ჟურნალში Cell Host & Microbe გამოქვეყნებულმა ახალმა კვლევამ სრულიად შეცვალა სამეცნიერო წრეებში არსებული შეხედულება იმის შესახებ, თუ როგორ მოქმედებს წონისა და დიაბეტის სამკურნალო პოპულარული მედიკამენტები (GLP-1 რეცეპტორების აგონისტები) ფსიქიკურ ჯანმრთელობაზე. სამხრეთ-აღმოსავლეთის უნივერსიტეტის (ჩინეთი) მეცნიერებმა აღმოაჩინეს ალტერნატიული ბიოლოგიური გზა, რომელიც ამ პრეპარატების ანტიდეპრესიულ ეფექტს ხსნის.
აქამდე მიიჩნეოდა, რომ პრეპარატი ჰემატოენცეფალურ ბარიერს კვეთს და პირდაპირ ცენტრალური ნერვული სისტემის რეცეპტორებზე მოქმედებს. თუმცა, ქრონიკული სტრესის მქონე მოდელებზე ჩატარებულმა ექსპერიმენტებმა ეს პრინციპი უარყო. აღმოჩნდა, რომ ორგანიზმში შეყვანის შემდეგ მედიკამენტი ძირითადად ნაწლავის ქსოვილებში აკუმულირდება და არა ტვინში. მეტიც, გენეტიკურად მოდიფიცირებულ მოდელებში, რომლებსაც GLP-1 რეცეპტორები სრულად ჰქონდათ გათიშული, პრეპარატმა ანტიდეპრესიული და შფოთვის საწინააღმდეგო ეფექტი მაინც სრულად შეინარჩუნა.
მკვლევრებმა დაამტკიცეს, რომ ფსიქიკური მდგომარეობის გაუმჯობესება მთლიანად ნაწლავის ცოცხალ მიკროორგანიზმებზეა დამოკიდებული — როდესაც მიკრობიომი ფართო სპექტრის ანტიბიოტიკებით გაანადგურეს, მედიკამენტის ანტიდეპრესიული ეფექტიც გაქრა. ფეკალური მეტაგენომური სეკვენირებით დადგინდა, რომ მკურნალობის ფონზე ნაწლავში მკვეთრად იზრდება კონკრეტული ბაქტერიის — Lactobacillus delbrueckii-ის პოპულაცია.
ეს მიკრობი დიდი რაოდენობით გამოიმუშავებს ლიპიდურ პრეკურსორს (დიაცილგლიცეროლს), რომელსაც მასპინძელი ორგანიზმი ენდოკანაბინოიდ 2-AG-ად გარდაქმნის. თავის მხრივ, მომატებული 2-AG მოქმედებს როგორც “მეტაბოლური მუხრუჭი” და ტვინის იმ ჰიპერაქტიურ, სტრესით გამოწვეულ ნერვულ წრედებს ამშვიდებს, რომლებიც დეპრესიულ ქცევას განაპირობებენ.
მეცნიერების შეფასებით, კვლევამ იმედისმომცემი შედეგები აჩვენა პერსონალიზებული მედიცინის განვითარებისთვის, რადგან Lactobacillus delbrueckii-ის სპეციფიკური პრობიოტიკული შტამების გამოყენება შესაძლოა ეფექტური გახდეს იმ დეპრესიული პაციენტების სამკურნალოდ, რომლებიც პარალელურად სიმსუქნეს ან ტიპი 2 დიაბეტს ებრძვიან. თუმცა, ავტორები აღნიშნავენ, რომ ვინაიდან მექანიკური ტესტირება მხოლოდ მამრ მოდელებზე ჩატარდა, მომავალში აუცილებელია კვლევების მდედრ სუბიექტებზე გავრცელებაც, რათა დადასტურდეს, მოქმედებს თუ არა მიკრობიომ-ენდოკანაბინოიდური გზა ანალოგიურად ორივე სქესში.
წყარო: neurosciencenews
