ტყუპებზე ორსულობის მართვისას ნაადრევი მშობიარობის პრევენცია თანამედროვე პერინატალური მედიცინის უმთავრეს პრიორიტეტად რჩება. ვინაიდან მრავალნაყოფიანი ორსულობისას გართულებების რისკი 10-ჯერ აღემატება ერთნაყოფიანს, მეცნიერები მუდმივად ეძებენ დიაგნოსტიკის ისეთ მეთოდებს, რომლებიც საფრთხის ადრეულ იდენტიფიცირებას გახდის შესაძლებელს.
პოლონეთში ჩატარდა მასშტაბური მულტიცენტრული კვლევა, რომლის ფარგლებში ტყუპებზე ორსულობის 2004 შემთხვევა შეისწავლეს. შედეგებმა დაადასტურა, რომ პირველ ტრიმესტრში ტრანსვაგინალური ულტრაბგერითი სკანირებისას საშვილოსნოს ყელის სიგრძის (CL) გაზომვა 34 კვირამდე ნაადრევი მშობიარობის პროგნოზირების ეფექტური ინსტრუმენტია. მეცნიერებმა 11-13 კვირაზე ჩატარებული რუტინული კვლევის მონაცემები დედის სხვადასხვა ბიოლოგიურ და კლინიკურ მაჩვენებლებთან – ასაკთან, სხეულის მასის ინდექსთან (BMI), ანამნეზში არსებულ ნაადრევ მშობიარობებთან და PAPP-A ჰორმონის დონესთან – გააერთიანეს.
2015-2023 წლებში ხუთ მსხვილ ფეტალურ-მედიცინის ცენტრში მიმდინარე კვლევამ ტყუპებზე ორსულობის 2781 შემთხვევა მოიცვა. ნაყოფის ანომალიებისა და არასრული მონაცემების გამორიცხვის შემდეგ, საბოლოო ანალიზში 2004 ორსულობა შევიდა, საიდანაც 1590 დიქორიონული (ორი პლაცენტა), ხოლო 414 მონოქორიონული (ერთი პლაცენტა) ტყუპი იყო. დაკვირვების შედეგად გამოვლინდა, რომ შემთხვევათა 11.3%-ში (226 ორსულობა) მშობიარობა 34 კვირამდე ვადაზე სპონტანურად დაიწყო.
კვლევამ გამოკვეთა სტატისტიკურად სარწმუნო სხვაობა საშვილოსნოს ყელის სიგრძესა და მშობიარობის დროს შორის: იმ ქალებში, რომელთაც ნაადრევი მშობიარობა 24-დან 33+6 კვირის შუალედში დაეწყოთ, საშვილოსნოს ყელის საშუალო სიგრძე 36 მმ-ს შეადგენდა, მაშინ როცა დროული მშობიარობის მქონე ჯგუფში ეს მაჩვენებელი საგრძნობლად მაღალი – საშუალოდ 39 მმ იყო.
მიღებული მონაცემებით, ნაადრევი მშობიარობის შემთხვევების თითქმის ნახევარში საშვილოსნოს ყელის სიგრძე 35 მმ-ზე ნაკლები იყო, რამაც გამოკვეთა პირდაპირი კავშირი ყელის დამოკლებასა და გართულების რისკს შორის. კერძოდ, როდესაც ეს მაჩვენებელი 35 მმ-ზე დაბალია, ნაადრევი მშობიარობის ალბათობა 3.42-ჯერ იზრდება, ხოლო 30 მმ-ზე ნაკლები სიგრძის შემთხვევაში რისკი კრიტიკულად – 4.85-ჯერ იმატებს.
თუმცა, მხოლოდ საშვილოსნოს ყელის სიგრძე არ განსაზღვრავს საბოლოო გამოსავალს. მიუხედავად იმისა, რომ შაქრიანი დიაბეტი და სხვა კლინიკური გარემოებები მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს ორსულობის მიმდინარეობაზე, მრავალფაქტორულმა ანალიზმა გამოკვეთა მთავარი კანონზომიერება: ყველაზე კრიტიკულ დამოუკიდებელ რისკ-ფაქტორად რეპროდუქციულ ანამნეზში უკვე არსებული ნაადრევი მშობიარობა რჩება.
გამოკვლევის სიზუსტის უზრუნველსაყოფად, გამოცდილი სონოგრაფისტები ISUOG-ის (ულტრაბგერითი დიაგნოსტიკის საერთაშორისო საზოგადოება მეანობა-გინეკოლოგიაში) მკაცრ პროტოკოლს იყენებდნენ. პროცედურა მოიცავდა სამ აუცილებელ პირობას: ცარიელ შარდის ბუშტს, მაღალსიხშირიანი გადამწოდის გამოყენებას და ენდოცერვიკალური არხის მკაფიო ვიზუალიზაციას შიდა პირიდან გარე პირამდე. ამ სტანდარტიზებულმა მიდგომამ დაადასტურა, რომ 30 მმ და 35 მმ ის კრიტიკული ზღვრული ნიშნულებია (cut-offs), რომლებიც ტყუპების შემთხვევაში ნაადრევი მშობიარობის მაღალპროგნოზულ მაჩვენებლებს იძლევა.
აღნიშნული მიგნებები მნიშვნელოვნად აფართოებს აქამდე არსებულ ცოდნას მეორე ტრიმესტრის შესახებ, სადაც საგანგაშო ნიშნულად 25 მმ-ზე ნაკლები სიგრძე მიიჩნევა. მიუხედავად იმისა, რომ პირველი ტრიმესტრის მონაცემები აქამდე მწირი იყო, წინამდებარე კვლევა ქმნის მყარ მტკიცებულებით ბაზას ადრეული სკრინინგისთვის. მაგალითად, EVENTS-ის კვლევის მეორადი ანალიზიც ადასტურებს, რომ პროგესტერონით თერაპია განსაკუთრებით ეფექტურია სწორედ იმ ტყუპებზე ორსულობის დროს, როდესაც საშვილოსნოს ყელის სიგრძე 30 მმ-ზე ნაკლებია.
დღეისათვის ეს არის პირველ ტრიმესტრში ტყუპებზე ორსულობის დროს საშვილოსნოს ყელის მდგომარეობის შესახებ ჩატარებული ყველაზე მასშტაბური კვლევა, რომელიც ერთიან, სტანდარტიზებულ პროტოკოლს ეყრდნობა. მიუხედავად მისი მნიშვნელობისა, სამეცნიერო გუნდი მიუთითებს გარკვეულ შეზღუდვებზეც, როგორიცაა რეტროსპექტული დიზაინი და სკანირების შეზღუდული, ორკვირიანი ფანჯარა. სამომავლო პროსპექტული კვლევები კიდევ უფრო დახვეწს ამ სტანდარტებს და დააზუსტებს კლინიკურ ნორმებს.
წყარო: BMC Pregnancy & Childbirth
