შაკიკი, რომელიც გლობალური მოსახლეობის 14%-ზე მეტს აწუხებს, ხშირად განაპირობებს გადაუდებელი დახმარების განყოფილებებში (ED) მიმართვიანობის ზრდას. ეს განპირობებულია მწვავე ტკივილითა და თანმხლები სიმპტომების კომპლექსით, როგორებიცაა გულისრევა და ფოტო/ფონოფობია (მგრძნობელობა სინათლისა და ხმაურის მიმართ). მიუხედავად ED-ში მიღებული დახმარებისა, მრავალი პაციენტი ვერ იღებს გრძელვადიან პროფილაქტიკურ მკურნალობას, რაც განაპირობებს განმეორებით მიმართვებსა და ქრონიკულ დისკომფორტს.
თერაპიული ხარვეზის აღმოსაფხვრელად, რანდომიზებული კლინიკური კვლევის ფარგლებში შემოწმდა სმარტფონის აპლიკაცია RELAXaHEAD. ეს პროგრამა პაციენტებს სთავაზობს პროგრესული კუნთოვანი რელაქსაციის (PMR) – აპრობირებული ქცევითი თერაპიის მეთოდის – ინტეგრაციას შაკიკის დღიურთან, რაც ხელს უწყობს მდგომარეობის ეფექტურ თვითმონიტორინგსა და მართვას.
როგორ მუშაობს RELAXaHEAD?
RELAXaHEAD მოითხოვს პაციენტებისგან ყოველდღიური აუდიო სესიების შესრულებას, რომლებიც შემდეგ ელემენტებს მოიცავს:
ღრმა სუნთქვის 5-წუთიან ვარჯიშს
PMR-ის მოკლე 6-წუთიან სესიას
PMR-ის სრულ 12.5-წუთიან სესიას
8.5-წუთიან კუნთების სკანირებას
PMR-ის ვარჯიშები პაციენტს ასწავლის კუნთების ჯგუფების სისტემატურ კონტროლს, თანმიმდევრულ დაძაბვასა და მოდუნებას, რითაც ხდება შაკიკის შეტევის ეპიზოდების შემცირება და სიმპტომების შემსუბუქება. აპლიკაციაში ინტეგრირებული შაკიკის დღიური კი პაციენტებს აძლევს საშუალებას, აღრიცხონ სიმპტომები, მედიკამენტები და სხვა რელევანტური პარამეტრები, რაც ხელს უწყობს მათი მდგომარეობის სიღრმისეულ ანალიზს.
კვლევის შედეგები:
კლინიკურ კვლევაში მონაწილეობა მიიღო 69 ზრდასრულმა (18-დან 65 წლამდე) პაციენტმა, რომლებსაც შაკიკის გამწვავების გამო მკურნალობა ჩაუტარდათ NYU Langone Health-ის გადაუდებელი დახმარების განყოფილებაში. პაციენტები შემთხვევითი შერჩევის წესით გადანაწილდნენ: საცდელი ჯგუფი იყენებდა RELAXaHEAD-ს PMR-თან ერთად, ხოლო საკონტროლო ჯგუფი – აპლიკაციის ვერსიას, რომელიც მხოლოდ დღიურს მოიცავდა.
PMR-ის გამოყენებით პაციენტთა 82.4%-მა მიაღწია კლინიკურად მნიშვნელოვან გაუმჯობესებას შაკიკით გამოწვეული ფუნქციური შეზღუდვის კუთხით, რაც თითქმის ორჯერ მეტია საკონტროლო ჯგუფის მაჩვენებელზე (45.7%) და დაახლოებით 10-ჯერ ზრდის ფუნქციური შეზღუდვის გაუმჯობესების შანსს. გარდა ამისა, პაციენტთა მიერ ვარჯიშების შესრულების სიხშირე პირდაპირპროპორციულად ზრდიდა მიღებულ თერაპიულ ეფექტს, რაც “დოზა-პასუხის” მექანიზმის არსებობას ადასტურებს.
კვლევას თან ახლდა გარკვეული მეთოდოლოგიური შეზღუდვები, მათ შორის შედარებით მცირე საკვლევი ნიმუშის ზომა და მონაწილეთა მნიშვნელოვანი დანაკარგი დაკვირვების ეტაპზე (რაც ნაწილობრივ COVID-19-ის პანდემიას უკავშირდება). ასევე, კვლევის პერიოდში აპლიკაცია ხელმისაწვდომი იყო მხოლოდ ინგლისურ ენაზე, რამაც მისი პოტენციური გამოყენების მასშტაბი შეზღუდა.
სამომავლო გეგმები მოიცავს მეთოდის მასშტაბურ ვალიდაციას პირველადი ჯანდაცვის დაწესებულებებში, სადაც მკურნალობს შაკიკის მქონე პაციენტთა უმრავლესობა, რაც მილიონობით ადამიანს სთავაზობს ამ ნევროლოგიური აშლილობის მართვის გაუმჯობესებულ მოდელს.
წყარო: JAMA
