მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ ჰემოგლობინს, სისხლის წითელი უჯრედების ცნობილ ცილას, ტვინში მოულოდნელი მისია აქვს: ის ძლიერი ბუნებრივი ანტიოქსიდანტია. ამ რევოლუციურმა აღმოჩენამ შეიძლება სრულიად ახალი შესაძლებლობები შექმნას ისეთი ნეიროდეგენერაციული დაავადებების სამკურნალოდ, როგორებიცაა ალცჰაიმერი, პარკინსონი და ამიოტროფული გვერდითი სკლეროზი (ALS), და ამავდროულად მნიშვნელოვნად იმოქმედოს დაბერების პროცესზე.
სამხრეთ კორეის ფუნდამენტურ მეცნიერებათა ინსტიტუტის მკვლევრებმა, ჯასტინ ლის ხელმძღვანელობით, აღმოაჩინეს, რომ ჰემოგლობინი ტვინის ასტროციტებში (ნეირონების დამხმარე უჯრედებში) გვხვდება. აქ ის „ფსევდოპეროქსიდაზის“ როლს ასრულებს. ეს იმას ნიშნავს, რომ ჰემოგლობინი შლის მავნე წყალბადის ზეჟანგს (H2O2) და ტვინის უჯრედებს ჟანგვითი დაზიანებისგან იცავს.
ამ აღმოჩენის შემდეგ, მეცნიერთა გუნდმა შექმნა მოლეკულა KDS12025, რომელიც ჰემოგლობინის ანტიოქსიდანტურ აქტივობას თითქმის 100-ჯერ აძლიერებს, ჟანგბადის გადამტანი ფუნქციის დაზიანების გარეშე. აღსანიშნავია, რომ ეს მოლეკულა თავისუფლად კვეთს ჰემატო-ენცეფალურ ბარიერს, რაც მას განსაკუთრებით ეფექტურს ხდის. ცხოველებზე ჩატარებულმა ცდებმა აჩვენა, რომ ის მნიშვნელოვნად ამცირებს ჟანგვით სტრესს, აუმჯობესებს მეხსიერებას, მოტორულ უნარებსა და ზრდის სიცოცხლის ხანგრძლივობას ასაკოვან თაგვებში.
ჟანგვითი სტრესი, რომელსაც ჟანგბადის მავნე ნაერთები იწვევენ (მაგალითად, წყალბადის ზეჟანგი), მრავალი ნეიროდეგენერაციული დაავადებისა და დაბერების ძირითადი მიზეზია. დღეს არსებული ანტიოქსიდანტური პრეპარატები ხშირად არაეფექტურია, რადგან ტვინში ვერ აღწევენ, ზოგჯერ არაზუსტად მოქმედებენ და შეიძლება ჯანმრთელ უჯრედებსაც კი აზიანებდნენ.
ამ აღმოჩენის წყალობით, ახლა შესაძლებელია ტვინის საკუთარი დამცავი სისტემის გაძლიერება, რათა ზუსტად და ეფექტურად განეიტრალდეს მავნე მოლეკულები. ცხოველებზე ჩატარებულმა კვლევებმა დაადასტურა, რომ KDS12025-ით მკურნალობამ დააყოვნა დაავადების დაწყება, დაიცვა ნეირონები, შეამცირა ანთება და აღადგინა ტვინის ჯანმრთელობა.
ეს აღმოჩენა რადიკალურად ცვლის ანტიოქსიდანტური თერაპიისადმი მიდგომას, რადგან ის გარედან შეყვანილი პრეპარატების ნაცვლად, ტვინის ბუნებრივ დამცავ სისტემას აძლიერებს. KDS12025 არის ახალი კლასის თერაპია, ე.წ. ფსევდოპეროქსიდაზის გამაძლიერებელი, რომელიც იმედს იძლევა არა მხოლოდ ნეიროდეგენერაციული დაავადებების, არამედ დაბერებისა და ისეთი სისტემური ანთებითი მდგომარეობების სამკურნალოდაც, როგორიცაა რევმატოიდული ართრიტი.
აღსანიშნავია, რომ პრეპარატი დაბალი დოზებითა და მინიმალური გვერდითი ეფექტებით მოქმედებს, რაც მას კლინიკური კვლევებისთვის იდეალურ კანდიდატად აქცევს. ეს აღმოჩენა კიდევ ერთხელ უსვამს ხაზს ასტროციტული ჰემოგლობინის უმნიშვნელოვანეს როლს და მას მომავალი თერაპიების მთავარ სამიზნედ აცხადებს.
მეცნიერები გეგმავენ, რომ უფრო ღრმად შეისწავლონ ჰემოგლობინის როლი ტვინის ჯანმრთელობის შენარჩუნებაში. თუ KDS12025 კლინიკურ ცდებში ეფექტური აღმოჩნდება, ის ახალი კლასის მედიკამენტად იქცევა, რომელიც ჟანგვითი სტრესით გამოწვეულ დაავადებებს ებრძვის და პოტენციურად მილიონობით ადამიანის სიცოცხლის ხარისხს გააუმჯობესებს.
წყარო: nature
