ევროპის წამყვანმა სამეცნიერო ცენტრის, EPFL-ის, (ლოზანის ფედერალური პოლიტექნიკური სკოლა) მეცნიერებმა შეიმუშავეს ახალი, არაინვაზიური ტვინის სტიმულაციის თერაპია, რომელსაც შეუძლია მნიშვნელოვნად გააუმჯობესოს მხედველობითი ფუნქცია იმ ინსულტგადატანილ პაციენტებში, რომლებსაც ჰემიანოფსია (მხედველობის ველის ნახევრის დაკარგვა) აღენიშნებათ. ეს მიდგომა გვთავაზობს ბევრად უფრო სწრაფ და ეფექტურ გზას მხედველობის აღსადგენად.
ყოველწლიურად, ათასობით ინსულტგადატანილ პაციენტს უვითარდება ჰემიანოფსია, რაც მნიშვნელოვნად აფერხებს ამ ადამიანების ყოველდღიურ აქტივობებს, როგორიცაა კითხვა, მანქანის მართვა ან ხალხმრავალ ადგილას გადაადგილება.
ამჟამად, ჰემიანოფსიის სამკურნალოდ არ არსებობს საიმედო მეთოდები, რომლებიც დაკარგულ მხედველობას აღადგენს. არსებული თერაპიები ძირითადად პაციენტებს ასწავლის, თუ როგორ შეეგუონ მხედველობის დაკარგვას და ზოგჯერ საჭიროა თვეობით ინტენსიური ნეირორეაბილიტაცია მხოლოდ მცირედი გაუმჯობესების მისაღწევად.
მკვლევრების თქმით, მთავარი გამოწვევა მდგომარეობს იმაში, რომ ინსულტის შედეგად ხშირად ზიანდება ტვინის რეგიონებს შორის კოორდინაცია, მაგალითად, პირველად ვიზუალურ ქერქსა და მედიალურ-დროებით არეალს (მოძრაობის აღმქმელ ზონას) შორის. ეს რეგიონები ჩვეულებრივ ინფორმაციას ცვლიან ზუსტი ელექტრული ტვინური რიტმების – ოსცილაციების მეშვეობით. ინსულტს კი შეუძლია ამ კომუნიკაციის დარღვევა გამოიწვიოს.
EPFL-ის Neuro-X ინსტიტუტის მკვლევართა ჯგუფმა, პროფესორ ფრიდჰელმ ჰუმელის ხელმძღვანელობით, შეიმუშავა მკურნალობის ახალი მეთოდი, რომელიც აერთიანებს ვიზუალურ ტრენინგს მულტიფოკალურ, არაინვაზიურ ტვინის სტიმულაციასთან, რათა აღადგინოს ეს „გათიშული“ კომუნიკაცია და დააჩქაროს მხედველობის აღდგენა.
კვლევა აჩვენებს, რომ ეს ახალი მიდგომა მნიშვნელოვნად აძლიერებს ვიზუალური ფუნქციების აღდგენას, მათ შორის იმ პაციენტებშიც, რომლებსაც მხედველობის დარღვევა დიდი ხნის განმავლობაში აღენიშნებოდათ.
მეთოდის არსი ეფუძნება cf-tACS ტექნოლოგიას. cf-tACS არის ტვინის არინვაზიული სტიმულაციის მეთოდი, რომელიც იყენებს ორ სხვადასხვა ელექტრულ სიხშირეს ერთდროულად, რათა გააუმჯობესოს ტვინის სხვადასხვა ნაწილის ურთიერთობა და მათი ინფორმაციის დამუშავების უნარი. ამ ტექნოლოგიის საშუალებით, მკვლევრებმა გამოიყენეს დაბალი ინტენსივობის ელექტრული სიგნალები ორ არეალში:
- პირველ არეალში (პირველადი ვიზუალური ქერქი): მიაწოდეს დაბალსიხშირული ალფა ტალღები.
- მეორე არეალში (მოძრაობაზე მგრძნობიარე მედიალურ-დროებითი არეალი): მიაწოდეს მაღალსიხშირული გამა ტალღები.
ეს მეთოდი (ალფა და გამა ტალღების გამოყენება) ტვინში ინფორმაციის ბუნებრივი მოძრაობის მსგავსია (“ქვემოდან-ზემოთ” ნაკადი). ასეთი გზით, ის ეხმარება ინსულტის შედეგად დაზიანებული კავშირების აღდგენას.
cf-tACS-ს გამოყენებამ, რომელიც ტვინში ინფორმაციის ბუნებრივ ნაკადს ბაძავს, მნიშვნელოვანი შედეგები გამოიღო:
- მკვეთრი გაუმჯობესება: პაციენტებმა, რომლებმაც ეს სტიმულაცია მიიღეს, გაცილებით მეტი გაუმჯობესება აჩვენეს მოძრაობის აღქმაში და მხედველობის ველის გაფართოება დაუფიქსირდათ.
- ყოველდღიური სარგებელი: ზოგიერთმა პაციენტმა ყოველდღიურ ცხოვრებაშიც რეალური ცვლილებები იგრძნო (მაგ., მანქანაში მჯდომმა შეძლო იმის დანახვა, რასაც ადრე ვერ ხედავდა).
- მეცნიერული დადასტურება: კვლევებმა დაადასტურა, რომ მკურნალობამ აღადგინა კომუნიკაცია ტვინის ორ ვიზუალურ ზონას შორის.
ეს მეთოდი იმედისმომცემი, სწრაფი და ხელმისაწვდომი საშუალებაა ინსულტის შემდეგ დაკარგული მხედველობის აღსადგენად.
