ჟურნალ JAMA Dermatology-ში გამოქვეყნებული ახალი, მასშტაბური კლინიკური კვლევის მონაცემები მიუთითებს, რომ რევმატოიდული ართრიტის სამკურნალოდ ფართოდ გამოყენებული მედიკამენტი — უპადაციტინიბი (upadacitinib) — ბუდობრივი ალოპეციის (Alopecia Areata) მძიმე ფორმების მქონე პაციენტებში თმის ზრდას მნიშვნელოვნად უწყობს ხელს.
ბუდობრივი ალოპეცია აუტოიმუნური დაავადებაა, რომლის დროსაც იმუნური სისტემა შეცდომით ესხმის თავს ჯანსაღ ქსოვილს (თმის ფოლიკულებს), რაც სხეულზე თმის ცვენას და ე.წ. „ბუდეების“ გაჩენას იწვევს. უპადაციტინიბი JAK (Janus kinase) ინჰიბიტორების კლასს მიეკუთვნება. ის იმ სპეციფიკურ ცილებს ბლოკავს, რომლებიც თმის ცვენის გამომწვევ ანთებით და აუტოიმუნურ პროცესებში არიან ჩართული.
კლინიკური კვლევის მიმდინარეობა და შედეგები
მეცნიერებმა III ფაზის ორი საერთაშორისო კლინიკური კვლევა (UP-AA1 და UP-AA2) გააანალიზეს, რომლებშიც საერთო ჯამში 1 399 ადამიანი (12-დან 17 წლამდე მოზარდები და 64 წლამდე მოზრდილები) მონაწილეობდა. კვლევაში ჩაერთნენ მხოლოდ ის პაციენტები, რომლებსაც თავის თმიან ნაწილზე თმის მინიმუმ 50% უკვე დაკარგული ჰქონდათ. მონაწილეები სამ ჯგუფად გაყვეს: ნაწილი იღებდა 15 მგ დოზას, ნაწილი 30 მგ დოზას, ხოლო მესამე ჯგუფი — პლაცებოს.
24 კვირის შემდეგ მიღებულმა მონაცემებმა ცხადყო:
-
15-მილიგრამიანი დოზის მიღებისას, პაციენტების თითქმის ნახევარს დაკარგული თმის 80%-ზე მეტი ხელახლა ამოუვიდა, ხოლო ყოველ მესამე პაციენტში (35%-ზე მეტში) თმის აღდგენამ 90%-ს გადააჭარბა.
-
30-მილიგრამიანი დოზის შემთხვევაში თმის მინიმუმ 80%-იანი აღდგენა მონაწილეთა 54%-ზე მეტმა შეძლო (ამასთან, ამ ჯგუფის ნახევარზე მეტს მნიშვნელოვნად აღუდგა წარბები და წამწამებიც).
-
შედარებისთვის, პლაცებო ჯგუფში თმის 80%-იანი ზრდა მხოლოდ 2%-მა აჩვენა.
აღსანიშნავია, რომ თმის ზრდის პირველი დადებითი ცვლილებები თერაპიის დაწყებიდან უკვე მე-8 კვირაში დაფიქსირდა. გარდა ფიზიკური შედეგებისა, პაციენტებმა მიუთითეს სოციალური და ემოციური მდგომარეობის საგრძნობ გაუმჯობესებაზეც, რაც ამ მდგომარეობის მართვაში კრიტიკულად მნიშვნელოვანი ფაქტორია.
კვლევის შეზღუდვები
მიუხედავად მაღალი კლინიკური ეფექტურობისა, მსგავსი ტიპის იმუნოსუპრესიული პრეპარატების გამოყენება სიფრთხილეს მოითხოვს. კვლევის განმავლობაში დაფიქსირებული ყველაზე გავრცელებული გვერდითი მოვლენები იყო: აკნე, გაციება, ყელის გაღიზიანება და ზედა სასუნთქი გზების ინფექციები. მიუხედავად იმისა, რომ სერიოზული გვერდითი ეფექტები საკმაოდ იშვიათად ფიქსირდებოდა, პრეპარატის დანიშვნა აუცილებლად ექიმის მკაცრი მეთვალყურეობის ქვეშ, პაციენტის ინდივიდუალური რისკების შეფასების შემდეგ უნდა მოხდეს.
ავტორების შეფასებით, მიღებული მონაცემები ძალიან საიმედოა. კვლევა აჩვენებს, რომ უპადაციტინიბს აქვს პოტენციალი, მძიმე ფორმის ალოპეციის მქონე მოზარდებისა და მოზრდილებისთვის მნიშვნელოვან თერაპიულ ალტერნატივად იქცეს — განსაკუთრებით იმ ფონზე, რომ დაავადების მძიმე ფორმების სამართავად ეფექტური სამედიცინო ვარიანტები დღემდე საკმაოდ შეზღუდულია.
წყარო: JAMA
