ბოლო პერიოდის პოპულარულ სამეცნიერო პოდკასტში, სახელწოდებით „გვკითხეთ ნებისმიერი რამ“ (Ask Us Anything), განხილულ იქნა საინტერესო საკითხი იმის შესახებ, თუ რატომ სჭირდება თანამედროვე ადამიანების უმეტესობას ბრეკეტები. აღმოჩნდა, რომ მიზეზი არა „ცუდი“ გენეტიკა, არამედ ჩვენს წინაპრებთან ევოლუციური შეუსაბამობაა, რომელიც ჩვენმა თანამედროვე კვების რაციონმა გამოიწვია.
რატომ ჰქონდათ ჩვენს წინაპრებს იდეალური ღიმილი?
ასობით ათასი წლის განმავლობაში ადამიანებს ბრეკეტები არ სჭირდებოდათ. არქეოლოგიური მონაცემები ადასტურებს, რომ უძველეს ადამიანებს საოცრად სწორი კბილები ჰქონდათ და სიბრძნის კბილებისთვისაც კი საკმარისი ადგილი რჩებოდათ მათ ყბაში. ამის საიდუმლო არა პირის ღრუს განსაკუთრებულ ჰიგიენაში, არამედ ყბების მუდმივ „ვარჯიშში“ იმალებოდა.
მიწათმოქმედების განვითარებამდე და საკვების ინდუსტრიულ დამუშავებამდე, ადამიანის რაციონი უხეში, ბოჭკოვანი მცენარეებისა და მაგარი ხორცისგან შედგებოდა. ასეთი საკვები ინტენსიურ და ხანგრძლივ ღეჭვას მოითხოვდა, რაც ბავშვობაში ყბის ძვლის სტიმულირებას ახდენდა, რათა ის უფრო დიდი და ძლიერი გაზრდილიყო.
„ვაშლის პიურეს“ პრობლემა
პოდკასტში განმარტავენ, რომ მაშინ, როცა ჩვენი ყბები საკმაოდ „პლასტიკურია“ (ანუ მათი ზომა და ფორმა დამოკიდებულია იმაზე, თუ რა დატვირთვას იღებენ ისინი), კბილები ასეთი თვისებით არ გამოირჩევა. კბილების ზომა ძირითადად გენეტიკურად არის განსაზღვრული.
მას შემდეგ, რაც კაცობრიობა რბილ და დამუშავებულ საკვებზე გადავიდა, როგორიცაა ვაშლის პიურე, კარტოფილის პიურე და რბილი პური, ჩვენმა ყბებმა იმ მექანიკური სტიმულაციის მიღება შეწყვიტა, რაც აუცილებელი იყო მათი სრული პოტენციალით განვითარებისთვის. შედეგად მივიღეთ:
-
პატარა ყბები: თანამედროვე ადამიანის ყბის ძვლები მნიშვნელოვნად მცირე ზომისაა, ვიდრე ჩვენი წინაპრების.
-
იგივე ზომის კბილები: რადგან ჩვენი კბილები ყბების პარალელურად არ დაპატარავებულა, მათ უწევთ ერთმანეთზე გადასვლა, შემობრუნება და სიმჭიდროვეში ყოფნა, რათა როგორმე მოთავსდნენ მათთვის არასაკმარის სივრცეში.
ეს მხოლოდ ესთეტიკური პრობლემა არ არის
ეს ევოლუციური ცვლილება მხოლოდ ვიზუალურ მხარეს არ ეხება. რადგან ჩვენი ყბები პატარაა, პირის ღრუში ხშირად აღარ რჩება ადგილი სიბრძნის კბილებისთვის, რაც მათ მტკივნეულ რეტენციას (ამოუსვლელობას ან არასწორ ზრდას) იწვევს. გარდა ამისა, ყბის მცირე ზომამ შეიძლება გამოიწვიოს სასუნთქი გზების შევიწროება, რაც ხელს უწყობს თანამედროვე ჯანმრთელობის ისეთ პრობლემებს, როგორიცაა ძილის აპნოე.
საბოლოო ჯამში, ბრეკეტები არის თანამედროვე გამოსავალი იმ სტრუქტურული პრობლემისა, რომელიც ჩვენმა „რბილმა“ ცხოვრების წესმა შექმნა. მიუხედავად იმისა, რომ ჩვენ შეიძლება არასწორ კბილებში მშობლებს ვადანაშაულებდეთ, პოდკასტის ავტორები მიგვანიშნებენ, რომ რეალური დამნაშავე ჩვენი სამზარეულოს ბლენდერია.
