მედიცინაში სულ უფრო მეტ აქტუალობას იძენს თეორია იმის შესახებ, რომ ფიზიკური ინფექციების პრევენცია პირდაპირ კავშირშია ნეიროპროტექციასთან და ტვინის ჯანმრთელობის შენარჩუნებასთან. ჟურნალ Annals of Internal Medicine-ში გამოქვეყნებული ახალი მასშტაბური კვლევა ამ ჰიპოთეზას მყარ ეპიდემიოლოგიურ მტკიცებულებას ამატებს: ხანდაზმულებში, რომლებმაც სარტყლისებრი ლიქენის (ჰერპეს ზოსტერი) საწინააღმდეგო უახლესი რეკომბინანტული ვაქცინა (Shingrix) გაიკეთეს, მომდევნო ოთხი წლის განმავლობაში დემენციის განვითარების რისკი 24%-ით უფრო დაბალი აღმოჩნდა.
ბრაუნის უნივერსიტეტის (Brown University) საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სკოლის მკვლევრებმა, დელავერის უნივერსიტეტისა და პროვიდენსის ვეტერანთა საქმეების სამედიცინო ცენტრის კოლეგებთან ერთად, უპრეცედენტო მოცულობის მონაცემები გააანალიზეს. მათ შეისწავლეს აშშ-ის Medicare-ის ბაზები და 500 000-ზე მეტი ხანდაზმული პაციენტის (66 წლის და უფროსი ასაკის) ელექტრონული ჯანმრთელობის ბარათები, რომლებიც 2017-2022 წლებში სპეციალიზებულ მოვლისა და რეაბილიტაციის ცენტრებში (skilled nursing facilities) იმყოფებოდნენ. მონაცემთა დასამუშავებლად გუნდმა გამოიყენა „სამიზნე კლინიკური გამოცდის ემულაციის“ (target trial emulation) მეთოდი, რაც მაქსიმალურად აახლოებს რეტროსპექტულ ანალიზს რანდომიზებული კვლევის მკაცრ სტანდარტებთან.
კვლევის დაწყების მომენტში არცერთ მონაწილეს არ აღენიშნებოდა კოგნიტური დარღვევები. ოთხწლიანი მეთვალყურეობის (Follow-up) პერიოდში მკვეთრი კლინიკური დივერგენცია დაფიქსირდა: ვაქცინირებულ ხანდაზმულთა ჯგუფში დემენციის დიაგნოზი მხოლოდ 18.8%-ს დაუსვეს, მაშინ როცა აუცრელ პაციენტებში ეს მაჩვენებელი 24.6%-ს შეადგენდა. მკვლევართა გათვლებით, ეს სტატისტიკური სხვაობა ნიშნავს, რომ მოსახლეობის ამ მოწყვლად ჯგუფში ვაქცინაციას პოტენციურად დემენციის ყოველი მე-17 შემთხვევის პრევენცია შეუძლია.
მოცემული სამედიცინო მოდელის მთავარი ღირებულება იმაში მდგომარეობს, რომ წინა ნაშრომებისგან განსხვავებით, რომლებიც ძველი თაობის ვაქცინებს სწავლობდნენ, ეს ანალიზი ფოკუსირებულია ექსკლუზიურად 2017 წელს ბაზარზე გამოჩენილ უახლეს პრეპარატზე (RZV). მიუხედავად იმისა, რომ ვაქცინირებული პაციენტები ბუნებრივად ოდნავ უფრო ჯანმრთელები და ახალგაზრდები იყვნენ, მეცნიერებმა სტატისტიკური მეთოდებით სრულად დააკორექტირეს ეს ცვლადები და დაადასტურეს, რომ აღნიშნული ფაქტორები ვერ აბათილებენ ვაქცინის ასეთ გამოხატულ დამცავ ეფექტს.
შაბლონური მიდგომები, რომლებიც ინფექციების საწინააღმდეგო ვაქცინებს მხოლოდ ვიწრო, ლოკალური პათოლოგიების პრევენციად განიხილავდნენ, წარსულს ბარდება, როგორც კი ასეთი მკაცრი სამეცნიერო სიზუსტე სისტემურ კავშირებს ააშკარავებს. მიუხედავად იმისა, რომ მიზეზ-შედეგობრივი კავშირის საბოლოო ვერიფიკაციისთვის გრძელვადიანი კლინიკური გამოცდებია საჭირო, არსებული მონაცემები მიუთითებენ, რომ ჩვენს ხელთ არსებული ხელმისაწვდომი ფარმაკოლოგიური ინსტრუმენტი ერთდროულად იცავს როგორც ფიზიკურ სხეულს, ისე კოგნიტურ ფუნქციებს.
წყარო: Annals of Internal Medicine
