ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციამ (WHO) სასმელი წყლის ხარისხის გლობალური სახელმძღვანელოს (GDWQ) განახლებული, მეოთხე გამოცემა (2026 წლის რედაქცია) გამოაქვეყნა. დოკუმენტი, რომელიც 60-წლიან გამოცდილებასა და უახლეს სამეცნიერო მტკიცებულებებს ეფუძნება, წარმოადგენს მთავარ საორიენტაციო ბაზას მსოფლიოს მთავრობებისთვის, რათა განისაზღვროს წყლის უსაფრთხოების ეროვნული რეგულაციები და დაცული იყოს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობა.
განახლებული რედაქცია მნიშვნელოვან ცვლილებებს გვთავაზობს როგორც რისკების მართვის პოლიტიკაში, ისე წყლით გადამდები პათოგენების კლასიფიკაციაში.
მთავარი სიახლეები და პრაქტიკული რეკომენდაციები
ახალ გაიდლაინში შენარჩუნებულია უსაფრთხო სასმელი წყლის ფუნდამენტური ჩარჩო, თუმცა განსაკუთრებული აქცენტები კეთდება შემდეგ მიმართულებებზე:
- მცირე წყალმომარაგების სისტემების რეგულირება: პირველად გამახვილდა მკაფიო ყურადღება იმაზე, რომ სათემო და საოჯახო მცირე წყალმომარაგების სისტემები სასწრაფოდ საჭიროებენ ეროვნულ პოლიტიკასა და რეგულაციებში ასახვას.
- წყლის უსაფრთხოების გეგმები (WSP) და სანიტარიული ინსპექტირება: ახალი რედაქცია 20-წლიან გამოცდილებაზე დაყრდნობით აფართოებს WSP-ის კონცეფციას და ხაზს უსვამს მთავრობების როლს რისკების მართვის პროცესში. გამარტივდა სანიტარიული ინსპექტირების (ადგილზე შეფასების) პროტოკოლები, განსაკუთრებით იმ გარემოებებისთვის, სადაც სრულფასოვანი WSP-ის დანერგვა ჯერ შეუძლებელია.
- მონაცემთა რეგიონული გამოყენება და ზედამხედველობა: დაემატა ახალი სადიაგნოსტიკო მატრიცები, რომლებიც მიკრობიოლოგიური ტესტებისა და ინსპექტირების ქულების კომბინაციით საშუალებას აძლევს მარეგულირებლებს, სწორად გადაანაწილონ რესურსები და მყისიერად მოახდინონ რეაგირება იქ, სადაც წყლის დაბინძურების რისკი ყველაზე მაღალია.
- ქიმიური ასპექტები (პესტიციდები): გამკაცრდა რეკომენდაციები წყალში ლარვიციდების (მატლების საწინააღმდეგო, ვექტორული კონტროლის საშუალებების) გამოყენებასთან დაკავშირებით. დასაშვებია მხოლოდ ჯანმოს მიერ წინასწარ კვალიფიცირებული (Prequalified) პროდუქტების გამოყენება.
განახლებული მიკრობიოლოგიური პროფილი და ახალი საფრთხეები
სამედიცინო საზოგადოებისთვის ყველაზე საინტერესო განახლება მე-7 და მე-11 თავებს უკავშირდება, სადაც პათოგენების კლასიფიკაცია გადაიხედა.
სამეცნიერო მტკიცებულებების ხელახალი შეფასების საფუძველზე, წყლით გადაცემის მაღალი ალბათობის მქონე პათოგენების სიას დაემატა:
- Helicobacter pylori
- Yersinia
- Toxoplasma
- Fasciola
გარდა ამისა, ახალ გაიდლაინში პირველად გაჩნდა ჩანაწერები ისეთი ბაქტერიული და ვირუსული ჯგუფების შესახებ, როგორებიცაა:
- Francisella tularensis (ტულარემიის გამომწვევი)
- კორონავირუსები
- ფილოვირუსები (ებოლას და მარბურგის ვირუსები)
- ორთომიქსოვირუსები (გრიპის ვირუსები)
- აიჩივირუსები და პარეხოვირუსები
მიუხედავად ამ სიახლეებისა, ჯანმო ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ გლობალურად ყველაზე მნიშვნელოვან წყლით გადამდებ საფრთხედ კვლავ ენტერული (ნაწლავური) პათოგენები რჩება, რაც ძირითადად ფეკალური დაბინძურების შედეგია. მაღალშემოსავლიან ქვეყნებში კი წამყვან პრობლემად Legionella სახელდება, რომელიც განსაკუთრებულ საფრთხეს ჯანდაცვის დაწესებულებებში ქმნის სხვა ოპორტუნისტულ პათოგენებთან (Mycobacteria, Acinetobacter, Pseudomonas) ერთად.
რა ევალებათ მთავრობებს?
ჯანმოს ახალი დოკუმენტი მთავრობებს მოუწოდებს, სასწრაფოდ გადახედონ ეროვნულ რეგულაციებს და დანერგონ „წყალშემკრები აუზიდან მომხმარებლამდე“ რისკების მართვის ერთიანი მიდგომა. ეს მოიცავს როგორც მასალების უსაფრთხოების სტანდარტების გამკაცრებას (მაგალითად, ტყვიისგან თავისუფალი მილების გამოყენებას), ისე საყოფაცხოვრებო წყლის გამწმენდი საშუალებების მკაცრ სერტიფიცირებას.
წყარო: WHO
