წლების განმავლობაში ტვინი-კომპიუტერის ინტერფეისი (BCI) მხოლოდ ლაბორატორიულ პირობებში არსებულ სამეცნიერო კონცეფციას წარმოადგენდა, რომლის მუშაობაც მკვლევართა მუდმივ ჩართულობას მოითხოვდა. ჟურნალ Nature Medicine-ში გამოქვეყნებული ახალი კვლევა ადასტურებს, რომ მეცნიერებმა ეს კრიტიკული ზღვარი გადალახეს. ამიოტროფული გვერდითი სკლეროზით (ALS) გამოწვეული მძიმე დამბლის მქონე პაციენტმა შეძლო, სახლის პირობებში, ყოველგვარი გარე მხარდაჭერის გარეშე, სრულფასოვნად დაეკავშირებინა საკუთარი ტვინი ციფრულ სამყაროსთან და პროფესიულ საქმიანობას დაბრუნებოდა.
კალიფორნიის უნივერსიტეტის (UC Davis) ნეიროქირურგებმა, მასაჩუსეტსის გენერალურ ჰოსპიტალსა და ბრაუნის უნივერსიტეტთან თანამშრომლობით, შექმნეს სისტემა, რომელიც ნეირონულ სიგნალებს ტექსტად და კურსორის მოძრაობად გარდაქმნის. აპარატი იმპლანტირდა ტვინის იმ ნაწილში, რომელიც მეტყველების კოორდინაციაზეა პასუხისმგებელი. მოწინავე ალგორითმების წყალობით, სისტემა ახდენს იმ ნერვული აქტივობის დეკოდირებას, რომელიც პაციენტის მიერ მეტყველების ან მოძრაობის მცდელობისას წარმოიქმნება, რაც მას პერსონალური კომპიუტერის სრულფასოვანი მართვის საშუალებას აძლევს.
კლინიკური კვლევის მონაწილე, 47 წლის ქეისი ჰარელი, რომელსაც დაავადების გამო კიდურების სრული სისუსტე და მეტყველების მძიმე დარღვევა ჰქონდა, ახალ ტექნოლოგიას სახლში, ყოველდღიურად, ორ წელზე მეტი ხნის განმავლობაში იყენებდა. ამ პერიოდში მან BCI სისტემის დახმარებით 183 000-ზე მეტი წინადადება და თითქმის 2 მილიონი სიტყვა გააზიარა. საგულისხმოა, რომ მისი კომუნიკაციის სიჩქარემ წუთში საშუალოდ 56 სიტყვას მიაღწია, რაც ამ კლასის ნეიროპროთეზებისთვის რეკორდული მაჩვენებელია.
ამ მოდელის მთავარი კლინიკური ღირებულება მისი უპრეცედენტო სიზუსტე, გრძელვადიანი სტაბილურობა და პაციენტის სრული ავტონომიაა. კონტროლირებადი ტესტირებისას სისტემამ სიტყვების 99%-იანი სიზუსტით დეკოდირება აჩვენა, თავად პაციენტმა კი მის მიერ ნათქვამი წინადადებების 92% სრულიად კორექტულად შეაფასა. გარდა ამისა, ტექსტის გაჟღერებისას პროგრამა იყენებს ციფრულ ხმას, რომელიც მაქსიმალურად მიმსგავსებულია პაციენტის ავთენტურ, დაავადებამდელ ხმასთან, რაც თერაპიას უმნიშვნელოვანეს ემოციურ კომპონენტს სძენს.
შაბლონური ასისტენტ-ტექნოლოგიები წარსულს ბარდება, რადგან ნეირონულ დონეზე მიღწეული სტაბილურობა პაციენტს საშუალებას აძლევს, ზედიზედ 12 საათის განმავლობაშიც კი დამოუკიდებლად მართოს კომპიუტერი — გააგზავნოს ელექტრონული წერილები, გამოიყენოს ბრაუზერი და შეინარჩუნოს დასაქმება დამბლის მიუხედავად. მკვლევართა განცხადებით, ჰარელის მიერ სახლში გატარებული 3 800 საათის ნეიროჩანაწერები წარმოადგენს ცალკეული ნეირონების რეზოლუციის მქონე ყველაზე მასშტაბურ მონაცემთა ბაზას მედიცინის ისტორიაში, რაც მომავალში კიდევ უფრო დახვეწილი ნეიროპროთეზების შექმნის საფუძველი გახდება.
წყარო: Nature
