ბოლო წლებში მედიცინაში ერთ-ერთი ყველაზე რთული და წინააღმდეგობრივი მიმართულება ტკივილის მართვა გახდა. ერთი მხრივ, ექიმებს სჭირდებათ ძლიერი პრეპარატები, რათა პაციენტებს ეფექტურად შეუმსუბუქონ ტკივილი, ხოლო მეორე მხრივ, სწორედ ამ ჯგუფის წამლებმა, განსაკუთრებით ოპიოიდებმა, მსოფლიო მასშტაბით სერიოზული კრიზისი გამოიწვია დამოკიდებულების და გადაჭარბებული მოხმარების გამო. სწორედ ამ ფონზე განსაკუთრებულ ყურადღებას იპყრობს ახალი კვლევა, რომელიც აღწერს ტკივილგამაყუჩებელი პრეპარატ DFNZ-ს (აზოტის დეზეთლ ფლურონიტრაციონი) პერსპექტიულ კანდიდატურას, რომელსაც შესაძლოა დამოკიდებულების მნიშვნელოვნად ნაკლები რისკი ჰქონდეს.
NIH (National Institutes of Health)-ის მიერა დაფინანსებული კვლევა ეხება ისეთ ახალ ქიმიურ ნაერთს DFNZ, რომელსაც ძლიერი ტკივილგამაყუჩებელი ეფექტი აქვს, თუმცა განსხვავებული მექანიზმით, ვიდრე ტრადიციული ოპიოიდები. არსებული მონაცემების მიხედვით, პრეპარატი გარკვეულწილად უკავშირდება იმავე რეცეპტორულ სისტემებს, რასაც ოპიოიდები იყენებენ, მაგრამ მისი მოქმედება უფრო შერჩევითია და არ იწვევს იმ ძლიერ ეიფორიას, რაც დამოკიდებულების ერთ-ერთი მთავარი გამომწვევი ფაქტორია.
მეცნიერების მთავარი მიზანია შექმნან ისეთი პრეპარატი, რომელიც ეფექტურად შეამცირებს ტკივილს, მაგრამ არ გამოიწვევს ტვინის იმ სისტემების აქტივაციას, რომლებიც პასუხისმგებელია სიამოვნების განცდასა და დამოკიდებულების ფორმირებაზე. სწორედ ეს განსხვავებაა, რაც ახალ ნაერთს პერსპექტიულს ხდის. წინასწარი ლაბორატორიული და ცხოველებზე ჩატარებული კვლევები აჩვენებს, რომ პრეპარატი ინარჩუნებს ტკივილგამაყუჩებელ ეფექტს, თუმცა მნიშვნელოვნად ამცირებს სუნთქვის დათრგუნვისა და დამოკიდებულების განვითარების რისკს, რაც ოპიოიდური პრეპარატების ყველაზე საშიში გვერდითი ეფექტებია.
დღეს არსებული ტკივილგამაყუჩებლების დიდი ნაწილი ან არასაკმარისად ძლიერია, მაგალითად არასტეროიდული ანთების საწინააღმდეგო პრეპარატები, ან ძალიან ძლიერი და რისკიანია, როგორიცაა მორფინი და სხვა ოპიოიდები. ამ ორ უკიდურესობას შორის ეფექტური და უსაფრთხო ბალანსის პოვნა მედიცინის ერთ-ერთი მთავარი გამოწვევაა. ახალი პრეპარატი სწორედ ამ სიცარიელის შევსებას ცდილობს, რაც შეიძლება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იყოს ქრონიკული ტკივილის მქონე პაციენტებისთვის, რომელთაც ხანგრძლივი მკურნალობა სჭირდებათ.
თუმცა მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ მიუხედავად იმედისმომცემი შედეგებისა, ეს პრეპარატი ჯერ კიდევ კვლევის ეტაპზეა და მას წინ კიდევ არაერთი კლინიკური ტესტი ელოდება ადამიანებზე. ისტორია გვაჩვენებს, რომ ბევრი მედიკამენტი, რომელიც საწყის ეტაპზე პერსპექტიულად გამოიყურებოდა, საბოლოოდ ვერ აკმაყოფილებდა უსაფრთხოების ან ეფექტურობის მოთხოვნებს. ამიტომ, მიუხედავად ოპტიმიზმისა, საჭიროა ფრთხილი შეფასება და მტკიცებულებებზე დაფუძნებული მიდგომა.
თუ მომავალში ეს კვლევა წარმატებით დასრულდება, შეიძლება მივიღოთ სრულიად ახალი კლასის ტკივილგამაყუჩებელი პრეპარატები, რომლებიც არ იქნება დაკავშირებული იმ მძიმე სოციალურ და სამედიცინო პრობლემებთან, რაც ოპიოიდების გამოყენებას მოჰყვა. ეს კი მნიშვნელოვნად შეცვლის ტკივილის მართვის სტანდარტებს და გააუმჯობესებს მილიონობით პაციენტის ცხოვრების ხარისხს მთელ მსოფლიოში.
