არასამარისი კვება ბავშვებში ხელს უწყობს რთულად სამკურნალო, ანტიბიოტიკებისადმი რეზისტენტული ბაქტერიების გავრცელებას, — ნათქვამია ჟურნალ Nature Communications-ში გამოქვეყნებულ ახალ კვლევაში. მეცნიერების მიზანი იყო გაერკვიათ, რამდენად ხშირად გვხვდება ბავშვებში გრამუარყოფითი ბაქტერიები, რომლებზეც ანტიბიოტიკები აღარ მოქმედებს. ანტიმიკრობული რეზისტენტობა (AMR) ერთ-ერთი გლობალური გამოწვევაა, რომელიც დღეს კაცობრიობას ემუქრება. პრობლემა განსაკუთრებით მწვავე მაშინაა, როდესაც ეს ყველაზე მოწყვლად ჯგუფებს ეხება. კვლევა ნიგერის საავადმყოფოში, მძიმე მალნუტრიციის (SAM) დიაგნოზის მქონე ხუთ წლამდე ასაკის ბავშვებზე ჩატარდა.
შემაშფოთებელი აღმოჩენები კლინიკიდან
მკვლევრებმა დაადგინეს, რომ ბავშვების 76%-ს საავადმყოფოში ყოფნის დროს განუვითარდათ რეზისტენტული ბაქტერიები. ყველაზე შემაშფოთებელი ის არის, რომ ბავშვებში ანტიბიოტიკებისადმი რეზისტენტული გენების, განსაკუთრებით blaNDM-5-ის, გავრცელება საავადმყოფოში მიღებიდან გაწერამდე მკვეთრად გაიზარდა.
blaNDM-5 გენის გავრცელება საყურადღებო და სახიფათოა, რადგანაც ამ გენის შემცველ ბაქტერიებზე ბოლო საფეხურის ანტიბიოტიკებიც (კარბაპენემის ჯგუფის) კი ვეღარ მოქმედებს. blaNDM-5 ასინთეზებს ნიუ-დელი მეტალო-ბეტა-ლაქტამაზას (NDM-5), ფერმენტს, რომელიც ფაქტობრივად ანეიტრალებს ანტიბიოტიკებს. შესაბამისად, blaNDM-5-ის მატარებელი ბაქტერიების შემთხვევაში, თანამედროვე ანტიბიოტიკების უმეტესობა არაეფექტურია.
კვლევის წამყვანი ავტორი, კირსტი სენდსი აღნიშნავს, რომ ეს შედეგები განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რადგან პირველად ასახავს, როგორ ვრცელდება ანტიბიოტიკებისადმი რეზისტენტობა საავადმყოფოს გარემოში. მისი თქმით, მალნუტრიციით დაავადებული ბავშვები, სუსტი ჯანმრთელობის გამო, ამ ინფექციების მიმართ განსაკუთრებით მოწყვლადები არიან.
პრაქტიკული შედეგები და მომავლის ხედვები
კვლევა ცხადყოფს, რომ საავადმყოფოს გარემო რეზისტენტული ბაქტერიების გავრცელების ერთ-ერთი მთავარი კერაა. ეს აღმოჩენა ეჭვქვეშ აყენებს მძიმე მალნუტრიციის მკურნალობის სტანდარტულ პროტოკოლებს, რომლებიც ხშირად ფართო სპექტრის ანტიბიოტიკებს მოიცავს.
მკვლევრები მიუთითებენ, რომ აუცილებელია:
- საავადმყოფოებში ჰიგიენის სტანდარტების გაუმჯობესება, რომ შემცირდეს ბაქტერიების გავრცელების რისკი.
- ანტიბიოტიკების გამოყენების გადახედვა და მათი მიზნობრივი დანიშვნა, რომ შემცირდეს რეზისტენტული შტამების განვითარება.
- პრევენციული ზომების გაძლიერება, განსაკუთრებით ყველაზე დაუცველ პოპულაციებში.
კვლევა ყურადღებას ამახვილებს მძიმე რეალობაზე – კვების ნაკლებობა ბავშვებში ზრდის ისეთი ბაქტერიების გავრცელების რისკს, რომელთა მკურნალობაც თითქმის შეუძლებელია. ამ პრობლემასთან ბრძოლა მოითხოვს სისტემურ მიდგომას, რომელიც აერთიანებს ჰიგიენას, ჯანსაღ კვებასა და ანტიბიოტიკების გონივრულ გამოყენებას. მხოლოდ ერთობლივი ძალისხმევით შევძლებთ ჩვენი შვილების ჯანმრთელობის დაცვას და მომავალში ანტიბიოტიკების ეფექტურობის შენარჩუნებას.
ლიტერატურა
Sands, K., Lankapalli, A. K., Lai, G., et al. (2025). Acquisition of Escherichia coli carrying extended-spectrum -lactamase and carbapenemase genes by hospitalised children with severe acute malnutrition in Niger. Nature Communications, 16, 6751.
