შემდგომ წლებში დაგროვილმა სამეცნიერო მტკიცებულებებმა კიდევ უფრო განავითარა ეს ჰიპოთეზა. ტანგისა და მისი კოლეგების მიერ ჩატარებულმა კვლევამ აჩვენა, რომ ტიპი 2 შაქრიანი დიაბეტის მქონე პაციენტებში GLP-1 აგონისტების გამოყენება ასოცირებული იყო როგორც ფსორიაზის, ისე ჰიდრადენიტის სუპურატივის (Hidradenitis Suppurativa, HS) განვითარების შემცირებულ რისკთან. HS წარმოადგენს ქრონიკულ ანთებით დერმატოლოგიურ დაავადებას, რომელიც ხშირად მიმდინარეობს მტკივნეული დაზიანებებით და უმთავრესად აზიანებს კანის ნაოჭოვან უბნებს, მათ შორის იღლიისა და საზარდულის მიდამოებს.
თანამედროვე კვლევები კიდევ უფრო ავითარებს მოსაზრებას, რომ GLP-1 აგონისტების სასარგებლო ეფექტები შესაძლოა მხოლოდ სხეულის მასის შემცირებით არ აიხსნებოდეს. პენსილვანიის უნივერსიტეტის (University of Pennsylvania) მკვლევარმა რავი რამესურმა (Ravi Ramessur, MD, PhD) გენეტიკური ანალიზის საფუძველზე აჩვენა, რომ იმ ადამიანებს, რომელთაც გენეტიკურად განპირობებული GLP-1 რეცეპტორის უფრო მაღალი აქტივობა აქვთ, ფსორიაზისა და ფსორიაზული ართრიტის განვითარების შედარებით დაბალი რისკი აღენიშნებათ. მნიშვნელოვანია, რომ აღნიშნული კავშირი შენარჩუნდა სხეულის ცხიმოვანი მასის გავლენის გათვალისწინების შემდეგაც, რაც მიუთითებს GLP-1 სისტემის შესაძლო პირდაპირ როლზე იმუნური პროცესების რეგულაციაში.
რამესურის კლინიკური დაკვირვებებიც ამ მიმართულების მონაცემებს შეესაბამება. მისი შეფასებით, რამდენიმე პაციენტში GLP-1 აგონისტებით მკურნალობის დაწყების შემდეგ ფსორიაზული გამოვლინებების მნიშვნელოვანი გაუმჯობესება აღინიშნა, დამატებითი სპეციფიკური დერმატოლოგიური თერაპიის გარეშე.
ამ ფონზე დერმატოლოგიაში იცვლება კვლევის მთავარი მიმართულებაც. თუ ადრე კანის მდგომარეობის გაუმჯობესება ძირითადად სიმსუქნის შემცირებასა და სისტემური ანთების დაქვეითებას უკავშირდებოდა, ამჟამად მეცნიერები იკვლევენ, შეუძლია თუ არა GLP-1-ს უშუალოდ კანის ქსოვილში არსებული რეცეპტორების გავლით ანთებით პროცესებზე ზემოქმედება. სწორედ ეს მექანიზმები წარმოადგენს თანამედროვე დერმატოლოგიური კვლევის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან და აქტიურად განვითარებად მიმართულებას.
ამ მოსაზრებას მხარს უჭერს კლინიკური კვლევების მზარდი რაოდენობაც. 2026 წელს გამოქვეყნებულმა მონაცემებმა აჩვენა, რომ ფსორიაზის სტანდარტული ბიოლოგიური თერაპიის — IL-17 ინჰიბიტორ იქსეკიზუმაბის (Ixekizumab) და ტირზეპატიდის (Tirzepatide) კომბინაციამ — ჭარბი წონისა და სიმსუქნის მქონე პაციენტებში უკეთესი კლინიკური შედეგები აჩვენა, ვიდრე მხოლოდ იქსეკიზუმაბით მკურნალობამ. კომბინირებული თერაპიის ფონზე კანის დაზიანებების შემცირება უფრო გამოხატული იყო, რაც მიუთითებს GLP-1 აგონისტების შესაძლო დამატებით თერაპიულ მნიშვნელობაზე ფსორიაზის მართვაში.
