აივ ინფექცია და მისი სრულად განკურნება ათწლეულების განმავლობაში მედიცინის ერთ-ერთ ყველაზე რთულ გამოწვევად რჩებოდა. თუმცა ბოლო წლებში რამდენიმე უნიკალურმა კლინიკურმა შემთხვევამ მეცნიერებს სრულიად ახალი შესაძლებლობა დაანახა. „ბერლინის პაციენტის“ შემთხვევიდან დაწყებული, დღეს უკვე ცნობილია, რომ მსოფლიოში რამდენიმე ადამიანი რეალურად გათავისუფლდა აივ-ისგან, რაც მნიშვნელოვან გარდამტეხ ეტაპს წარმოადგენს თანამედროვე ინფექციურ მედიცინაში.
პირველი ასეთი შემთხვევა დაკავშირებულია ტიმოთი რეი ბრაუნთან, რომელიც „ბერლინის პაციენტის“ სახელით გახდა ცნობილი. მას ლეიკემიის გამო ჩაუტარდა ჰემატოპოეზური ღეროვანი უჯრედების ტრანსპლანტაცია დონორისგან, რომელსაც იშვიათი CCR5-32 გენური მუტაცია აღენიშნებოდა. აღნიშნული მუტაცია რეცეპტორს ბლოკავს, რომელსაც ვირუსი იყენებს უჯრედში შესასვლელად, რის შედეგადაც ახალი იმუნური სისტემა პრაქტიკულად რეზისტენტული ხდება ვირუსის მიმართ. ტრანსპლანტაციის შემდეგ პაციენტმა შეწყვიტა ანტირეტროვირუსული თერაპია და მის ორგანიზმში აივ აღარ დაფიქსირდა .
ამ აღმოჩენამ საფუძველი დაუდო შემდგომ კვლევებს და მსგავსი შემთხვევების იდენტიფიკაციას. მოგვიანებით დაფიქსირდა კიდევ რამდენიმე პაციენტი, რომლებმაც ანალოგიური მეთოდით მიაღწიეს ვირუსის რემისიას ან პრაქტიკულ განკურნებას. საერთო ჯამში, ასეთი შემთხვევები უკიდურესად იშვიათია და მსოფლიოში მხოლოდ რამდენიმე პაციენტს მოიცავს .
უახლესი და განსაკუთრებული ყურადღების ღირსი არის ეგრეთწოდებული „ოსლოს პაციენტის“ შემთხვევა. ეს არის ნორვეგიელი მამაკაცი, რომელსაც აივ-თან ერთად ძვლის ტვინის დაავადება განუვითარდა და საჭირო გახდა ღეროვანი უჯრედების ტრანსპლანტაცია. საინტერესოა, რომ დონორი მისი ძმა აღმოჩნდა, რომელსაც ასევე ჰქონდა CCR5-32 მუტაცია. ტრანსპლანტაციის შემდეგ პაციენტის იმუნური სისტემა სრულად შეიცვალა და მრავალწლიანი დაკვირვების შედეგად ვირუსის არც სისხლში და არც ქსოვილებში კვალი აღარ აღმოჩნდა .
მეცნიერები აღნიშნავენ, რომ ასეთი შემთხვევები, მიუხედავად მათი წარმატებისა, ფართო გამოყენებისთვის პრაქტიკულად მიუღებელია. ღეროვანი უჯრედების ტრანსპლანტაცია დაკავშირებულია მაღალი რისკებით, მათ შორის ინფექციებითა და გრაფტ-ვერსუს-ჰოსტის დაავადებით, და ძირითადად გამოიყენება სიცოცხლისთვის საშიში ჰემატოლოგიური დაავადებების დროს. შესაბამისად, ეს მეთოდი ვერ გახდება აივ-ის მასობრივი მკურნალობის სტანდარტი .
თუმცა, ამ შემთხვევებს უდიდესი მნიშვნელობა აქვს სამეცნიერო თვალსაზრისით. ისინი ამტკიცებს, რომ აივ-ის სრული ელიმინაცია ორგანიზმიდან თეორიულად შესაძლებელია. დღეს კვლევები მიმართულია იმუნოთერაპიის, გენური რედაქტირების და ვაქცინების განვითარებაზე, რათა შეიქმნას უფრო უსაფრთხო და ხელმისაწვდომი მეთოდები, რომლებიც მომავალში შესაძლოა ფართო მოსახლეობაშიც გამოყენებადი გახდეს.
ამრიგად, „ბერლინის პაციენტიდან“ „ოსლოს პაციენტამდე“ გზა წარმოადგენს მეცნიერების პროგრესის ნათელ მაგალითს. მიუხედავად იმისა, რომ საბოლოო და უნივერსალური მკურნალობა ჯერ კიდევ არ არსებობს, ეს შემთხვევები აძლიერებს იმედს, რომ მომავალში აივ ინფექცია შესაძლოა სრულად განკურნებადი დაავადება გახდეს.
