მსჯელობა იმის შესახებ, რამდენად განსაზღვრავს ჩვენს პიროვნებას გარემო, მეცნიერებისა და ფილოსოფიის ერთ-ერთი უძველესი თავსატეხია. კროს-კულტურული ფსიქოლოგიის თანამედროვე კვლევები ადასტურებს, რომ კულტურა ზედაპირულ ჩვევებთან ერთად ადამიანის ტვინის მუშაობის პრინციპებსა და მორალურ კომპასსაც აყალიბებს.
გენეტიკოსები და ფსიქოლოგები ხშირად იყენებენ კვლევებს ტყუპებზე, რათა სხვადასხვა თვისების მემკვიდრეობითობა განსაზღვრონ. ყოველივე ამან აჩვენა, რომ პიროვნული თვისებები, როგორიცაა, მაგალითად ექსტროვერსია, მხოლოდ 40%-ითაა გენეტიკურად განსაზღვრული, ხოლო დანარჩენი 60% გარემო ფაქტორებით.
კროს-კულტურულმა ფსიქოლოგიამ დაადგინა, რომ სხვადასხვა კულტურის წარმომადგენლები სამყაროს ფიზიკურადაც კი განსხვავებულად აღიქვამენ. მაგალითად, დასავლელები მეტად ფოკუსირდებიან ცალკეულ ობიექტებზე, მაშინ როცა აღმოსავლეთ აზიელები საერთო კონტექსტს და ობიექტებს შორის კავშირს უფრო მეტ ყურადღებას აქცევენ.
ტვინის სკანირებამ (MRI) აჩვენა, რომ დასავლელებში „თვითრეფლექსიის“ ცენტრი მხოლოდ საკუთარ თავზე ფიქრისას აქტიურდება, მაშინ როცა კვლევის ჩინელ მონაწილეებში ეს უბანი ერთნაირად აქტიური იყო როგორც საკუთარ თავზე, ისე დედაზე ფიქრისას.
2022 წლის მასშტაბურმა კვლევამ გამოავლინა კავშირი კულტურულ ღირებულებებსა და პიროვნულ პროფილებს შორის, სადაც დისციპლინირებულ კულტურებში, როგორიცაა, მაგალითად, ინდოეთი და გერმანია, ადამიანები უფრო მაღალ ქულებს იღებენ ორგანიზებულობაში. ამის საპირისპიროდ, ინდივიდუალისტურ კულტურებში, მაგალითად კანადასა და ნორვეგიაში, უფრო მაღალია სიახლეებისადმი ღიაობისა და კეთილგანწყობის მაჩვენებლები.
ფილოსოფიური თვალსაზრისით, მიუხედავად იმისა, რომ ჩვენი DNA უცვლელი რჩება, ჩვენი ღირებულებები და სამყაროს აღქმის მექანიზმები სრულიად განსხვავებული იქნებოდა, თუ სხვა ქვეყანაში ან სოციალურ გარემოში გავიზრდებოდით.
ჩვენი პიროვნება გენეტიკური კოდისა და სოციალური გარემოს თანაბარი ზემოქმედების შედეგია, სადაც კულტურა გადამწყვეტ როლს ასრულებს ტვინის მუშაობის პრინციპების ჩამოყალიბებაშიც.
მიუხედავად იმისა, რომ ინტელექტისა და ტემპერამენტის გარკვეული ნაწილი მემკვიდრეობითია, გარემო ფაქტორები მნიშვნელოვნად განსაზღვრავს ჩვენს ექსტროვერსიას, ორგანიზებულობასა და სამყაროს აღქმის მექანიზმებს, რაც იმას ნიშნავს, რომ სხვა ქვეყანაში ან საზოგადოებაში აღზრდის შემთხვევაში, ჩვენი იდენტობა, მორალური კომპასი და ტვინის ნეირონული კავშირებიც კი რადიკალურად განსხვავებული იქნებოდა.
წყარო: BBC