ეს მონაცემები კიდევ უფრო აღრმავებს სიმსუქნისა და კანის ანთებითი დაავადებების ურთიერთკავშირის გაგებას. თუ წარსულში ცხიმოვანი ქსოვილი ძირითადად ენერგიის მარაგად განიხილებოდა, დღეს ცნობილია, რომ იგი აქტიური ენდოკრინული და იმუნოლოგიური ორგანოა, რომელიც სხვადასხვა ანთებითი მედიატორის გამომუშავებაში მონაწილეობს. შესაბამისად, სიმსუქნე არ წარმოადგენს მხოლოდ ფსორიაზისა და ჰიდრადენიტის თანმხლებ მდგომარეობას — იგი შესაძლოა თავად მონაწილეობდეს დაავადების პათოგენეზში და ხელს უწყობდეს ქრონიკული ანთებითი პროცესის შენარჩუნებას. ამ თვალსაზრისით, სხეულის მასის შემცირებისა და GLP-1 აგონისტების ანთების საწინააღმდეგო მოქმედების კომბინაციამ შესაძლოა პაციენტების კლინიკური მდგომარეობის გაუმჯობესებაში მნიშვნელოვანი როლი შეასრულოს.
ფსორიაზის გარდა, მიმდინარე კვლევები GLP-1 აგონისტების შესაძლო ეფექტებს კანის სხვა ანთებითი დაავადებების შემთხვევაშიც სწავლობს. ერთ-ერთი ყველაზე პერსპექტიული მიმართულებაა ჰიდრადენიტი სუპურატივა (Hidradenitis Suppurativa, HS). დაკვირვებითი კვლევების მიხედვით, GLP-1 აგონისტების გამოყენება შესაძლოა დაკავშირებული იყოს მტკივნეული კვანძებისა და ანთებითი კერების რაოდენობის შემცირებასთან, დაავადების აქტივობის დაქვეითებასთან და კანის ანთებითი პროცესების გაუმჯობესებასთან. ამასთან, სხეულის მასის შემცირებამ შესაძლოა დამატებით შეამციროს კანის ნაოჭებში ხახუნი და მექანიკური გაღიზიანება, რაც ჰიდრადენიტის გამწვავების ერთ-ერთ ხელშემწყობ ფაქტორად ითვლება.
კვლევის ინტერესის სფეროშია ატოპიური დერმატიტიც. ერთ-ერთმა დაკვირვებითმა კვლევამ აჩვენა, რომ GLP-1 აგონისტებით მკურნალობის ფონზე პაციენტებს შესაძლოა ნაკლებად დასჭირვებოდათ ადგილობრივი კორტიკოსტეროიდების გამოყენება, რაც შეიძლება უკავშირდებოდეს მეტაბოლური დარღვევებისა და სისტემური ანთებითი პროცესების შემცირებას. თუმცა არსებული მონაცემები ჯერ კიდევ არაერთგვაროვანია. გენეტიკურმა კვლევებმა, მათ შორის რამესურის ანალიზმა, ატოპიურ დერმატიტსა და GLP-1 სისტემას შორის მკაფიო კავშირი ვერ დაადასტურა, რის გამოც საბოლოო დასკვნებისთვის დამატებითი კვლევებია საჭირო.
კიდევ ერთი საინტერესო მიმართულებაა ჭრილობების შეხორცების პროცესი. ადრეული კვლევების შედეგები მიუთითებს, რომ GLP-1 აგონისტებს შესაძლოა ჰქონდეთ ქსოვილების აღდგენისა და რეგენერაციული პროცესების ხელშემწყობი ეფექტი. მკვლევართა შეფასებით, აღნიშნული მიმართულება განსაკუთრებულ ინტერესს იწვევს, რადგან შესაძლო მექანიზმი შესაძლოა დაკავშირებული იყოს არა მხოლოდ მეტაბოლურ ცვლილებებთან, არამედ GLP-1-ის უშუალო ზემოქმედებასთან უჯრედულ და ქსოვილოვან პროცესებზე.
ამჟამად ყველაზე მეტად შესწავლილ და პერსპექტიულ მიმართულებად ფსორიაზი რჩება, თუმცა მკვლევრები მზარდ ინტერესს იჩენენ ჰიდრადენიტი სუპურატივის მიმართაც. თუ მიმდინარე კლინიკური კვლევები არსებულ დაკვირვებით მონაცემებს დაადასტურებს, GLP-1 აგონისტებმა შესაძლოა მომავალში მნიშვნელოვანი ადგილი დაიკავონ დერმატოლოგიურ პრაქტიკაში და ხელი შეუწყონ ქრონიკული ანთებითი კანის დაავადებების მართვის ახალი თერაპიული მიდგომების განვითარებას.
წყარო: medscape.com
