ამერიკის შეერთებულ შტატებში გლუკაგონისმაგვარი პეპტიდ-1-ის (GLP-1) აგონისტების გამოყენების მაჩვენებელი 2026 წელს რეკორდულად გაიზარდა. Gallup-ის ეროვნული ჯანმრთელობისა და კეთილდღეობის ინდექსის მონაცემებით, აშშ-ის ზრდასრულ მოსახლეობაში იმ ადამიანთა წილი, რომლებიც ამ ჯგუფის მედიკამენტებს ამჟამად იღებენ სიმსუქნის ან ჭარბი წონის მართვის მიზნით, 11%-მდე გაიზარდა, მაშინ როდესაც 2024 წელს ეს მაჩვენებელი მხოლოდ 3%-ს შეადგენდა. ამავე პერიოდში მნიშვნელოვნად გაიზარდა იმ ადამიანთა რაოდენობაც, რომლებსაც აღნიშნული პრეპარატები ცხოვრების გარკვეულ ეტაპზე მაინც მიუღიათ — 2026 წელს ასეთი გამოცდილება ზრდასრულთა 15%-მა დააფიქსირა, რაც 2024 წლის მაჩვენებელზე 9 პროცენტული პუნქტით მეტია.
კვლევა ეფუძნება Gallup-ის ვებ-გამოკითხვას, რომელიც 2026 წლის 28 მაისიდან 5 ივნისამდე ჩატარდა და მოიცავდა აშშ-ის 50 შტატისა და კოლუმბიის ოლქის 5 065 ზრდასრულ ადამიანს. GLP-1 პრეპარატების გამოყენების შესაფასებლად მონაწილეებს ეკითხებოდნენ, ჰქონდათ თუ არა ოდესმე მიღებული წონის კლებისთვის განკუთვნილი მედიკამენტები, მათ შორის სემაგლუტიდი (Ozempic, Wegovy), ლირაგლუტიდი (Saxenda) ან ტირზეპატიდი (Mounjaro, Zepbound). იმ მონაწილეებს, რომლებმაც დადებითი პასუხი გასცეს, დამატებით ეკითხებოდნენ, იღებდნენ თუ არა აღნიშნულ პრეპარატებს ამჟამად.
GLP-1 პრეპარატების მიმართ საზოგადოების ინფორმირებულობაც მნიშვნელოვნად გაიზარდა. 2026 წელს ამერიკელთა 91%-მა განაცხადა, რომ იცნობს წონის კლებისთვის გამოყენებულ GLP-1 მედიკამენტებს, მაშინ როდესაც 2024 წელს მათი ცნობადობა 80%-ს შეადგენდა. ამ ჯგუფის პრეპარატების ფართო გავრცელებას ხელი შეუწყო ახალი თაობის მედიკამენტების კლინიკურ პრაქტიკაში დანერგვამ. აშშ-ის სურსათისა და წამლის ადმინისტრაციამ (FDA) სემაგლუტიდის შემცველი Wegovy 2021 წელს დაამტკიცა სიმსუქნის სამკურნალოდ, ხოლო ტირზეპატიდის შემცველი Zepbound-ის გამოყენება წონის კლების მიზნით 2023 წლის ნოემბერში გახდა შესაძლებელი.
GLP-1 რეცეპტორის აგონისტების მზარდი გამოყენება პარალელურად მიმდინარეობს აშშ-ში სიმსუქნის გავრცელების გარკვეულ შემცირებასთან. Gallup-ის მონაცემებით, ზრდასრულ მოსახლეობაში სიმსუქნის მაჩვენებელმა პიკს 2022 წელს მიაღწია, როდესაც ის 39,9%-ს შეადგენდა, ხოლო 2026 წლისთვის 36,4%-მდე შემცირდა. მკვლევრები აღნიშნავენ, რომ ეს კლება სტატისტიკურად მნიშვნელოვანია და დროით ემთხვევა GLP-1 მედიკამენტების გამოყენების ზრდას.
ამასთან, დიაბეტის გავრცელების მაჩვენებელი შედარებით სტაბილური დარჩა. მიუხედავად იმისა, რომ სიმსუქნის შემცირება შესაძლოა მომავალში დიაბეტის ახალი შემთხვევების ზრდის შენელებასთან იყოს დაკავშირებული, უკვე დიაგნოსტირებული დიაბეტის მაჩვენებელი მოკლე პერიოდში მნიშვნელოვნად არ მცირდება, რადგან დაავადება ქრონიკული მდგომარეობაა და მისი გავრცელება წლების განმავლობაში დაგროვილ რისკ-ფაქტორებს ასახავს. Gallup-ის მონაცემებით, 2023 წლის შემდეგ აშშ-ის მოსახლეობაში დიაბეტის დიაგნოზის მქონე ადამიანთა წილი პრაქტიკულად უცვლელია, მაშინ როდესაც წინა 15 წლის განმავლობაში ეს მაჩვენებელი თანდათან იზრდებოდა სიმსუქნის ზრდასთან ერთად.
სიმსუქნის შეფასებისთვის Gallup იყენებს სხეულის მასის ინდექსს (BMI), რომლის მიხედვითაც სიმსუქნედ ითვლება BMI ≥30. მონაცემები ეფუძნება მონაწილეების მიერ თვითრეპორტირებულ სიმაღლესა და წონას. მკვლევრები აღნიშნავენ, რომ თვითრეპორტირებულ მონაცემებში შესაძლოა არსებობდეს გარკვეული ცდომილება, რადგან ადამიანები ზოგჯერ საკუთარ წონასა და სიმაღლეს არაზუსტად აფასებენ, თუმცა მონაცემთა შეგროვების მეთოდის სტაბილურობა საშუალებას იძლევა შეფასდეს დროთა განმავლობაში მიმდინარე ტენდენციები.
