ტუბერკულოზის გამომწვევის (Mycobacterium tuberculosis) ბიოლოგიური მდგრადობა მის უნიკალურ ადაპტაციურ უნარში მდგომარეობს. ბაქტერია ორგანიზმის იმუნურ პასუხს სათავისოდ ცვლის და მას გადარჩენისთვის იყენებს. მკვლევართა ჯგუფმა ეს პროცესი კიდევ უფრო გასაგები გახადა. აღმოჩნდა, რომ ბაქტერია რეცეპტორ Dectin-1-ის ფუნქციას ცვლის და შედეგად, პათოგენის განადგურების ნაცვლად, იგი მის გადარჩენას უწყობს ხელს. ამ მექანიზმით ტუბერკულოზის გამომწვევი აფერხებს უჯრედის თვითწმენდას და მაკროფაგებში დაუბრკოლებლად მრავლდება.
კვლევამ აჩვენა, რომ ბაქტერია იყენებს სპეციფიკურ ნახშირწყალს, ალფა-გლუკანს, რათა მიზანმიმართულად დაუკავშირდეს Dectin-1 რეცეპტორს. ნორმალურ პირობებში ამ კონტაქტს პათოგენის განადგურება უნდა მოჰყვებოდეს, თუმცა ტუბერკულოზის შემთხვევაში პროცესი სრულიად სხვაგვარად ვითარდება: აქტიურდება mTOR ცილა, რომელიც უჯრედის შიგნით აუტოფაგიის პროცესს აჩერებს.
ამ გზით ბაქტერია არიდებს თავს ლიზოსომურ დეგრადაციას და მაკროფაგებში გადარჩენისთვის ხელსაყრელ გარემოს იქმნის. ექსპერიმენტულმა მოდელებმა დაადასტურა, რომ Dectin-1 რეცეპტორის ბლოკირებისას ბაქტერიული დატვირთვა 10-ჯერ მცირდება. ეს მონაცემები კიდევ ერთხელ ადასტურებს აღნიშნული რეცეპტორის გადამწყვეტ როლს ინფექციის განვითარებაში.
ალფა-გლუკანის როლი
სტრუქტურულმა ანალიზმა აჩვენა, რომ ამ მექანიზმის მთავარი საფუძველი ბაქტერიული განშტოებული ალფა-გლუკანია. ეს მიგნება მოულოდნელი აღმოჩნდა, რადგან Dectin-1 რეცეპტორი აქამდე მხოლოდ სოკოვანი ინფექციების საპასუხო მექანიზმად მიიჩნეოდა. კვლევამ გამოავლინა, რომ ტუბერკულოზის გამომწვევმა ევოლუციურად აითვისა ამ რეცეპტორთან დაკავშირების უნარი, რათა მასპინძელი უჯრედის იმუნური სიგნალიზაცია შეცვალოს.
ეს მონაცემები საფუძველს უყრის მკურნალობის სრულიად ახალ მეთოდს, „მასპინძელზე ორიენტირებულ თერაპიას“ (Host-directed therapy). მისი არსი იმაში მდგომარეობს, რომ ნაცვლად უშუალოდ პათოგენზე ზემოქმედებისა, რომელიც ხშირად ანტიბიოტიკების მიმართ რეზისტენტულია, ჩვენ შეგვიძლია მასპინძელი უჯრედის შეცვლილი იმუნური სიგნალიზაცია აღვადგინოთ.
წყარო: Science Immunology
