იმით განმარტა, რომ ასაკის გადამოწმების შესაბამისი ტექნოლოგიური ინსტრუმენტები უკვე არსებობს და მათი პრაქტიკაში გამოყენება შესაძლებელია.
საფრანგეთის პრეზიდენტმა ემანუელ მაკრონმა ინიციატივას მხარი დაუჭირა და აღნიშნა, რომ აღნიშნული ნაბიჯი მისი პრეზიდენტობის ათწლეულის დასრულებამდე აღებული ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ვალდებულების შესრულებას წარმოადგენს. კანონპროექტი საფრანგეთის სენატმა და ეროვნულმა ასამბლეამ დაამტკიცეს, თუმცა მას გარკვეული პოლიტიკური ჯგუფების, განსაკუთრებით მემარცხენე ძალების წარმომადგენლების მხრიდან კრიტიკა მოჰყვა.
კანონის მოწინააღმდეგეები ძირითადად ყურადღებას ამახვილებენ მისი ტექნიკური განხორციელების სირთულეებზე, პირადი მონაცემების დაცვის რისკებსა და იმ შესაძლებლობაზე, რომ მოზარდებმა ასაკის გადამოწმების მექანიზმების გვერდის ავლა შეძლონ. ასევე არსებობს შეშფოთება, რომ სოციალური ქსელებზე წვდომის შეზღუდვამ შესაძლოა ახალგაზრდები ნაკლებად რეგულირებულ ონლაინ სივრცეებში გადაიყვანოს, სადაც მათი უსაფრთხოების უზრუნველყოფა და კონტროლი კიდევ უფრო რთული იქნება.
საფრანგეთის გადაწყვეტილება მსოფლიოში მსგავსი ტიპის პირველი ინიციატივა არ არის. 2025 წლის დეკემბერში ავსტრალიამ 16 წლამდე ასაკის პირებისთვის სოციალური ქსელების გამოყენების აკრძალვა შემოიღო, თუმცა პრაქტიკაში რეგულაციის აღსრულება მნიშვნელოვან გამოწვევად დარჩა. ავსტრალიის ელექტრონული უსაფრთხოების კომისიის მონაცემებით, აკრძალვის ამოქმედებამდე სოციალური ქსელის ანგარიშის მქონე 16 წლამდე ასაკის ბავშვების დაახლოებით 70%-ს შეზღუდვის შემდეგაც კვლავ ჰქონდა პლატფორმებზე გარკვეული წვდომა.
ინტერნეტკვლევების სპეციალისტმა, დასავლეთ ავსტრალიის კურტინის უნივერსიტეტის პროფესორმა ტამა ლივერმა, ავსტრალიის გამოცდილებას ტექნიკური მიზნების მიღწევის თვალსაზრისით წარუმატებელი უწოდა, თუმცა აღნიშნა, რომ აღნიშნულმა მაგალითმა აჩვენა — მსგავსი ტიპის რეგულაციების განხორციელება შესაძლებელია. მისი შეფასებით, მნიშვნელოვანია, რომ ახალგაზრდები თავად იყვნენ ჩართულნი გადაწყვეტილების მიღების პროცესში და შესაბამისი პოლიტიკა მათ წინააღმდეგ კი არა, მათთან თანამშრომლობით შემუშავდეს.
ექსპერტები მიიჩნევენ, რომ საფრანგეთის მოდელს შესაძლოა რეგულაციის ეფექტიანობის უფრო მაღალი შესაძლებლობა ჰქონდეს, რადგან ასაკის დადასტურების მოთხოვნა ყველა მომხმარებელზე გავრცელდება, თუმცა ამავდროულად ეს ზრდის კონფიდენციალურობის დაცვის საკითხების მნიშვნელობას. ასაკის გადამოწმებისთვის გამოყენებულმა ტექნოლოგიებმა შესაძლოა დამატებითი მონაცემების დამუშავების საჭიროება წარმოშვას, რაც პირადი ინფორმაციის უსაფრთხოებასთან დაკავშირებულ ახალ გამოწვევებს შექმნის.
ევროპაში არასრულწლოვანთა მიერ სოციალური მედიის გამოყენების რეგულირება ბოლო პერიოდში აქტიურად განიხილება. გაერთიანებულ სამეფოში ყოფილმა პრემიერ-მინისტრმა კირ სტარმერმა განაცხადა, რომ 2027 წლის იანვრიდან 16 წლამდე ასაკის პირებისთვის სოციალური ქსელების გამოყენების შეზღუდვა იგეგმება. ასევე განიხილება 16–17 წლის მოზარდებისთვის სოციალური მედიის ღამის საათებში გამოყენების შეზღუდვის შესაძლებლობა. ევროკომისიის პრეზიდენტმა ურსულა ფონ დერ ლაიენმა კი ბავშვებისთვის სოციალური მედიის გამოყენების გადავადების ინიციატივა წამოაყენა და განაცხადა, რომ უახლოეს თვეებში შესაძლოა ახალი საკანონმდებლო წინადადებები მომზადდეს.
სოციალური ქსელების გავლენა ბავშვებისა და მოზარდების ჯანმრთელობაზე თანამედროვე საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან გამოწვევად რჩება. კვლევები მიუთითებს, რომ გადაჭარბებული ციფრული ჩართულობა შესაძლოა დაკავშირებული იყოს ძილის დარღვევებთან, შფოთვისა და დეპრესიული სიმპტომების მატებასთან, სხეულის აღქმასთან დაკავშირებულ სირთულეებსა და სოციალური ურთიერთობების ცვლილებებთან. თუმცა, სპეციალისტები ასევე აღნიშნავენ, რომ სოციალური მედია ახალგაზრდებისთვის ინფორმაციის მიღების, განათლებისა და სოციალური კავშირის დამყარების მნიშვნელოვანი ინსტრუმენტია. შესაბამისად, რეგულაციების მთავარი გამოწვევა იქნება ბალანსის პოვნა ბავშვთა ფსიქიკური ჯანმრთელობის დაცვასა და მათ უსაფრთხო ციფრულ ჩართულობას შორის.
წყარო: www.bbc.com
