ახალი კვლევის თანახმად, რომელიც American Journal of Critical Care-ში გამოქვეყნდა, ინტენსიური თერაპიის განყოფილებებში მომუშავე ექთნებს შორის მორალური ტრავმა კვლავ სერიოზულ პრობლემად რჩება.
300-ზე მეტი კრიტიკული მედიცინის ექთნის გამოკითხვის შედეგად გაირკვა, რომ რესპონდენტთა 55.6% მორალური ტრავმის ზომიერი ან მძიმე სიმპტომების კლინიკურ კრიტერიუმებს აკმაყოფილებს.
რას ნიშნავს მორალური ტრამვა და რა ფაქტორები იწვევს მას?
მორალური ტრავმა ღრმა ფსიქოლოგიური და ემოციური ჭრილობაა, რომელიც ვითარდება მაშინ, როდესაც ადამიანი ხდება ისეთი მოქმედების (ან უმოქმედობის) მოწმე, ან თავად მონაწილე, რაც რადიკალურად ეწინააღმდეგება მის პირად ეთიკურ ღირებულებებს, მორალურ პრინციპებსა და რწმენას. განსხვავებით ჩვეულებრივი სტრესისგან, ეს მდგომარეობა წარმოიქმნება შინაგანი კონფლიქტის შედეგად, როდესაც პროფესიული მოვალეობის შესრულებისას პირი გრძნობს, რომ გადაუხვია საკუთარ მორალურ კომპასს, რასაც ხშირად თან ახლავს სირცხვილის, დანაშაულის მუდმივი განცდა, ცინიზმი და საკუთარი თავის ან სისტემის მიმართ ნდობის დაკარგვა.
ინტენსიური თერაპიის ექთნებში მორალურ ტრავმას ხშირად ქრონიკული გადაღლა და გადატვირთული სამუშაო გრაფიკი განაპირობებს. გრძელი ცვლები და მუდმივი სტრესი ექთნებს ემოციურ რესურსს აცლის, რაც მათ უნარს, მიიღონ ეთიკურად გამართლებული გადაწყვეტილებები, საგრძნობლად აქვეითებს.
როდესაც ფიზიკური და ემოციური გამოფიტვის გამო მედდა ვერ ახერხებს პაციენტისთვის ისეთი ხარისხის ზრუნვის გაწევას, როგორსაც მისი პროფესიული სტანდარტი მოითხოვს, ეს იწვევს დანაშაულის განცდას. შესაბამისად, სამუშაო გრაფიკის ოპტიმიზაცია და პერსონალისთვის სათანადო დასვენების უზრუნველყოფა მორალური ტრავმის თავიდან ასაცილებლად აუცილებელი წინაპირობაა.
კვლევის შედეგები
კვლევამ აჩვენა, რომ მორალური ტრავმის მიმართ ყველაზე მოწყვლადნი დამწყები და ნაკლები გამოცდილების მქონე ექთნები არიან. შედარებისთვის, მხოლოდ 21 წელზე მეტი გამოცდილების მქონე სპეციალისტებს აქვთ მორალური ტრავმის მაჩვენებელი კლინიკურად მნიშვნელოვან ზღვარზე დაბალი. ავტორის, სარა სამნერის თქმით, ახალგაზრდა ექთნებს ხშირად არ გააჩნიათ საკმარისი „ინსტრუმენტები“ იმ რთული ეთიკური დილემების გადასაჭრელად, რომლებიც ინტენსიური თერაპიის ყოველდღიურობას თან ახლავს.
კვლევა ხაზს უსვამს, რომ მორალური მდგრადობა არ არის მხოლოდ ექთნის ინდივიდუალური უნარი, არამედ ის სამუშაო გარემოს ხარისხზე პირდაპირ დამოკიდებულია. ჯანსაღი გარემო, რომელიც გამჭვირვალობაზე, კოლაბორაციასა და ფსიქოლოგიურ უსაფრთხოებაზეა აგებული, ქმნის აუცილებელ საყრდენს ექთნებისთვის, რათა მათ შეძლონ საკუთარი პოზიციის დაფიქსირება, რთულ ეთიკურ საკითხებზე ღიად საუბარი და საკუთარი მორალური კომპასის შენარჩუნება.
ამასთან, სამუშაო სივრცეში არსებული მხარდაჭერის გარეშე, ექთნების პირადი ძალისხმევა ხშირად უშედეგო რჩება, რაც განსაკუთრებით თვალსაჩინოა კარიერის დასაწყისში მყოფი სპეციალისტებისთვის. მათ ხშირად არ აქვთ საკმარისი ინსტრუმენტები ინტენსიური თერაპიისთვის დამახასიათებელ რთულ მორალურ და ეთიკურ გამოწვევებთან გასამკლავებლად. შესაბამისად, კვლევა ადასტურებს, რომ ორგანიზაციული გარემო, სადაც პერსონალს აქვს რესურსი ეთიკური დილემების აქტიური განხილვისთვის, გადამწყვეტი ფაქტორია „მორალური ტრავმის“ პრევენციისა და ექთნების ფსიქოლოგიური კეთილდღეობის უზრუნველყოფისთვის.
