მუხლის ოსტეოართროზი მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ქრონიკული დაავადებაა, რომელიც მილიონობით ადამიანს ტკივილს, მოძრაობის შეზღუდვასა და ცხოვრების ხარისხის გაუარესებას უქმნის. მიუხედავად იმისა, რომ ფიზიოთერაპია, ანთების საწინააღმდეგო მედიკამენტები და სახსარშიდა ინექციები მრავალი წლის განმავლობაში მკურნალობის ძირითად მეთოდებად ითვლებოდა, პაციენტების მნიშვნელოვანი ნაწილი საბოლოოდ მუხლის ენდოპროთეზირებამდე მიდის. სწორედ ამ ფონზე სულ უფრო მეტ ყურადღებას იპყრობს მინიმალურად ინვაზიური მეთოდი — გენიკულარული არტერიების ემბოლიზაცია (Genicular Artery Embolization, GAE).
GAE ინტერვენციული რადიოლოგიის პროცედურაა, რომლის დროსაც სპეციალისტი კათეტერის მეშვეობით აღწევს მუხლის ირგვლივ არსებულ მცირე არტერიებამდე და სპეციალური ნაწილაკებით ბლოკავს იმ პათოლოგიურ სისხლძარღვებს, რომლებიც ანთებით პროცესსა და ტკივილის განვითარებას უწყობს ხელს. ბოლო წლებში გაირკვა, რომ ოსტეოართროზის დროს ტკივილის გამომწვევი მხოლოდ ხრტილის ცვეთა არ არის. მნიშვნელოვან როლს ასრულებს სინოვიური გარსის ანთება, ახალი სისხლძარღვების წარმოქმნა და მათთან დაკავშირებული ნერვული ბოჭკოების ზრდა. სწორედ ამ პათოლოგიური ქსელის სამიზნედ არის მიჩნეული GAE.
2026 წელს გამოქვეყნებულმა სისტემურმა მიმოხილვამ და მეტაანალიზმა, რომელმაც 45 კვლევა და 2200-ზე მეტი პაციენტი მოიცვა, აჩვენა, რომ პროცედურის შემდეგ პაციენტებში ტკივილისა და ფუნქციური შეზღუდვის კლინიკურად მნიშვნელოვანი შემცირება აღინიშნებოდა. ავტორებმა დაასკვნეს, რომ გაუმჯობესება ხშირად შენარჩუნებული იყო როგორც მოკლევადიან, ისე ერთწლიან დაკვირვებაში. გვერდითი მოვლენები უმეტესად მსუბუქი და დროებითი იყო, მათ შორის კანის გარდამავალი შეფერილობის ცვლილება და მცირე ჰემატომები.
განსაკუთრებით საინტერესო იყო 2026 წელს გამოქვეყნებული გერმანული კვლევა, რომლის შედეგებიც ჟურნალ Radiology-ში იქნა წარმოდგენილი. კვლევაში მონაწილეობდა 194 პაციენტი, ხოლო 45 მათგანს პროცედურა ორივე მუხლზე ჩაუტარდა. ყველა მონაწილეს მანამდე მინიმუმ სამი თვის განმავლობაში ჩატარებული ჰქონდა სტანდარტული მკურნალობა, თუმცა საკმარისი ეფექტი ვერ მიიღეს. კვლევის შედეგების მიხედვით, ტკივილის ინტენსივობა 0-დან 10 ქულამდე შკალაზე საშუალოდ 7 ქულიდან 4 ქულამდე შემცირდა ექვს კვირაში, ხოლო 3 ქულამდე — 6 და 12 თვის შემდგომ. ამასთანავე, მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდა ფუნქციური შესაძლებლობები და ცხოვრების ხარისხის მაჩვენებლები.
თუმცა ყველა კვლევა ერთნაირად ოპტიმისტური არ არის. 2026 წელს გამოქვეყნებულმა რანდომიზებულმა, ე.წ. sham-controlled კვლევამ, რომელშიც პროცედურის რეალური ეფექტი პლაცებოსთან შედარებით შეფასდა, აჩვენა, რომ შედეგები უფრო კომპლექსურია. მიუხედავად იმისა, რომ ზოგიერთ პაციენტში მნიშვნელოვანი გაუმჯობესება დაფიქსირდა, ავტორებმა ხაზი გაუსვეს პლაცებოს ეფექტის მნიშვნელოვან როლსაც. შესაბამისად, დღესაც მიმდინარეობს დისკუსია იმის შესახებ, რომელი პაციენტებია GAE-სთვის საუკეთესო კანდიდატები.
სპეციალისტების უმრავლესობა თანხმდება, რომ მეთოდი ყველაზე პერსპექტიულია იმ პაციენტებისთვის, რომლებსაც მსუბუქი ან საშუალო სიმძიმის ოსტეოართროზი აქვთ, კონსერვატიულმა მკურნალობამ შედეგი ვერ გამოიღო და ამავდროულად ჯერ არ სურთ ან არ შეუძლიათ ენდოპროთეზირების ოპერაციის ჩატარება. მძიმე დეფორმაციების ან „bone-on-bone“ ტიპის ოსტეოართროზის დროს შედეგები ნაკლებად პროგნოზირებადია.
მიუხედავად გარკვეული კითხვებისა, GAE-ს მიმართ ინტერესი სწრაფად იზრდება. პროცედურა არ საჭიროებს ღია ოპერაციას, რეაბილიტაციის პერიოდი მოკლეა და გართულებების სიხშირე დაბალია. სწორედ ამიტომ, ბევრი მკვლევარი მას განიხილავს როგორც შუალედურ რგოლს კონსერვატიულ მკურნალობასა და მუხლის ტოტალურ ენდოპროთეზირებას შორის. თუმცა მისი საბოლოო ადგილის დასადგენად აუცილებელია უფრო ფართომასშტაბიანი, მრავალცენტრული და ხანგრძლივი დაკვირვების კვლევები.
