ახალი კვლევის თანახმად, რომელიც ჟურნალ “The Lancet Child & Adolescent Health”-ში გამოქვეყნდა, მსოფლიოში ყოველწლიურად თითქმის 1 მილიონი ბავშვი ვერ აღწევს ხუთ წლამდე ასაკს ზრდის შეფერხებასთან (CGF) დაკავშირებული ჯანმრთელობის მძიმე მდგომარეობის გამო. ეს პრობლემა 5 წლამდე ასაკის ბავშვებში სიკვდილიანობისა და ავადობის მესამე წამყვან რისკ-ფაქტორად სახელდება.
ზრდაში შეფერხება (Child Growth Failure – CGF) არის ფართო ტერმინი, რომელიც მოიცავს ბავშვის არასრულფასოვანი კვებით გამოწვეული ზრდის სამ ძირითად ფორმას: წონაში ჩამორჩენა (Underweight), სიმაღლეში ჩამორჩენა (Stunting) და კახექსია (Wasting).
მიუხედავად იმისა, რომ 2000 წლიდან ზრდის შეფერხებასთან დაკავშირებული სიკვდილის შემთხვევების რაოდენობა მნიშვნელოვნად შემცირდა (2.75 მილიონიდან 880,000-მდე 2023 წელს), უარყოფითი ეფექტი ჯანმრთელობაზე კვლავ მძიმეა. პრობლემა განსაკუთრებით მწვავეა განვითარებულ რეგიონებში. 2023 წელს, სიკვდილის შემთხვევების უმეტესობა საჰარის აფრიკასა (618,000 სიკვდილი) და სამხრეთ აზიაზე (165,000 სიკვდილი) მოდის.
ზრდის შეფერხების სხვადასხვა ინდიკატორებს შორის ყველაზე მნიშვნელოვანია წონაში ჩამორჩენა (Underweight), რომელიც 5 წლამდე ბავშვების სიკვდილის 12%-ს უკავშირდება. მას მოსდევს მწვავე სიგამხდრე (Wasting) 9%-ით და სიმაღლეში ჩამორჩენა (Stunting) 8%-ით. მკვლევრებმა ასევე აღმოაჩინეს, რომ ზრდაში შეფერხებით დაზარალებულ ბავშვთა პროპორცია უფრო მაღალია, ვიდრე ეს ადრე იყო შეფასებული.
ზრდის შეფერხება მნიშვნელოვნად ზრდის სხვადასხვა ინფექციური დაავადებებით გამოწვეული სიკვდილისა და ინვალიდობის რისკს. 2023 წელს, თითქმის 800,000 ბავშვი დაიღუპა ქვედა სასუნთქი გზების ინფექციების, დიარეული დაავადებების, მალარიისა და წითელას გამო, რაც ზრდის შეფერხებასთან იყო დაკავშირებული.
ეს კავშირი განსაკუთრებით თვალსაჩინოა მაღალი რისკის რეგიონებში. საჰარის აფრიკაში დიარეით გამოწვეული სიკვდილის 77% და ქვედა სასუნთქი გზების ინფექციით გამოწვეული სიკვდილის 65% ზრდის შეფერხების ფონზე მოხდა. სამხრეთ აზიაში ეს მაჩვენებლები შესაბამისად 79% და 53% იყო. შედარებისთვის, მაღალშემოსავლიან რეგიონებში, ეს პროპორციები დაახლოებით 33% და 35%-ია.
კვლევის თანაავტორის, დოქტორ ბობი რეინერის თქმით, ბავშვთა ზრდის შეფერხების მიზეზები რთული და კუმულაციურია, მათ შორისაა არასწორი კვება, საკვების დეფიციტი, კლიმატის ცვლილება, სანიტარული პირობების ნაკლებობა ან ომი. ამიტომ, ყველა რეგიონში ჯანმრთელობის გასაუმჯობესებლად ერთიანი სტრატეგია საკმარისი არ იქნება.
წყარო: The Lancet
