სამედიცინო კვლევები და ექსპერტთა დაკვირვებები მკაფიოდ ადასტურებს, რომ მზისგან დამცავი კრემების რეგულარული და სწორი გამოყენება კანის კიბოს განვითარების რისკს მკვეთრად ამცირებს. აღმოჩნდა, რომ ყოველდღიურად მინიმუმ SPF 15 ან უფრო მაღალი დამცავი ფაქტორის მქონე საშუალების გამოყენება დაახლოებით 40 პროცენტით ამცირებს ბრტყელუჯრედოვანი კარცინომის განვითარების ალბათობას, ხოლო ყველაზე აგრესიული და სახიფათო კანის სიმსივნის, მელანომის რისკს თითქმის 50 პროცენტით აფერხებს. ულტრაიისფერი გამოსხივება აზიანებს კანის უჯრედების დნმ-ს, რაც დროთა განმავლობაში მუტაციებსა და სიმსივნურ პროცესებს იწვევს, ხარისხიანი მზის დამცავი კი მოქმედებს როგორც ფიზიკური და ქიმიური ბარიერი, რომელიც ამ მავნე სხივებს შთანთქავს ან ირეკლავს. დერმატოლოგები ერთხმად აღნიშნავენ, რომ ეს პროდუქტი არ არის მხოლოდ ზაფხულისა და პლაჟის აქსესუარი, მისი გამოყენება მთელი წლის განმავლობაში, ღრუბლიან ამინდშიც კი, წარმოადგენს მეცნიერულად დადასტურებულ და ყველაზე ეფექტურ პროფილაქტიკურ საშუალებას კანის ჯანმრთელობის შესანარჩუნებლად.
სოციალურ ქსელებში ჯანმრთელობის შესახებ გავრცელებული რჩევები ხშირად ხდება საზოგადოებრივი განხილვის საგანი, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც საქმე კანის მოვლასა და მზისგან დამცავ საშუალებებს (SPF) ეხება. ჟურნალ PLOS Digital Health-ში გამოქვეყნებულ ახალ კვლევაზე დაყრდნობით, გამოცემა The Washington Post საინტერესო ტენდენციაზე ამახვილებს ყურადღებას. აღმოჩნდა, რომ პოპულარულ პლატფორმა TikTok-ზე განთავსებული ვიდეოების აბსოლუტური უმრავლესობა მზისგან დამცავი კრემების გამოყენებას მხარს უჭერს და მეცნიერულად ზუსტ ინფორმაციას ეფუძნება, თუმცა მომხმარებელთა ყველაზე დიდ გამოხმაურებას, ლაიქებსა და გაზიარებებს სწორედ ის მცირე ნაწილი იღებს, რომელიც მითებსა და დეზინფორმაციას ავრცელებს.
ალბერტას უნივერსიტეტის ჯანმრთელობის სამართლის ინსტიტუტის მკვლევრებმა თითქმის ათასი პოპულარული ვიდეო შეისწავლეს, რომელთა ჯამურმა ნახვებმა ორ მილიარდს გადააჭარბა. მონაცემების მიხედვით, ვიდეოების თითქმის 87 პროცენტი მზისგან დამცავი საშუალებების გამოყენების მომხრეა და მათ დადებით თვისებებზე საუბრობს. მიუხედავად ამისა, ვიდეოების იმ 6 პროცენტს, რომელიც პროდუქტს აკრიტიკებს ან სახიფათოდ მიიჩნევს, მკვეთრად მაღალი ჩართულობა აქვს. მკვლევრების განმარტებით, სკანდალური, კონსპირაციული და შოკისმომგვრელი იდეები, თითქოს მზისგან დამცავი კრემები ტოქსიკურია ან კიბოს იწვევს, ადამიანებში ძლიერ ემოციებს აღძრავს, რაც ვიდეოების ვირუსულად გავრცელებას უწყობს ხელს.
დერმატოლოგები შეშფოთებას გამოთქვამენ იმ ტენდენციების გამო, რომლებიც მომხმარებლებს ტრადიციული სამედიცინო რჩევების უგულებელყოფისკენ მოუწოდებს. სოციალურ ქსელებში ხშირად ვრცელდება მოწოდებები, რომ მზისგან დამცავი კრემების ნაცვლად ადამიანებმა საქონლის ქონი ან სხვა „ბუნებრივი“ ალტერნატივები გამოიყენონ, ბოლო ბოლო, ცნობილის ლეღვს ფოთლის ნახარში ახსოვს საზოგადოებას, რომელიც ცალკე განხისლვის თემად შეიძლება იქცეს, რაც მეცნიერულად ყოველგვარ საფუძველსაა მოკლებული. სპეციალისტები ხაზგასმით აღნიშნავენ, რომ ულტრაიისფერი სხივებისგან დაუცველობა პირდაპირ კავშირშია კანის კიბოს რისკის ზრდასთან და მზისგან დამცავ საშუალებებზე უარის თქმა საკუთარი ჯანმრთელობისთვის მიზანმიმართული ზიანის მიყენებაა.
კვლევამ კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი ხარვეზი გამოავლინა იმ ვიდეოებშიც კი, რომლებიც დამცავი საშუალებების გამოყენებას უწევენ პროპაგანდას. TikTok-ის კონტენტის უდიდესი ნაწილი ორიენტირებულია პროდუქტის კოსმეტიკურ სარგებელზე, როგორიცაა ნაოჭების პრევენცია, აკნესთან ბრძოლა და ვიზუალური დაბერების შეჩერება. ვიდეოების მხოლოდ 6 პროცენტშია პირდაპირ ნახსენები, რომ SPF-ის გამოყენების მთავარი დანიშნულება კანის კიბოს რისკის შემცირებაა. ექსპერტების აზრით, ეს საზოგადოებრივი ჯანდაცვისთვის ხელიდან გაშვებული შესაძლებლობაა, რადგან ახალგაზრდა აუდიტორიას პროდუქტი მხოლოდ სილამაზის რუტინის ნაწილად ესახება და არა სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვან დამცავ ბარიერად.
მიუხედავად იმისა, რომ პლატფორმის წესები კრძალავს სამედიცინო ხასიათის დეზინფორმაციას და კომპანია თანამშრომლობს ფაქტების გადამმოწმებლებთან, კონტრინტუიციური და ხმამაღალი განცხადებები მაინც ახერხებენ ალგორითმების გვერდის ავლით ყურადღების ცენტრში მოხვედრას. დერმატოლოგები მიიჩნევენ, რომ ამ პრობლემასთან ბრძოლის საუკეთესო გზა სამედიცინო სფეროს წარმომადგენლების მხრიდან სოციალურ ქსელებში მეტი აქტიურობაა. მათი თქმით, ექიმებმა და მეცნიერებმა ინფორმაცია უფრო მარტივი, გასაგები და ვიზუალურად მიმზიდველი ფორმით უნდა მიაწოდონ საზოგადოებას, რათა მითებმა მეცნიერულ მტკიცებულებებზე გააზრებული რეალობა ვერ გადაწონოს.
