აქამდე ყურადღების დეფიციტისა და ჰიპერაქტიურობის სინდრომი (ADHD) ერთიან, მონოლითურ მდგომარეობად განიხილებოდა, თუმცა თავის ტვინის ვიზუალიზაციის ახალმა კვლევამ აჩვენა, რომ რეალურად არსებობს სამი განსხვავებული ქვეტიპი, რომელთაც უნიკალური კლინიკურ-ნერვული პროფილები აქვთ. ეს აღმოჩენა გზას ხსნის პერსონალიზებული მკურნალობის სტრატეგიებისკენ.
როგორ ჩატარდა კვლევა?
მკვლევრებმა ასობით ბავშვის ტვინის სკანირების შედეგები, სტრუქტურული თავისებურებები და ნეიროქიმიური სიგნალები შეისწავლეს. ანალიზმა აჩვენა, რომ ADHD-ის მქონე ყველა პაციენტის ტვინი ერთნაირად არ ფუნქციონირებს. მეცნიერებმა გამოყვეს სამი ძირითადი მოდელი:
-
მძიმე კომბინირებული ტიპი ემოციური დისრეგულაციით: ამ დროს ადამიანს უჭირს ემოციური რეაქციების მოდულირება. მაგალითად, ნებისმიერი სევდიანი სიტუაცია მათში უკიდურესად გაძლიერებულ, ამპლიფიცირებულ ემოციურ პასუხს იწვევს.
-
უპირატესად ჰიპერაქტიურ-იმპულსური ტიპი: ხასიათდება ენერგიის მაღალი დონით, მოუსვენრობითა და თვითკონტროლის სირთულით. პაციენტები ხშირად მოქმედებენ დაუფიქრებლად.
-
უპირატესად ყურადღების დეფიციტის ტიპი: ექსპერტების განმარტებით, ეს არ არის ყურადღების ნაკლებობა, არამედ მისი რეგულაციის უნარის დეფიციტია. ყურადღება გაფანტულია ერთდროულად ბევრ სხვადასხვა რამეზე, რაც ართულებს ერთ კონკრეტულ ამოცანაზე ფოკუსირებას.
რატომ არის ეს აღმოჩენა მნიშვნელოვანი?
დღეისათვის ADHD-ის მკურნალობა ხშირად ზოგადი მეთოდებით ხდება. კვლევის ავტორების თქმით, ამ სამი „ბიოტიპის“ იდენტიფიცირება საშუალებას მისცემს ექიმებს, თითოეულ პაციენტს ინდივიდუალურად მორგებული თერაპია შესთავაზონ.
წყარო: JAMA
