Roblox-ი მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული პლატფორმაა, თუმცა მისი სპეციფიკა ბოლო პერიოდში სულ უფრო ხშირად ხდება კრიტიკის საგანი. ის არ არის სტანდარტული ვიდეოთამაში, რომელსაც პროფესიონალი დეველოპერები ხარისხის მკაცრი კონტროლით ქმნიან. სინამდვილეში, Roblox-ი უზარმაზარი სოციალური ქსელია, სადაც კონტენტის აბსოლუტურ უმრავლესობას თავად მომხმარებლები აგენერირებენ.
ეს იმას ნიშნავს, რომ პლატფორმა ნებისმიერ მსურველს აძლევს ინსტრუმენტებს, ააგოს საკუთარი მინი-თამაში თუ პერსონაჟი. ერთი შეხედვით, ეს მიდგომა კრეატიულობას ახალისებს, თუმცა სწორედ ცენტრალიზებული ფილტრაციის სიმცირე და კონტენტის ასეთი მასშტაბური, უკონტროლო წარმოება აქცევს პლატფორმას მოზარდებისთვის განსაკუთრებულად სახიფათოდ. მილიონობით მოყვარულის მიერ შექმნილ თამაშებში ხშირად ვრცელდება ბავშვებისთვის შეუფერებელი, ძალადობრივი ან ფარული საფრთხეების შემცველი შინაარსი.
ძირითადი საფრთხეები
Roblox-ზე მილიონობით სამოყვარულო თამაშია, სადაც ფილტრების მიუხედავად, ხშირად იპარება ე.წ. “Condos” ანუ ზრდასრულთა თემატიკისა და ძალადობის შემცველი ვიზუალები. გარდა შეუფერებელი კონტენტისა, პლატფორმა შეიცავს უცნობებთან კომუნიკაციის მაღალ რისკს. არაკეთილსინდისიერი პირები და მოძალადეები (ე.წ. გრუმერები) ბავშვების ნდობის მოსაპოვებლად ჩატის ფუნქციას აქტიურად იყენებენ, რათა შემდგომში ისინი სხვა, უფრო დაუცველ საკომუნიკაციო არხებში გადაიყვანონ. ამასთან, მწვავედ დგას ფინანსური თაღლითობისა (Robux-სკამები) და თანატოლების მხრიდან კიბერბულინგის პრობლემა.
ამ საფრთხეების მასშტაბურობას დეტალურად აღწერს საინვესტიციო ჯგუფის, Hindenburg Research-ის სკანდალური ანგარიში, რომელმაც პლატფორმას „გახრწნილების ჯოჯოხეთი“ (X-rated pedophile hellscape) უწოდა. ვრცელ ანგარიშში ხაზგასმულია, რომ კომპანიის მოდერაციის სისტემები კრიტიკულად გაუმართავი და არაეფექტურია, უსაფრთხოების ფილტრები ხშირად ვერ აფიქსირებენ პირდაპირი სექსუალური ხასიათის თამაშებსა და მომხმარებელთა საეჭვო მიმოწერებს.
კვლევამ ასევე გამოავლინა უმძიმესი მანიპულაციური სქემები. დოკუმენტის მიხედვით, თამაშის შიდა ვირტუალური ვალუტა (Robux) ლეგიტიმური დანიშნულების მიღმა, ერთგვარ ინსტრუმენტად იქცა არასრულწლოვნებზე ზეწოლისთვის. დამნაშავეები „რობუქსებს“ იყენებენ ბავშვების მოსასყიდად, მათი პირადი ფოტოების თუ ვიდეოების გამოსაძალად და შემდგომი შანტაჟისთვის. Hindenburg Research-ის დასკვნით, კომპანია წლების განმავლობაში მომხმარებელთა სწრაფ ზრდასა და კომერციულ მოგებაზე იყო ორიენტირებული, რის გამოც მოზარდთა უსაფრთხოების ფუნდამენტური სტანდარტები უგულებელყო.
კომპანიის საპასუხო ნაბიჯები
მზარდი საფრთხეების გამო, 2026 წლის აპრილის მონაცემებით, აშშ-ის ფედერალურ სასამართლოებში კომპანიის წინააღმდეგ 140-ზე მეტი სარჩელია გაერთიანებული. მშობლები Roblox-ს ბავშვთა სექსუალური ექსპლუატაციისა და „გრუმინგისგან“ დაუცველობაში ადანაშაულებენ. კრიტიკის ფონზე, კომპანიამ რამდენიმე შტატთან შეთანხმება უკვე გააფორმა და ბავშვთა უსაფრთხოების პროგრამების დასაფინანსებლად 35 მილიონ დოლარზე მეტი ჯარიმის გადახდას დათანხმდა.
მწვავე კრიტიკის საპასუხოდ, კომპანიამ უსაფრთხოების პოლიტიკა გაამკაცრა და რადიკალური ცვლილებების გატარება დაიწყო. 13 წლამდე ბავშვებისთვის თამაშის მიღმა პირდაპირი შეტყობინებების (DMs) გაგზავნა ავტომატურად აიკრძალა. გარდა ამისა, დაინერგა ასაკის დადასტურების მკაცრი მექანიზმები (Face ID, პირადობის მოწმობა) და გაფართოვდა დისტანციური მშობელთა კონტროლი. ახლა უკვე მშობლებს შეუძლიათ საკუთარი სმარტფონებიდან მართონ ბავშვის ანგარიში, გააკონტროლონ მისი მეგობრების სია და დააწესონ როგორც ეკრანული დროის, ისე ხარჯვის ლიმიტები.
