ფილტვის ქრონიკული ობსტრუქციული დაავადების (ფქოდ) მართვისას მკურნალობის მეთოდები, როგორც წესი, ნაცნობ ჩარჩოებში ექცევა: ინჰალატორები, სუნთქვითი ვარჯიშები, მედიკამენტები და რეაბილიტაცია. თუმცა ბარსელონაში, ევროპის რესპირაციული საზოგადოების (ERS) კონგრესზე წარდგენილი ახალი კლინიკური კვლევა თერაპიულ არსენალში არასტანდარტული მეთოდის, სიცილის თერაპიის, დამატებას გვთავაზობს.
კვლევა
თურქეთში, ანკარის ბილქენთის საქალაქო საავადმყოფოს მკვლევრებმა ფქოდ-ის მქონე 63 პაციენტის მონაწილეობით რანდომიზებული კვლევა ჩაატარეს. მონაწილეები სამ ჯგუფად დაიყვნენ: ერთმა მესამედმა სიცილის თერაპია გაიარა, მეორე მესამედი ტრადიციულ, მოკუმული ტუჩებით სუნთქვით ვარჯიშებს ასრულებდა, ხოლო დარჩენილი ნაწილი საკონტროლო ჯგუფს წარმოადგენდა, რომელსაც მსგავსი ვარჯიშები არ შეუსრულებია.
ორივე ძირითადი ჯგუფის მონაწილეებს ტექნიკა შეხვედრებზე ასწავლეს, რის შემდეგაც მათ რვა კვირის განმავლობაში, კვირაში სამჯერ, 30-წუთიანი სესიების შესრულება მოეთხოვებოდათ. რეჟიმის უკეთ დაცვის მიზნით, მკვლევრები მათ ვიდეოზარებითა და ტექსტური შეტყობინებებით აკონტროლებდნენ და ამხნევებდნენ.
ჰაჯეტეფეს უნივერსიტეტის საექთნო ფაკულტეტის ლექტორისა და მკვლევრის, დოქტორ გონჯაგულ ალდანის წარდგენილმა შედეგებმა აჩვენა, რომ საკონტროლო ჯგუფთან შედარებით, როგორც სიცილის თერაპიამ, ისე მოკუმული ტუჩებით სუნთქვამ საგრძნობლად შეამსუბუქა სუნთქვის გაძნელება.
რა არის სიცილის თერაპია?
სიცილის თერაპია სტრუქტურირებული ინტერვენციაა, რომელიც ორგანიზმში ბუნებრივი სიცილის ფიზიოლოგიური ეფექტების გამოწვევას ისახავს მიზნად. ამ კვლევაში პაციენტებმა კონკრეტული სავარჯიშოების სერია შეისწავლეს:
რიტმული ტაშისკვრა ხმოვან ბგერებთან ერთად;
სათამაშო ელემენტების შემცველი სიცილის სავარჯიშოები, როგორიცაა მოტოციკლის დაქოქვის ან ლომის ღრიალის მიბაძვა;
სიცილის მედიტაცია სპონტანური სიცილით (არა დაძალებით);
რელაქსაცია მშვიდი სუნთქვითა და ღიმილით.
ეს მიდგომა იმ პრინციპს ეფუძნება, რომ ორგანიზმი ხელოვნურ და ბუნებრივ სიცილს ერთმანეთისგან არ არჩევს – ორივე მათგანი მსგავს ფიზიოლოგიურ პასუხს იწვევს.
როგორ მუშაობს ეს ფქოდ-ის დროს?
მექანიზმი ბოლომდე შესწავლილი არ არის, თუმცა დოქტორმა ალდანმა რამდენიმე ძირითადი ჰიპოთეზა წამოაყენა. ფქოდ-ის დროს ამოსუნთქვისას სასუნთქი გზები იხურება და დაგროვილ, „ჩარჩენილ“ ჰაერს ფილტვებში ამწყვდევს. მოკუმული ტუჩებით სუნთქვა ქმნის ზომიერ უკუწნევას, რაც ჩარჩენილ ჰაერს გამოსვლის საშუალებას აძლევს, სუნთქვის სიხშირეს ანელებს და პაციენტებს მდგომარეობის კონტროლში ეხმარება.
