ტეხასის უნივერსიტეტის სამედიცინო ცენტრის (UT Health San Antonio) მკვლევრებმა მნიშვნელოვანი კავშირი გამოავლინეს ნაწლავის მიკრობიომსა და ლუპუსს (სისტემურ წითელ მგლურას, Systemic Lupus Erythematosus — SLE) შორის, რაც ამ აუტოიმუნური დაავადების მკურნალობისთვის ახალ პერსპექტივას ქმნის. ჟურნალ Nature Communications-ში გამოქვეყნებული კვლევის თანახმად, ლუპუსით დაავადებულ პაციენტებში მნიშვნელოვნადაა შემცირებული ნაწლავის ეკოსისტემის ერთ-ერთი ძირითადი კომენსალური ბაქტერიის — Faecalibacterium prausnitzii-ს პოპულაცია. ცხოველურ მოდელებში ამ მიკროორგანიზმის რეინტროდუქციამ დაავადების აქტივობის ბიომარკერების საგრძნობი კლება გამოიწვია, რაც F. prausnitzii-ს ლუპუსის მკურნალობის პერსპექტიულ პრობიოტიკად წარმოაჩენს.
სისტემური წითელი მგლურა ქრონიკული, მულტისისტემური აუტოიმუნური დაავადებაა, რომლის დროსაც იმუნური სისტემა შეცდომით უტევს ორგანიზმის ჯანსაღ ქსოვილებსა და ორგანოებს. პათოლოგიური პროცესი შეიძლება გავრცელდეს სახსრებზე, კანზე, თირკმლებზე, გულზე, ფილტვებზე, ელენთასა და ცენტრალურ ნერვულ სისტემაზე. ლუპუსის კლინიკური მიმდინარეობა გამოირჩევა მაღალი ჰეტეროგენულობით, რაც ხშირად აფერხებს მის დროულ დიაგნოსტიკას, არსებული მკურნალობა კი ძირითადად სიმპტომების მართვასა და ორგანოთა შეუქცევადი დაზიანების პრევენციაზეა ორიენტირებული. მიმდინარე სტანდარტული თერაპია ეფუძნება იმუნოსუპრესანტებსა და კორტიკოსტეროიდებს, თუმცა მათი ხანგრძლივი გამოყენება ასოცირებულია მძიმე მეტაბოლურ, კარდიოვასკულურ და ინფექციურ გართულებებთან. სწორედ ამიტომ, უსაფრთხო და მიზანმიმართული თერაპიული ალტერნატივების მოძიება თანამედროვე რევმატოლოგიისა და კლინიკური იმუნოლოგიის უმთავრეს პრიორიტეტს წარმოადგენს.
ბოლო ათწლეულის განმავლობაში დაგროვილი მტკიცებულებები მკაფიოდ მიუთითებს, რომ SLE-ის პათოგენეზში ნაწლავის მიკრობიომის დისბალანსს (დისბიოზს) წამყვანი როლი ენიჭება. UT Health San Antonio-ს მკვლევართა ჯგუფმა დაადგინა, რომ მგლურათი დაავადებულთა ნაწლავურ ეკოსისტემაში აღინიშნება F. prausnitzii-ს გამოხატული შემცირება. ეს ბაქტერია ხასიათდება ძლიერი ანთების საწინააღმდეგო თვისებებით და მონაწილეობს საკვები ბოჭკოების ფერმენტაციაში, რის შედეგადაც სინთეზირდება ბუტირატი — მოკლეჯაჭვიანი ცხიმოვანი მჟავა (SCFA), რომელიც მსხვილი ნაწლავის ეპითელური უჯრედების ენერგიის ძირითად წყაროს წარმოადგენს. ბუტირატი აუცილებელია მუცინის დამცავი ბარიერის მთლიანობის შენარჩუნებისთვის, რომელიც ზღუდავს პათოლოგიურ იმუნურ აქტივაციას. როდესაც ბაქტერიის პოპულაცია მცირდება, ბარიერი ზიანდება, იზრდება ნაწლავის შეღწევადობა და ყალიბდება პროანთებითი გარემო. მიუხედავად იმისა, რომ F. prausnitzii-ს ჟანგბადისადმი მაღალი მგრძნობელობა ართულებს მის ინტეგრაციას სტანდარტულ პრობიოტიკებში, მეტაბოლიტების სამომავლო შესწავლა გზას უხსნის მიკრობიომზე დაფუძნებული, ნაკლებად ტოქსიკური თერაპიული სტრატეგიების განვითარებას.
როდესაც Faecalibacterium prausnitzii-ის რაოდენობა მცირდება, ფერხდება დიეტური ბოჭკოების მეტაბოლიზმი, ქვეითდება ბუტირატის წარმოქმნა და ზიანდება მუცინის დამცავი შრე. შედეგად იზრდება ნაწლავის ეპითელური ბარიერის გამტარიანობა (შეღწევადობა) და ყალიბდება პროანთებითი მიკროგარემო, რაც ხელს უწყობს აუტოიმუნური პროცესების აქტივაციას. ცხოველურ მოდელებში ამ ბაქტერიის რეინტროდუქციამ ნაწილობრივ აღადგინა იმუნური რეგულაცია, შეამცირა დაავადების აქტივობის ბიომარკერები და დადებითი გავლენა მოახდინა სამიზნე ორგანოებზე, მათ შორის თირკმელებსა და ელენთაზე. აღნიშნული მონაცემები მიუთითებს, რომ F. prausnitzii შესაძლოა მოქმედებდეს როგორც ნაწლავის ბარიერის ფუნქციის, ისე სისტემური იმუნური ჰომეოსტაზის აღდგენის მეშვეობით.
მიუხედავად პერსპექტიული შედეგებისა, კლინიკურ პრაქტიკაში აღნიშნული მიდგომის დანერგვამდე მნიშვნელოვანი გამოწვევები რჩება. Faecalibacterium prausnitzii ხასიათდება მაღალი მგრძნობელობით ჟანგბადის მიმართ, სწრაფად კარგავს სიცოცხლისუნარიანობას და ამჟამად არ არის წარმოდგენილი ფართოდ ხელმისაწვდომ კომერციულ პრობიოტიკებში. შესაბამისად, მისი თერაპიული გამოყენება მოითხოვს სტაბილური ფორმულაციების შემუშავებას, ოპტიმალური დოზირების განსაზღვრასა და ხანგრძლივი ეფექტიანობის დამატებით შესწავლას. კვლევის ავტორები მომდევნო ეტაპზე გეგმავენ იმ ბიოაქტიური მეტაბოლიტების იდენტიფიცირებას, რომლებიც განსაზღვრავენ იმუნურ რეგულაციასა და ანთებით პასუხს, ასევე დიეტური ნახშირწყლების, ნაწლავის მიკრობიომისა და იმუნური სისტემის ურთიერთქმედების სიღრმისეულ ანალიზს. ამგვარად, აღნიშნული აღმოჩენა შესაძლოა გახდეს საფუძველი სისტემური წითელი მგლურას მიკრობიომზე დაფუძნებული, უფრო მიზანმიმართული და ნაკლებტოქსიკური თერაპიული სტრატეგიების განვითარებისათვის.
წყარო: medicalxpress.com
