ცნობილი ბრიტანელი თეორიული ფიზიკოსის, პროფესორ ჯიმ ალ-ხალილის შეფასებით, სილიციუმის ველის (ინგლ. Silicon Valley) ტექნოლოგიური მილიარდერები, რომლებიც მილიონებს ხარჯავენ სიცოცხლის უსასრულოდ გახანგრძლივებისა და ბიოლოგიური უკვდავების მისაღწევად, დროსა და რესურსებს ტყუილად კარგავენ. მეცნიერი მწვავედ აკრიტიკებს ამ ტენდენციას და მიიჩნევს, რომ ადამიანებმა ენერგია არა უტოპიურ იდეებზე, არამედ იმ შეზღუდული დროის მაქსიმალურად გამოყენებაზე უნდა დახარჯონ, რომელიც სამყაროში გაგვაჩნია. მისი შეფასებით, სამყაროს ასაკთან შედარებით ჩვენი სიცოცხლე მხოლოდ წამიერი გაელვებაა და მისი ხელოვნურად გახანგრძლივების მანიაკალური მცდელობა ადამიანური არსებობის მთავარ აზრს აკნინებს.
ბოლო წლებში სიცოცხლის გახანგრძლივება (Life Extension) ტექნოლოგიური ელიტის მთავარ აკვიატებად იქცა. სანამ რიგითი მოქალაქეები დაბერების პროცესის შესანელებლად პეპტიდების ინიექციებს, საკვებ დანამატებსა და კრიოთერაპიას (ყინულიან აბაზანებს) მიმართავენ, ულტრამდიდრები ბევრად ექსტრემალურ, ხშირად არასაკმარისად გამოკვლეულ სამედიცინო ექსპერიმენტებს იტარებენ. ამის ყველაზე თვალსაჩინო მაგალითი ამერიკელი ანტრეპრენერი ბრაიან ჯონსონია. ბიოლოგიური ასაკის შესამცირებლად, მან ეპიგენეტიკური გაახალგაზრდავების ექსპერიმენტული კურსი ჩაიტარა, რაც საკუთარი 17 წლის შვილისგან აღებული სისხლის ინფუზიასაც მოიცავდა. ეს მეთოდი ეფუძნება პარაბიოზის თეორიას, რომლის მიხედვითაც, ახალგაზრდა ორგანიზმის პლაზმამ თითქოს დაბერებული უჯრედების რეგენერაცია და ქსოვილების განახლება უნდა გამოიწვიოს. მაგრამ, ხანგრძლივი სამედიცინო მანიპულაციების შემდეგ, ჯონსონმა თავადვე აღიარა, რომ კლინიკური მაჩვენებლების მიხედვით, ამ კონკრეტულმა პროცედურამ არანაირი რეალური შედეგი არ მოიტანა.
პროფესორი ალ-ხალილი, რომელიც წელს ბრიტანეთის სამეფო ინსტიტუტის (Royal Institution) ტრადიციულ საშობაო ლექციებს სწორედ დროის ფენომენზე წაიკითხავს, დაბერების წინააღმდეგ ბრძოლას ფიზიკის პერსპექტივიდან უყურებს. ალბერტ აინშტაინის ფარდობითობის თეორიაზე დაყრდნობით ის განმარტავს, რომ დრო აბსოლუტური არ არის და ის ყველასთვის ერთნაირი სიჩქარით არ მიედინება — მასზე პირდაპირ გავლენას ახდენს ობიექტის მოძრაობის სიჩქარე და გრავიტაცია. აინშტაინის თანახმად, წარსული, აწმყო და მომავალი, სივრცის წერტილების მსგავსად, ერთდროულად თანაარსებობს, უბრალოდ, ადამიანის ცნობიერებას მხოლოდ აწმყოს აღქმა შეუძლია.
ფიზიკოსის თქმით, მათემატიკური მოდელებით დროში მოგზაურობა შესაძლებელია, მაგრამ რეალობა ბევრად კომპლექსურია. წარსულში დაბრუნება უკავშირდება ე.წ. „დახურულ დროის მსგავს მრუდებს“ (closed time-like curve). ასეთ დროს სივრცე-დრო გრავიტაციით იმდენად მრუდდება, რომ ობიექტი, რომელიც თითქოს წინ მოძრაობს, საბოლოოდ საკუთარ საწყის წერტილს უბრუნდება. მიუხედავად ამისა, მეცნიერთა უმეტესობა მსგავსი მოვლენის პრაქტიკაში განხორციელებას შეუძლებლად მიიჩნევს, რადგან წარსულში ნახტომები ფიზიკის კანონებთან შეუთავსებელ, აუხსნელ პარადოქსებს ქმნის. სამაგიეროდ, მომავალში მოგზაურობა თეორიულად სავსებით დასაშვებია — ამისთვის სინათლის სიჩქარესთან მიახლოებული ტემპით მოძრაობა ან ისეთი ძლიერი გრავიტაციული ველის მქონე ობიექტის გარშემო ორბიტაზე ყოფნაა საჭირო, როგორიც ზემასიური შავი ხვრელია. ასეთ პირობებში დრო მკვეთრად ნელდება.
გარდა ამისა, მეცნიერი საშობაო ლექციებზე თანამედროვე ფიზიკის ერთ-ერთ ყველაზე რთულ თავსატეხზეც ისაუბრებს — რატომ მიედინება დრო მხოლოდ ერთი, წინ მიმართული ვექტორით. სამყაროში ყველაფერი იშლება, ნივთები ფუჭდება, ენერგია იფანტება და ორგანიზმები ბერდებიან, რაც დროის მკაფიო მიმართულებაზე მიუთითებს. მაგრამ, პარადოქსია ის, რომ ფიზიკის ფუნდამენტური განტოლებები დროის სასურველ მიმართულებას საერთოდ არ განსაზღვრავს. ალ-ხალილის მტკიცებით, წლების განმავლობაში მიმდინარე კვლევების შემდეგ, მან ე.წ. „დროის ისრის“ (arrow of time) პრობლემის ამოხსნა შეძლო და ამ უმნიშვნელოვანესი აღმოჩენის დეტალებს სამეცნიერო საზოგადოებას სწორედ მოახლოებული ლექციების სერიაზე წარუდგენს.
წყარო: The Guardian
