აშშ-ში შფოთვის საწინააღმდეგო მედიკამენტების მოხმარება რეკორდულ ნიშნულს აღწევს. დაავადებათა კონტროლისა და პრევენციის ცენტრის (CDC) მონაცემებით, 2019 წლიდან 2024 წლამდე იმ ზრდასრული ადამიანების წილი, რომლებიც ამ პრეპარატებს იღებენ, 11.7%-დან 14.3%-მდე გაიზარდა. ეს ნიშნავს, რომ დამატებით 8 მილიონმა ამერიკელმა დაიწყო მკურნალობა, საერთო რაოდენობამ კი 38 მილიონს მიაღწია.
რამ გამოიწვია ანტიდეპრესანტების მოხმარების ზრდა?
ექსპერტები შფოთვის საწინააღმდეგო მედიკამენტების მოხმარების ზრდას რამდენიმე ურთიერთდაკავშირებულ ფაქტორს უკავშირებენ. ამ პროცესში გადამწყვეტი როლი COVID-19-ის პანდემიამ ითამაშა, რომლის თანმდევმა იზოლაციამ და სტრესმა მოსახლეობის ფსიქიკურ ჯანმრთელობაზე სერიოზული გავლენა იქონია.
ამასთანავე, ტელემედიცინის განვითარებამ და ონლაინ კონსულტაციებმა მედიკამენტებზე ხელმისაწვდომობა და რეცეპტების მიღება მნიშვნელოვნად გაამარტივა. პარალელურად, სოციალური სტიგმის შემცირებამ, განსაკუთრებით ახალგაზრდებში, რომლებსაც სოციალურ ქსელებში ფსიქიკურ ჯანმრთელობაზე საუბარი აღარ ერიდებათ, გაზარდა მიმართვიანობა.
ყოველივე ამას ემატება მზარდი სოციალური და ეკონომიკური გაურკვევლობა, შემოსავლების განაწილების უთანასწორობა და იზოლაციის განცდა, რაც, საბოლოო ჯამში, საზოგადოებაში შფოთვის დონის მკვეთრ მატებას განაპირობებს.
პოლიტიკური დაპირისპირება და SSRI-ების გარშემო არსებული დავა
მიუხედავად იმისა, რომ სამედიცინო საზოგადოება სეროტონინის უკუმიტაცების სელექციურ ინჰიბიტორებს (SSRI – მაგალითად: Lexapro, Zoloft, Prozac) შფოთვისა და დეპრესიის მკურნალობის „ოქროს სტანდარტად“ მიიჩნევს, აშშ-ის ჯანდაცვის მდივანმა, რობერტ კენედი უმცროსმა, მათი ფართო მოხმარება ეჭვქვეშ დააყენა.
კენედის კრიტიკა რამდენიმე მოსაზრებას ეფუძნება. ის ამტკიცებს, რომ ამ მედიკამენტების მიტოვება ფიზიკურად უფრო რთულია, ვიდრე ჰეროინზე დამოკიდებულების დაძლევა, და მეტიც, მან თავის უწყებას დაავალა, ფსიქოტროპულ წამლებსა და სკოლებში მომხდარ ძალადობრივ თავდასხმებს შორის კავშირი შეისწავლონ.
ამ ბრალდებებს ფსიქიატრებისა და მკვლევრების მხრიდან მალევე მოჰყვა პასუხი. სპეციალისტები განმარტავენ, რომ კენედის განცხადებები მეცნიერულ მტკიცებულებებს მოკლებულია. მათი განმარტებით, ტერმინი „დამოკიდებულება“ (ადიქცია) SSRI-ების შემთხვევაში არარელევანტურია, რადგან ეს წამლები არ იწვევს ეიფორიას ან ნივთიერების მიღების დაუძლეველ ლტოლვას. მართალია, წამლის სწრაფმა შეწყვეტამ შესაძლოა გამოიწვიოს დროებითი დისკომფორტი (ე.წ. მოხსნის სინდრომი), მაგრამ ეს ჩვეულებრივი ბიოლოგიური რეაქციაა და არა ნარკოტიკული დამოკიდებულება.
რაც შეეხება ძალადობასთან კავშირს, მრავალწლიანი დაკვირვებები აჩვენებს, რომ მედიკამენტური მკურნალობა, პირიქით, მკვეთრად ამცირებს აგრესიისა და თვითდაზიანების რისკებს პაციენტებში.
საბოლოო ჯამში, მოძრაობა MAHA-ს (Make America Healthy Again) მხარდამჭერები შფოთვის ზრდას არასწორ კვებას, ფიზიკური აქტივობის ნაკლებობასა და ეკრანთან გატარებულ დიდ დროს უკავშირებენ. ისინი გამოსავალს ნატურალურ პროდუქტებსა და ცხოვრების წესის შეცვლაში ხედავენ.
ფსიქიატრები ეთანხმებიან ჯანსაღი ცხოვრების წესის მნიშვნელობას, თუმცა ხაზს უსვამენ, რომ მძიმე შემთხვევებში მედიკამენტების ჩანაცვლება მხოლოდ დიეტით სახიფათოა. განსაკუთრებით საყურადღებოა ორსულობის პერიოდი: სპეციალისტების თქმით, დეპრესია დედისთვის უფრო დიდ რისკს შეიცავს, ვიდრე თანამედროვე მედიკამენტები.
წყარო: CBS