სიცილის თერაპიამ შესაძლოა განსხვავებული, თუმცა შემავსებელი გზებით იმოქმედოს:
სასუნთქი კუნთების ვარჯიში სიცილის ფიზიკური აქტის მეშვეობით;
უფრო ღრმა ამოსუნთქვის სტიმულირება, რაც ფილტვებში ჩარჩენილი ჰაერის გამოდევნას უწყობს ხელს;
ენდორფინების გამოყოფა, რაც ფიზიკურ და ემოციურ შვებას გვრის;
სტრესისა და შფოთვის შემცირება, რამაც შესაძლოა სუნთქვის უკმარისობის შეგრძნება გაამწვავოს.
შედეგები
რვაკვირიანი ინტერვენციის შემდეგ გამოვლინდა შემდეგი დინამიკა:
სუნთქვის უკმარისობა: როგორც სიცილის თერაპიის, ისე მოკუმული ტუჩებით სუნთქვის ჯგუფებში, საკონტროლო ჯგუფთან შედარებით, სუნთქვის გაძნელება საგრძნობლად შემცირდა.
ზოგადი ჯანმრთელობა: ორივე სამკურნალო ჯგუფის მონაწილეებმა ჯანმრთელობის ზოგადი მაჩვენებლების გაუმჯობესება აჩვენეს.
ყოველდღიური მოვლა: ჯგუფებს შორის განსხვავება არ ყოფილა იმის მიხედვით, თუ რამდენად საჭიროებდნენ პაციენტები ყოველდღიურ დახმარებას.
განსაკუთრებით აღსანიშნავია ხანგრძლივი ეფექტი – დადებითი შედეგები პროგრამის დასრულებიდან ერთი თვის შემდეგაც შენარჩუნდა. ეს მიუთითებს იმაზე, რომ პაციენტებმა ახალი ჩვევები აითვისეს და ვარჯიში ინტერვენციის ოფიციალური დასრულების შემდეგაც გააგრძელეს.
„ფქოდ-ის მართვა მედიკამენტებზე მეტს მოითხოვს“, – აღნიშნა დოქტორმა ალდანმა. – „პაციენტებს სჭირდებათ ჰოლისტიკური მიდგომა, რათა გაუმკლავდნენ სიმპტომებს, დაავადების ფიზიკურ ტვირთსა და მის ემოციურ თუ ფსიქოლოგიურ გავლენას“.
კვლევა დადებითად შეაფასა ევროპის რესპირაციული საზოგადოების ვიცე-პრეზიდენტმა, დოქტორმა მარკ მირავიტლესმაც. მისი შეფასებით, მიუხედავად მცირე მასშტაბისა, ეს არის კარგად ორგანიზებული კვლევა, რომლის შედეგებიც იმედისმომცემია. ექსპერტმა ხაზგასმით აღნიშნა, რომ სიცილის თერაპია არის მარტივი, იაფი და საყოველთაოდ ხელმისაწვდომი მეთოდი, რომელიც ფქოდ-ის მქონე პაციენტებს სუნთქვის გაუმჯობესებასა და ზოგადი მდგომარეობის შემსუბუქებაში ეხმარება.
მნიშვნელოვანი გაფრთხილებები
მკვლევრები შედეგების გადაჭარბებულად შეფასებას ერიდებიან და გარკვეულ შეზღუდვებზე მიუთითებენ:
მცირე შერჩევა: 63 პაციენტი კლინიკური კვლევისთვის შედარებით მოკრძალებული რიცხვია.
გაურკვეველი მექანიზმი: ზუსტი პასუხი იმაზე, თუ კონკრეტულად როგორ ამცირებს სიცილის თერაპია სუნთქვის უკმარისობას, შემდგომ შესწავლას საჭიროებს.
არ ცვლის მკურნალობას: მეთოდი განიხილება როგორც არსებული მოვლის დამატებითი საშუალება და არა ძირითადი თერაპიის შემცვლელი.
საჭიროა დამატებითი კვლევები
მკვლევრები მუშაობის გაფართოებას უფრო მასშტაბური კვლევებითა და საერთაშორისო თანამშრომლობით გეგმავენ. მექანიზმების ღრმა გააზრება – სასუნთქი კუნთების ვარჯიშის, ამოსუნთქვის გაუმჯობესებული დინამიკის, ენდორფინებით განპირობებული სიმპტომების შემსუბუქების თუ სტრესის შემცირების გზით – გადამწყვეტი იქნება მეთოდის ოპტიმიზაციისთვის.
ფრაზაში „სიცილი საუკეთესო წამალია“, შესაძლოა იმაზე მეტი სიმართლე იმალებოდეს, ვიდრე გვეგონა – ყოველ შემთხვევაში, როცა საქმე ფქოდ-ის დროს სუნთქვის შემსუბუქებას ეხება.
წყარო: ERS
