გლაუკომა თვალის დაავადებათა ჯგუფია, რომელიც უმეტესად დაკავშირებულია შიდა თვალის წნევის მატებასთან და იწვევს მხედველობის ნერვის დაზიანებას, რის შედეგადაც შესაძლოა განვითარდეს მხედველობის პროგრესული დაქვეითება ან სრული დაკარგვა. გლაუკომა მსოფლიოში მხედველობის შეუქცევადი დაკარგვის ერთ-ერთ უმთავრეს მიზეზად რჩება და განსაკუთრებით ხშირია ხანდაზმულ ასაკში, თუმცა მისი განვითარება ნებისმიერ ადამიანს შეიძლება შეეხოს. დაავადების ადრეულ ეტაპზე სიმპტომები ხშირად შეუმჩნეველია, რის გამოც გლაუკომა შესაძლოა მხოლოდ გვიან გამოვლინდეს, როდესაც მხედველობის ნერვის დაზიანება უკვე პროგრესირებულია. ვინაიდან გლაუკომით გამოწვეული მხედველობის დაკარგვა შეუქცევადია, დაავადების დროული გამოვლენა და პროგრესირების კონტროლი განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენს. რეგულარული ოფთალმოლოგიური გამოკვლევები და თვალშიდა წნევის მონიტორინგი ხელს უწყობს დაავადების ადრეულ დიაგნოსტიკას, რაც საშუალებას იძლევა, მხედველობა ხანგრძლივად შენარჩუნდეს.
გლაუკომის გავრცელებისა და მისი მძიმე შედეგების გათვალისწინებით, მკვლევრები აქტიურად ეძებენ ახალ პრევენციულ და თერაპიულ მიდგომებს. ბოლო წლების კვლევები მიუთითებს, რომ გარკვეულ საკვებ ნივთიერებებს შესაძლოა ჰქონდეთ დამცავი ეფექტი თვალის ჯანმრთელობაზე. ამ მიმართულებით განსაკუთრებულ ინტერესს იწვევს ვიტამინი B3-ის ერთ-ერთი ფორმა — ნიკოტინამიდი, რომლის შესაძლო როლი გლაუკომის განვითარების რისკის შემცირებაში აქტიურად შეისწავლება.
ჟურნალ JAMA Ophthalmology-ში გამოქვეყნებული ახალი კვლევის მიხედვით, ნიკოტინამიდის მიღება შესაძლოა დაკავშირებული იყოს პირველადი ღიაკუთხოვანი გლაუკომის (Primary Open-Angle Glaucoma, POAG) განვითარების შემცირებულ რისკთან იმ ადამიანებში, რომლებსაც აღენიშნებათ შიდა თვალის წნევის მომატება — გლაუკომის განვითარების ერთ-ერთი ცნობილი რისკ-ფაქტორი. მკვლევრებმა გააანალიზეს აშშ-ის 67 ჯანდაცვის ორგანიზაციის ელექტრონული სამედიცინო ჩანაწერები, რომლებიც მოიცავდა დაახლოებით 2 900 პაციენტს თვალშიდა ჰიპერტენზიით, თუმცა მათ კვლევის დაწყების მომენტში გლაუკომის დიაგნოზი არ ჰქონდათ დასმული.
კვლევის მონაწილეები ორ ჯგუფად დაიყვნენ: ერთ ჯგუფში შედიოდნენ ადამიანები, რომლებიც იღებდნენ ნიკოტინამიდის დანამატს, ხოლო საკონტროლო ჯგუფში — ისინი, ვინც აღნიშნულ დანამატს არ იღებდნენ. საშუალოდ 3.7-წლიანი დაკვირვების პერიოდში ნიკოტინამიდის მიმღებ ჯგუფში პირველადი ღიაკუთხოვანი გლაუკომის დიაგნოზი 51 ადამიანს დაუსვეს, მაშინ როდესაც საკონტროლო ჯგუფში დაავადება 132 მონაწილეს განუვითარდა. საბოლოო ანალიზმა აჩვენა, რომ ნიკოტინამიდის გამოყენება დაკავშირებული იყო POAG-ის განვითარების 66%-ით დაბალ რისკთან. ამასთან, აღნიშნულ ჯგუფში 43%-ით შემცირდა თვალშიდა წნევის დამაქვეითებელი ადგილობრივი თერაპიის დანიშვნის სიხშირე და 62%-ით შემცირდა გლაუკომასთან დაკავშირებული ლაზერული ტრაბეკულოპლასტიკის ჩატარების მაჩვენებელი.