GLP-1 პრეპარატების ბაზარზე კვლავ დომინირებს ბრენდული მედიკამენტები. მიმდინარე მომხმარებელთა შორის 68% იღებს FDA-ის მიერ დამტკიცებულ ბრენდულ პრეპარატებს, როგორიცაა Ozempic ან Wegovy, ხოლო 19% იყენებს სპეციალურად მომზადებულ (კომპაუნდირებულ) ფორმულაციებს. მონაწილეთა დაახლოებით 12%-მა არ იცოდა, იღებდა თუ არა ბრენდულ მედიკამენტს.
კვლევის მიხედვით, როგორც ბრენდული, ასევე სპეციალურად მომზადებული GLP-1 ფორმულაციების მომხმარებლები თერაპიის ეფექტიანობას ძირითადად დადებითად აფასებენ, თუმცა მცირე განსხვავებები გამოვლინდა. სპეციალურად მომზადებული ფორმულაციების მომხმარებელთა 39%-მა აღნიშნა, რომ მკურნალობა „უკიდურესად ეფექტური“ იყო, მაშინ როდესაც იგივე შეფასება ბრენდული პრეპარატების მომხმარებელთა 32%-მა დააფიქსირა. საერთო ჯამში, ორივე ჯგუფში დაახლოებით სამი მეოთხედი მიიჩნევს, რომ მედიკამენტები ეფექტური ან ძალიან ეფექტურია: სპეციალურად მომზადებული ფორმულაციების მომხმარებელთა 77% და ბრენდული პრეპარატების მომხმარებელთა 74%.
მიუხედავად მსგავსი შეფასებებისა, ბაზარზე შეინიშნება სპეციალურად მომზადებული GLP-1 ფორმულაციების მიმართ ინტერესის ზრდა. კვლევის თანახმად, იმ ადამიანთა შორის, რომლებიც ამჟამად ასეთ ფორმულაციებს იყენებენ, 35%-მა განაცხადა, რომ მანამდე ბრენდულ პრეპარატზე იმყოფებოდა და შემდეგ შეცვალა თერაპია. საპირისპიროდ, სპეციალურად მომზადებული ფორმულაციებიდან ბრენდულ მედიკამენტებზე გადასვლა მხოლოდ 10%-ში დაფიქსირდა. ეს მიუთითებს, რომ ცვლილების მთავარი მიმართულება უფრო ხელმისაწვდომი ალტერნატივებისკენ არის მიმართული.
ბრენდული პრეპარატებიდან სპეციალურად მომზადებულ ფორმულაციებზე გადასვლის მთავარი მიზეზი უმეტეს შემთხვევაში ფინანსური ფაქტორები აღმოჩნდა. იმ მომხმარებელთა 66%-მა, რომლებმაც ბრენდული GLP-1 პრეპარატი სპეციალურად მომზადებული ფორმულაციით შეცვალა, გადაწყვეტილების მთავარ მიზეზად მედიკამენტის ღირებულება ან სადაზღვევო დაფარვის პრობლემა დაასახელა. შედარებისთვის, სპეციალურად მომზადებული ფორმულაციებიდან ბრენდულ პრეპარატზე გადასულთა შორის იგივე მიზეზი მხოლოდ 34%-მა მიუთითა.
GLP-1 პრეპარატების ფართო გამოყენება თანამედროვე მედიცინაში განიხილება არა მხოლოდ როგორც სიმსუქნის მკურნალობის ახალი შესაძლებლობა, არამედ როგორც პოტენციური ინსტრუმენტი მეტაბოლური ჯანმრთელობის გაუმჯობესებისთვის. წინა კვლევებმა აჩვენა, რომ GLP-1 თერაპიის გავრცელებასა და სიმსუქნის მაჩვენებლების შემცირებას შორის გარკვეული თანხვედრა არსებობს სხვადასხვა ასაკობრივ ჯგუფში, თუმცა 65 წელზე უფროსი ასაკის ადამიანებში მედიკამენტების ეფექტიანობა შედარებით დაბალია.
მკვლევართა შეფასებით, GLP-1 პრეპარატების გამოყენების ზრდა დაკავშირებულია როგორც მათი ეფექტიანობის შესახებ მზარდ ცნობადობასთან, ასევე ბაზარზე ხელმისაწვდომობის გაფართოებასთან. მიუხედავად იმისა, რომ FDA-ის მიერ დამტკიცებული ბრენდული მედიკამენტები კვლავ წამყვან პოზიციას იკავებს, შედარებით დაბალი ღირებულების სპეციალურად მომზადებული ფორმულაციები შესაძლოა ხელს უწყობდეს თერაპიის უფრო ფართო ხელმისაწვდომობას. ამასთან, GLP-1 პრეპარატების მზარდი გამოყენების ფონზე კვლავ მნიშვნელოვანია მათი დანიშვნის, ხარისხის კონტროლისა და ხანგრძლივი უსაფრთხოების მონიტორინგის საკითხები, რადგან აღნიშნული თერაპიები სულ უფრო მნიშვნელოვან როლს იკავებს სიმსუქნისა და მეტაბოლური დაავადებების მართვის თანამედროვე სტრატეგიებში.
წყარო: news.gallup.com
