ჟურნალ Nature Metabolism-ში გამოქვეყნებული ბოლოდროინდელი მასშტაბური სისტემური მიმოხილვა და მეტა-ანალიზი მნიშვნელოვნად აფართოებს სამედიცინო მეცნიერებაში არსებულ ცოდნას სხეულის მასის ინდექსსა (BMI) და ონკოლოგიურ რისკებს შორის კავშირზე, ამავდროულად აძლიერებს არგუმენტებს სიმსუქნის, როგორც მრავალსისტემური კანცეროგენული ფაქტორის, შესახებ. კვლევა, რომელიც აერთიანებს 23 ქვეყნის მონაცემებს, 226 სამეცნიერო პუბლიკაციას და 1.5 მილიონზე მეტ დადასტურებულ კიბოს შემთხვევას, აჩვენებს, რომ ჭარბი სხეულის მასა დაკავშირებულია 19 განსხვავებულ ავთვისებიან ნეოპლაზიასთან, რაც არსებითად აღემატება საერთაშორისო კონსენსუსით მანამდე აღიარებულ 13 ნოზოლოგიას. აღნიშნული შედეგი მიუთითებს, რომ ადიპოზურ ქსოვილთან დაკავშირებული ბიოლოგიური მექანიზმები, მათ შორის ქრონიკული დაბალი ხარისხის ანთება, ინსულინრეზისტენტობა, ინსულინ-IGF ღერძის აქტივაცია და სქესობრივი ჰორმონების დისრეგულაცია, შესაძლოა უფრო ფართო ონკოგენეზურ სპექტრს მოიცავდეს, ვიდრე აქამდე იყო მიჩნეული.
მეტა-ანალიზის რაოდენობრივი შეფასებები აჩვენებს, რომ BMI-ის ყოველი 5 კგ/მ²-ით ზრდა ასოცირდება ავთვისებიანი პროცესების რისკის მნიშვნელოვნად მატებასთან მრავალ ორგანოთა სისტემაში. განსაკუთრებით ძლიერი ასოციაცია გამოვლინდა ენდომეტრიუმის კარცინომასთან, სადაც რისკი იზრდება დაახლოებით 58%-ით (RR=1.58), და საყლაპავის ადენოკარცინომასთან (RR=1.47), რაც კიდევ ერთხელ უსვამს ხაზს გასტროეზოფაგური და ჰორმონდამოკიდებული ქსოვილების განსაკუთრებულ მგრძნობელობას მეტაბოლური დისბალანსის მიმართ. მნიშვნელოვანია ისიც, რომ პირველად გამოვლინდა სტატისტიკურად სარწმუნო კავშირი ისეთ ნეოპლაზიებთან, როგორიცაა ლეიკემია, არაჰოჯკინის ლიმფომა, შარდის ბუშტის კიბო და გლიომა, რაც მიუთითებს სისტემური მეტაბოლური დერეგულაციის პოტენციურ გავლენაზე ჰემატოლოგიურ და ნეიროონკოლოგიურ პროცესებზეც. ამასთანავე, დაფიქსირდა ინვერსიული ასოციაციები პრემენოპაუზური მკერდის კიბოსა და არამწეველებში ფილტვის კიბოს გარკვეულ ფორმებთან, რაც შესაძლოა აიხსნას ჰორმონული პროფილის, სხეულის შემადგენლობისა და იმუნური რეგულაციის კომპლექსური ურთიერთქმედებით.
კვლევის მეთოდოლოგიური ღირებულება მნიშვნელოვნად იზრდება მენდელური რანდომიზაციის გამოყენებით, რომელიც გენეტიკურ ვარიანტებს იყენებს როგორც სიცოცხლის განმავლობაში სხეულის მასის ექსპოზიციის პროქსი-მარკერებს. აღნიშნულმა მიდგომამ გააძლიერა მიზეზ-შედეგობრივი ინტერპრეტაციის სანდოობა და ნაწილობრივ დაადასტურა, რომ დაფიქსირებული ასოციაციები არ არის მხოლოდ კონფაუნდინგით განპირობებული. მიუხედავად ამისა, ავტორები მიუთითებენ, რომ ყველა კიბოს ტიპზე გენეტიკური მტკიცებულება ერთგვაროვანი არ არის, რაც მიუთითებს ბიოლოგიური მექანიზმების ჰეტეროგენულობაზე.
განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი აღმოჩნდა რეგიონული და სქესობრივი დისპარატულობების გამოვლენა. მაგალითად, კოლორექტალური კიბოს რისკი გაცილებით მკვეთრად იზრდება მამაკაცებში BMI-ის მატებასთან ერთად, მაშინ როცა ნაღვლის ბუშტის კიბოს შემთხვევაში უფრო ძლიერი ასოციაცია დაფიქსირდა ქალებში. აღმოსავლეთ აზიის პოპულაციებში პოსტმენოპაუზური ძუძუს კიბოს რისკი თითქმის ორჯერ აღემატებოდა ევროპულ მონაცემებს, რაც მიუთითებს გენეტიკურ, ჰორმონულ, რეპროდუქციულ და გარემო ფაქტორებს შორის რთულ ინტერფეისზე. ეს განსხვავებები ხაზს უსვამს, რომ დასავლურ პოპულაციებზე დაფუძნებული ეპიდემიოლოგიური მოდელები არ შეიძლება ავტომატურად განზოგადდეს სხვა რეგიონებზე, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც განსხვავდება ჰორმონული თერაპიის გამოყენების პრაქტიკა, მეტაბოლური პროფილები და სიმსივნის ბიოლოგიური სუბტიპები.
BMI-ისა და წელის გარშემოწერილობის შედარებითი ანალიზი აჩვენებს, რომ ორივე ანთროპომეტრიული მაჩვენებელი მსგავსი პროგნოზული სიზუსტით ასოცირდება ონკოლოგიურ რისკთან, რაც ადასტურებს როგორც საერთო, ისე ვისცერული ადიპოზობის მნიშვნელობას კანცეროგენეზში. თუმცა კვლევა ასევე მკაფიოდ მიუთითებს გლობალურ მონაცემთა დეფიციტზე დაბალი და საშუალო შემოსავლის მქონე რეგიონებში, მათ შორის აფრიკაში, სამხრეთ აზიასა და ცენტრალურ ამერიკაში, რაც მნიშვნელოვნად ზღუდავს გლობალური რისკ-პროფილების უნივერსალიზაციას.
საბოლოო ჯამში, აღნიშნული მეტა-ანალიზი წარმოადგენს მნიშვნელოვან ნაბიჯს ონკოლოგიური ეპიდემიოლოგიის თანამედროვე გაგებაში, რადგან ის არა მხოლოდ ადასტურებს სიმსუქნის როლს როგორც მოდიფიცირებადი რისკ-ფაქტორის, არამედ აფართოებს მისი გავლენის სპექტრს მრავალ ორგანოთა სისტემაზე. კვლევა ქმნის საფუძველს უფრო მიზანმიმართული, რეგიონულად ადაპტირებული და ბიოლოგიურად ინფორმირებული პრევენციული სტრატეგიების შემუშავებისთვის, რომლებიც მიმართული იქნება გლობალური ონკოლოგიური ტვირთის შემცირებაზე და ადრეული ინტერვენციის გაძლიერებაზე.
წყარო: news-medical.net
