კანადის ჯანდაცვის დეპარტამენტმა (Health Canada) კომპანია Eli Lilly-ის მიერ წარმოებული პრეპარატი Zepbound-ი (ტირზეპატიდი) სიმსუქნით დაავადებულ ზრდასრულ პირებში ობსტრუქციული ძილის აპნოეს სამკურნალოდ დაამტკიცა. აღნიშნული გადაწყვეტილებით, Zepbound კანადაში გახდა პირველი GLP-1 კლასის მედიკამენტი, რომელსაც ობსტრუქციული ძილის აპნოეს მართვისთვის ოფიციალური ავტორიზაცია მიენიჭა.
ობსტრუქციული ძილის აპნოე არის მდგომარეობა, რომლის დროსაც ძილის პროცესში ზედა სასუნთქი გზები პერიოდულად იხშობა, რაც სუნთქვის დროებით შეჩერებას ან მნიშვნელოვნად შემცირებას იწვევს. აღნიშნული ობსტრუქცია, როგორც წესი, განპირობებულია ყელის კუნთების მოდუნებით ან ზედა სასუნთქი გზების ირგვლივ ჭარბი ცხიმოვანი ქსოვილის დაგროვებით. სინდრომი მხოლოდ ხვრინვით არ შემოიფარგლება — იგი იწვევს დღის განმავლობაში გამოხატულ ძილიანობას, ქრონიკულ დაღლილობასა და კონცენტრაციის დაქვეითებას, ამასთანავე, მნიშვნელოვნად ზრდის არტერიული ჰიპერტენზიის, მიოკარდიუმის ინფარქტისა და ინსულტის განვითარების რისკს.
ობსტრუქციული ძილის აპნოე მჭიდრო პათოფიზიოლოგიურ კავშირშია სიმსუქნესთან, რის გამოც სხეულის წონის შემცირება სინდრომის მართვის ფუნდამენტურ სტრატეგიას წარმოადგენს. მოცემულ კლინიკურ ამოცანას ეფექტურად პასუხობს პრეპარატი Zepbound-ი — GLP-1-ის (გლუკაგონის მსგავსი პეპტიდ-1) და GIP-ის (გლუკოზადამოკიდებული ინსულინოტროპული პოლიპეპტიდი) რეცეპტორების ორმაგი აგონისტი. მისი მოლეკულური მექანიზმი აძლიერებს დანაყრების შეგრძნებას (სატიეტს), თრგუნავს მადას, აუმჯობესებს მეტაბოლურ პროფილს და ხელს უწყობს სხეულის მასის მდგრად შემცირებას.
Health Canada-ს გადაწყვეტილება ეფუძნება III ფაზის კლინიკური კვლევების შედეგებს, რომლებშიც სიმსუქნით დაავადებული და ობსტრუქციული ძილის აპნოეს მქონე პაციენტები მონაწილეობდნენ. მონაცემებმა აჩვენა, რომ პირებში, რომლებიც არ იყენებდნენ CPAP აპარატს (სასუნთქი გზების მუდმივი დადებითი წნევით უზრუნველყოფის მოწყობილობას), ტირზეპატიდით მკურნალობის ფონზე სუნთქვის დარღვევის ეპიზოდები საათში საშუალოდ 25-ით შემცირდა, მაშინ როდესაც პლაცებოს ჯგუფში მოცემული მაჩვენებელი მხოლოდ 5-ს შეადგენდა. ხოლო იმ პაციენტებში, რომლებიც პარალელურად ამ დამხმარე აპარატულ თერაპიას გადიოდნენ, დარღვევების სიხშირე საათში 29-ით შემცირდა (პლაცებოს ჯგუფში დაფიქსირებულ 6-იან კლებასთან შედარებით).
ძილის აპნოეს სიმძიმე ფასდება აპნოე-ჰიპოპნოეს ინდექსით (AHI), რაც საათში სუნთქვის დარღვევის ეპიზოდების სიხშირეს ასახავს: 5–14 ეპიზოდი მსუბუქ ფორმად მიიჩნევა, 15–30 — საშუალო სიმძიმის, ხოლო 30-ზე მეტი — მძიმე ფორმად კვალიფიცირდება. შესაბამისად, მონაცემების 25–29 ერთეულით გაუმჯობესება კლინიკურად ძალზე მნიშვნელოვანია და პაციენტთა გარკვეულ ნაწილში დაავადების მძიმე ფორმიდან მნიშვნელოვნად მსუბუქ კატეგორიაში გადასვლას გულისხმობს.
პრეპარატი ინიშნება კვირაში ერთხელ, კანქვეშ ინექციის სახით და მისი გამოყენება უნდა მოხდეს დაბალკალორიული დიეტისა და გაზრდილი ფიზიკური აქტივობის ფონზე იმ პაციენტებში, რომელთა სხეულის მასის ინდექსი (BMI) 30 ან მეტია. ამასთანავე, კლინიკური რეკომენდაციები ხაზგასმით მიუთითებს, რომ Zepbound-ი არ წარმოადგენს CPAP თერაპიის ალტერნატიულ ან დაუყოვნებელ შემცვლელ საშუალებას, რის გამოც პაციენტებმა აპარატის გამოყენება მკურნალი ექიმის კონსულტაციის გარეშე არ უნდა შეწყვიტონ.
Zepbound-ის ახალი ჩვენება მიუთითებს, რომ სიმსუქნის სამკურნალო თანამედროვე ფარმაკოთერაპიული საშუალებები შესაძლოა მნიშვნელოვან თერაპიულ ინსტრუმენტად იქცეს არა მხოლოდ სხეულის მასის კონტროლის, არამედ ობსტრუქციული ძილის აპნოეს მულტიმოდალური მართვის კონტექსტშიც. მიუხედავად ამისა, მკვლევრები ხაზს უსვამენ დამატებითი მტკიცებულებების საჭიროებას იმის დასადგენად, ტირზეპატიდის ეფექტი ექსკლუზიურად სხეულის მასის შემცირებით არის განპირობებული, თუ პრეპარატს ასევე გააჩნია პირდაპირი ფარმაკოლოგიური ზემოქმედება ზედა სასუნთქი გზების ფუნქციონირებაზე.
წყარო: cbc.ca