ნიკოტინამიდის შესაძლო დამცავი ეფექტის მიუხედავად, სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ აღნიშნული ნივთიერება ამ ეტაპზე გლაუკომის სამკურნალო ან პროფილაქტიკურ საშუალებად ოფიციალურად დამტკიცებული არ არის. ამერიკის გლაუკომის საზოგადოებამ და ამერიკის ოფთალმოლოგიის აკადემიამ 2025 წლის მარტში ერთობლივი განცხადება გამოაქვეყნეს, რომელშიც ყურადღება გამახვილებულია ნიკოტინამიდის დანამატების უსაფრთხოებაზე. მათი განცხადებით, მაღალი დოზებით მიღებამ შესაძლოა გამოიწვიოს ღვიძლის დაზიანება.
კლინიკურ კვლევებში ხშირად გამოიყენება ნიკოტინამიდის მაღალი დოზები — დაახლოებით 3 გრამი დღეში, მაშინ როდესაც ჩვეულებრივი დანამატების დოზირება, როგორც წესი, 500 მილიგრამიდან 1 500 მილიგრამამდე მერყეობს. ჭარბმა მიღებამ შესაძლოა გამოიწვიოს კუჭ-ნაწლავის სიმპტომები, მათ შორის გულისრევა და კუჭის ტკივილი, ასევე თავის ტკივილი, თავბრუსხვევა და დაღლილობა. უფრო მაღალი რისკები მოიცავს ღვიძლის ტოქსიკურობას, სისხლში გლუკოზის დონის მატებასა და სისხლის მაჩვენებლების ცვლილებებს.
ოფთალმოლოგები ხაზს უსვამენ, რომ ნებისმიერი საკვები დანამატის დაწყებამდე აუცილებელია ექიმთან კონსულტაცია, რადგან მათ შესაძლოა ჰქონდეთ ურთიერთქმედება სხვა მედიკამენტებთან ან ჯანმრთელობის მდგომარეობებთან. Benjamin Bert-ის, MemorialCare Orange Coast Medical Center-ის ოფთალმოლოგის განცხადებით, მიუხედავად იმისა, რომ კვლევა კიდევ უფრო აძლიერებს მოსაზრებას ნიკოტინამიდის შესაძლო დამცავი ეფექტის შესახებ მაღალი რისკის მქონე პაციენტებში, საჭიროა დოზირების, უსაფრთხოებისა და ხანგრძლივი გამოყენების საკითხების დამატებითი შესწავლა. მისი თქმით, მაღალი დოზების გამოყენების შემთხვევაში შესაძლოა საჭირო გახდეს ღვიძლის ფუნქციის მონიტორინგი.
NYU Grossman School of Medicine-ის ოფთალმოლოგიის დეპარტამენტის პროფესორი Ariana Levin ასევე აღნიშნავს, რომ პაციენტებმა, რომლებიც დანამატების მიღებას გეგმავენ, ეს გადაწყვეტილება პირველადი ჯანდაცვის ექიმთან უნდა შეათანხმონ, რათა შეფასდეს მათი შესაბამისობა სხვა მედიკამენტებთან და საერთო ჯანმრთელობის მდგომარეობასთან. მისი თქმით, საკვები დანამატები არ რეგულირდება იმავე პრინციპებით, როგორც რეცეპტით გასაცემი მედიკამენტები, ამიტომ მომხმარებლებმა ყურადღებით უნდა შეაფასონ პროდუქტის ხარისხი და უსაფრთხოება.
მკვლევართა განცხადებით, გლაუკომის პრევენციის ახალი მიდგომების აღმოჩენა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რადგან დაავადებით გამოწვეული მხედველობის ნერვის დაზიანება შეუქცევადია. ამჟამად მკურნალობის მთავარი სტრატეგია თვალშიდა წნევის შემცირებაა, თუმცა ნიკოტინამიდი შესაძლოა მოქმედებდეს განსხვავებული მექანიზმით და წარმოადგენდეს დამატებით თერაპიულ მიმართულებას. ექსპერტები აღნიშნავენ, რომ საჭიროა დამატებითი კვლევები, რომლებიც განსაზღვრავს ნიკოტინამიდის ოპტიმალურ დოზას, რადგან არსებული კვლევა მხოლოდ დანამატის მიღების ფაქტს აფასებდა და კონკრეტულ დოზირებას არ განსაზღვრავდა. მიუხედავად იმისა, რომ მიღებული შედეგები იმედისმომცემია, ნიკოტინამიდის გამოყენება გლაუკომის პრევენციისთვის ჯერ კიდევ კვლევის ეტაპზეა და მისი ფართო რეკომენდაციისთვის დამატებითი მტკიცებულებებია საჭირო.
წყარო: www.medicalnewstoday.com
