მკვლევართა საერთაშორისო ჯგუფმა გაავრცელა მკაცრი გაფრთხილება იმის შესახებ, რომ ულტრა-დამუშავებული საკვების (UPF) გლობალური მოხმარების ზრდა სერიოზულ საფრთხეს უქმნის საზოგადოებრივ ჯანდაცვას. ამ საკითხზე სამი კვლევა წამყვან სამედიცინო ჟურნალ The Lancet-ში გამოქვეყნდა.
UPF ანუ ულტრა-დამუშავებული საკვები არის ინდუსტრიულად დამზადებული პროდუქტი, რომელსაც ბუნებრივი სახე თითქმის აღარ აქვს და შეიცავს ბევრ არაჯანსაღ ინგრედიენტს — შაქარს, ცხიმს, მარილს, სურნელებს, კონსერვანტებს და სხვას. ეს საკვები იქმნება ქარხნებში ქიმიური პროცესებით, რათა იყოს უფრო გემრიელი, იაფი და დიდხანს შენახვადი, მაგრამ მეტწილად ნაკლებად ჯანსაღი.
კვლევებმა აჩვენა, რომ UPF-ით მდიდარი საკვები მკვეთრად ზრდის ისეთი დაავადებების რისკს, როგორიცაა სიმსუქნე, დიაბეტი, გულის პრობლემები და, საბოლოო ჯამში, იწვევს ნაადრევ სიკვდილს. აღინიშნა, რომ მსოფლიოს ზოგიერთ ქვეყანაში (მაგ. აშშ, დიდი ბრიტანეთი) მიღებული კალორიების ნახევარზე მეტი სწორედ UPF-ზე მოდის.
მკვლევრები მთავარ ბრალს სდებენ რვა მსხვილ კორპორაციას (მათ შორის Nestlé, PepsiCo, Coca-Cola), რომლებიც ასეთი პროდუქტების აგრესიულ მარკეტინგს ეწევიან. მეცნიერები მოუწოდებენ მთავრობებს, დაუყოვნებლივ მიიღონ ზომები:
- დაბეგრონ ასეთი საკვების მწარმოებლები და გადასახადი გამოიყენონ იაფი ნატურალური საკვების სუბსიდირებისთვის.
- შეზღუდონ მარკეტინგი (განსაკუთრებით ბავშვებზე მიმართული).
- დაიტანონ გამაფრთხილებელი ნიშნები შეფუთვაზე.
მიუხედავად იმისა, რომ მიმდინარეობს დებატები, მკვლევრები აცხადებენ, რომ საფრთხე იმდენად დიდია, რომ მოქმედება აღარ უნდა გადაიდოს.
ულტრა-დამუშავებული საკვები (UPF) არის პროდუქტები, რომლებიც მზადდება არა უშუალოდ ნატურალური საკვებისგან, არამედ იაფი ინგრედიენტებისგან მიღებული ნივთიერებებისა (ზეთები, სახამებლები, შაქრები) და სამრეწველო დანამატების კომბინაციით.
ულტრა-დამუშავებული საკვების წარმოების პროცესი მიზნად ისახავს პროდუქტის გემოს, ფერის ან შენახვის ვადის ხელოვნურად გაუმჯობესებას და ისეთი დანამატების შემცველობას, რომლებსაც სახლის პირობებში არ ვიყენებთ (მაგალითად, ემულგატორები, ხელოვნური არომატიზატორები, დამატკბობლები). ამის შედეგად, ამ საკვებს ხშირად აქვს დაბალი კვებითი ღირებულება – ისინი, როგორც წესი, მდიდარია კალორიებით, ცხიმით, მარილითა და შაქრით, მაგრამ ღარიბია აუცილებელი ვიტამინებით და მინერალებით.
წყარო: The Lancet
