როდესაც პაციენტები კრიტიკული ავადმყოფობით სასწრაფო დახმარების (ER) განყოფილებაში ხვდებიან, ექიმების მთავარი გამოწვევა დროული დიაგნოზი და ზუსტი მკურნალობის კურსის განსაზღვრაა. სტენფორდის მედიცინის ახალი მიღწევა ამ პროცესს რადიკალურად შეცვლის. მკვლევრებმა შეძლეს იმუნური უჯრედების “ხელმოწერების” დეკოდირება – სისხლის იმუნურ უჯრედებში არსებული გენეტიკური შაბლონების გამოყენება, რომლებიც გადამწყვეტია ინფექციის ტიპის, სიმძიმისა და პაციენტის იმუნური სტატუსის დასადგენად.
ბიოსამედიცინო ინფორმატიკის პროფესორის, Purvesh Khatri, ხელმძღვანელობით, სტენფორდის მკვლევრებმა შექმნეს ადამიანის იმუნური დისრეგულაციის შეფასების ჩარჩო (HI-DEF), რომელიც იმუნური უჯრედების გენეტიკურ აქტივობას კლინიკური შეფასებისთვის ქმედით ინდიკატორებად გარდაქმნის. ჟურნალ Nature Medicine-ში გამოქვეყნებული ეს მეთოდი, HI-DEF-ის მეშვეობით, პაციენტებს ანაწილებს ჯგუფებად იმუნური სტატუსის მიხედვით: ბალანსირებული იმუნური პასუხიდან დისრეგულაციის სხვადასხვა ხარისხამდე. აღმოჩნდა, რომ ეს მონაცემები პირდაპირ კორელაციაშია ისეთი მძიმე პათოლოგიების შედეგებთან, როგორებიცაა სეფსისი, დამწვრობა, ტრავმა და მწვავე რესპირატორული დისტრეს სინდრომი (ARDS).
დამატებით, FDA-ის მიერ დამტკიცებული TriVerity ტესტი აფასებს 29 იმუნურ გენს, რათა იწინასწარმეტყველოს ინფექციის ბაქტერიული, ვირუსული ბუნება ან ზოგადად მისი არსებობა. ტესტი ასევე აფასებს მძიმე ავადმყოფობის ალბათობას, რაც ხშირად პაციენტის რეანიმაციულ განყოფილებაში (ICU) მოთავსებას მოითხოვს. რადგან შედეგის მიღებას მხოლოდ 30 წუთი სჭირდება, TriVerity სასწრაფო დახმარების კლინიცისტებს ინფორმირებული გადაწყვეტილების მისაღებად მძლავრ და სწრაფ ინსტრუმენტს სთავაზობს.
ეს ინტეგრირებული მეთოდი მიზნად ისახავს უმნიშვნელოვანესი პრობლემის გადაჭრას: რთული ინფექციების დროული, ზუსტი დიაგნოსტიკა და პაციენტზე მორგებული თერაპიის დანიშვნა, განსაკუთრებით კი იმუნოკომპრომეტირებულ პირთათვის.
TriVerity-ის ეფექტურობა პაციენტთა სხვადასხვა ჯგუფში
1,222 ER-ის პაციენტზე (მათ შორის 20%-მდე იმუნოკომპრომეტირებულზე) ჩატარებულმა კვლევამ დაამტკიცა, რომ TriVerity-ს დიაგნოსტიკური სიზუსტე იმუნურ სტატუსზე დამოკიდებული არ არის. ინფექციების ბაქტერიულ/ვირუსულ ტიპებად დაყოფისა და სიმძიმის პროგნოზირების კუთხით, ტესტმა აჯობა ტრადიციულ ბიომარკერებს (პროკალციტონინი და C-რეაქტიული ცილა). ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რადგან TriVerity-მ სიზუსტე შეინარჩუნა იმ ეთნიკურ უმცირესობათა პოპულაციებშიც კი, სადაც ტრადიციული მარკერები ხშირად არაზუსტ შედეგებს იძლევა.
TriVerity-ის სიმძიმის ქულა გამოირჩეოდა მაღალი მგრძნობელობითა და სპეციფიკურობით, რადგან მან ზუსტად იწინასწარმეტყველა რეანიმაციული ჩარევების (ხელოვნური ვენტილაცია და ვაზოპრესორები) საჭიროება. აღსანიშნავია, რომ TriVerity-მ მნიშვნელოვნად გააუმჯობესა პროგნოზირების სიზუსტე, როდესაც ის კლინიკურ ქულებთან (მაგ., qSOFA) ერთად გამოიყენეს, რითაც ექიმებს მაღალი რისკის მქონე პაციენტების უფრო საიმედოდ იდენტიფიცირების საშუალება მისცა.
თერაპიული სარგებელი და ანტიმიკრობული რეზისტენტობის კონტროლი
კვლევამ დაადგინა, რომ TriVerity ეფექტურად ამცირებს ანტიბიოტიკების არამიზნობრივ გამოყენებას (როგორც ზედმეტს, ისე ნაკლებს) იმ პაციენტების უკეთ იდენტიფიცირებით, ვისაც ეს მედიკამენტები ნამდვილად ესაჭიროებათ. ეს მეთოდი მინიმუმამდე დაიყვანს არასწორად ნამკურნალებ ან მკურნალობის გარეშე დარჩენილ პაციენტებს, რაც ხელს შეუწყობს ანტიმიკრობული რეზისტენტობის წინააღმდეგ ბრძოლას და მნიშვნელოვნად გააუმჯობესებს პაციენტთა გამოსავალს.
იმუნური დისრეგულაციის ქულების წყალობით, შესაძლებელი გახდა იმუნომოდულაციური თერაპიების (როგორიცაა სტეროიდები და ანაკინრა) მიზანმიმართული დანიშვნა, რათა მაქსიმალური სარგებელი მიეღოთ იმ პაციენტებს, ვისაც ეს ყველაზე მეტად სჭირდებოდათ.
მიუხედავად დიდი პერსპექტივისა, TriVerity და HI-DEF საჭიროებს დამატებით პროსპექტულ კვლევებს კლინიკურ პრაქტიკაში ინტეგრაციისთვის. მათი ეფექტური გამოყენებისთვის აუცილებელია გენის პანელების საბოლოო დადასტურება, კლინიკური პროცესების ოპტიმიზაცია და ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა ყველა ტიპის სამედიცინო დაწესებულებაში.
წყარო:
A consensus immune dysregulation framework for sepsis and critical illnesses – nature
